Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Toruniu

POSTANOWIENIE

Dnia 14 listopada 2024 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2024 r. w Toruniu

sprawy z wniosku W. F. (1)

przy udziale Gminy M. (...)

o zasiedzenie

postanawia:

I.  oddalić wniosek;

II.  nie obciążać wnioskodawcy W. F. (1) obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania na rzecz uczestnika Gminy M. (...);

III.  stwierdzić, że nieuiszczone w sprawie koszty sądowe ponosi Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Toruniu.

Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

Sygn. akt X Ns 715/23

UZASADNIENIE

W dniu 27 września 2023 r. W. F. (1) - reprezentowany przez adwokata - wniósł o stwierdzenie nabycia w drodze zasiedzenia prawa własności nieruchomości gruntowej niezabudowanej, położonej w T. przy ul. (...), składającej się z działek gruntu nr (...) dla których Sąd Rejonowy w Toruniu prowadzi księgę wieczystą nr (...).

W uzasadnieniu wskazał, że właścicielem nieruchomości był W. F. (2), ojciec wnioskodawcy. Nieruchomość została przejęta na rzecz Skarbu Państwa za zobowiązania podatkowe, a następnie przekazana Gminie M. (...). Ojciec wnioskodawcy zmarł w 1961 r., a spadek po nim na podstawie ustawy nabył m.in. wnioskodawca. W. F. (1) zamieszkuje w domu znajdującym się na działce nr (...) nieprzerwanie od urodzenia. Od śmierci ojca posiadał nieruchomość, czynił na niej nakłady oraz ponosił ciężary związane z jej użytkowaniem. W związku z wykorzystywaniem nieruchomości na cele rolne, pobierał z nieruchomości pożytki w postaci płodów rolnych. Data zasiedzenia nieruchomości to 13 listopada 1999 r.

Wnioskodawca wniósł również o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości albowiem utrzymuje się jedynie w wysokości 643,52 zł. Sąd postanowieniem z dnia 8 stycznia 2024 r. uwzględnił przedmiotowy wniosek.

Pismem z dnia 26 marca 2024 r. Gmina M. (...) – reprezentowana przez radcę prawnego - zgłosiła swój udział w sprawie i złożyła wniosek o przeprowadzenie dowodów z dołączonych dokumentów na fakt wykonywania przez Gminę M. (...) samoistnego posiadania i czasu objęcia w posiadanie samoistne i poprzednika prawnego oraz jego podstaw a także faktu najmu lokalu przez L. F. i jej dzieci od uczestnika, w tym zależnego charakteru posiadania W. F. (1) nieruchomości objętych wnioskiem.

Wnioskodawca W. F. (1) w pismach z dnia 7 maja 2024 r. i 17 maja 2024 r. opisał historię swojej rodziny i posiadanie przedmiotowej nieruchomości przez ojca wnioskodawcy.

W piśmie z dnia 20 maja 2024 r. wnioskodawca podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że dowody przedłożone przez uczestnika odnoszą się wyłącznie do samego budynku o powierzchni 90 m ² , w którym mieszka wraz z siostrą, natomiast wnioskodawca zawsze traktował dom, w którym mieszka jako swoją własność. Na gruncie znajdującym się przy budynku, wnioskodawca uprawiał sad, wykonywał na nim wszystkie czynności jakie wykonuje właściciel.

Sąd ustalił, co następuje.

Ojciec wnioskodawcy W. F. (2) był właścicielem nieruchomość położonej przy ul. (...) w T., która posiada urządzone księgi wieczyste o nr (...). Na nieruchomości prowadził gospodarstwo rolne zajmując się w szczególności ogrodnictwem i sadownictwem. Na nieruchomości były posadowione budynki gospodarskie, a także dom mieszkalny.

Na gospodarstwie (...) mieszkał od 1945 r. wraz z żoną L. F., a także dziećmi w tym A. F. oraz W. F. (1). Nieruchomości objęte wnioskiem zostały przyznane W. F. (2) aktem nadania z 25 października 1954 r. W. F. (2) tytułem nabycia przedmiotowego gospodarstwa zobowiązał się zapłacić Skarbowi Państwa kwotę 96.156 zł płatną w 20. ratach rocznych.

W. F. (2) zmarł 19 maja 1961 r. w T.. W chwili śmierci ojca W. F. (1) miał 11 lat. Po śmierci ojca gospodarstwo rolne prowadziła matka wnioskodawcy oraz starszy brat.

Dowody:

- przesłuchanie W. F. (1) w charakterze wnioskodawcy, k. 331v-332 i 376v-377.

- zeznania świadka E. W., k. 332-332v,

- zeznania świadka A. F., k. 352-353v,

- zeznania świadka T. M., k. 358-538v,

- protokół z oględzin, k. 354-355v

-pismo wnioskodawcy z dn. 07.05.2024 r. wraz z załącznikami, k. 304-315.

- postanowienie z dn. 30.11.1950 r., k. 264-269

- wniosek z 31 marca 1969 r., k. 46

- kopia aktu zgonu, k. 6

Na działce (...) znajdował się dom rodzinny W. F. (1) (obecnie na działce (...)) oraz część sadu i zabudowań gospodarskich (w tym na obecnych działkach (...)).

Niesporne

W dniu 22 kwietnia 1967 r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. podjęło uchwałę o zakwalifikowaniu do ekonomicznie zaniedbanych gospodarstwa (...) i jednocześnie zakwalifikowało je do przejęcia na własność Państwa. Zobowiązano Wydział Finansowy do ustalenia zaległości gospodarstwa i wszczęcia postępowania o ich przejęcie w całości na pokrycie zaległości. Pismem z dnia 6 lipca 1967 r. L. F. została wezwana do uregulowania zaległości podatkowych w wysokości 50.729 zł w terminie 7 dni pod rygorem wystąpienia z wnioskiem o przejęcie nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa.

Zgodnie ze sporządzonym przez biegłych elaboratem szacunkowym z dnia 7 maja 1968 r. gospodarstwo rolne położone w T. przy ul. (...), stanowiące własność L. F. i jej nieżyjącego męża W. F. (2), miało łączną powierzchnię 4,9624 ha. Wartość gospodarstwa wynosiła 82.552,64 zł. Nieruchomość posiadała urządzone księgi wieczyste o nr (...).

Wierzyciel Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. stwierdził, że suma wszystkich zaległości podatkowych wynosi 101.062 zł. Wykaz zaległości stanowił tytuł egzekucyjny przeciwko spadkobiercom po W. F. (2), wykonalny w drodze egzekucji administracyjnej. W dniu 6 marca 1969 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. podjęło uchwałę w sprawie wszczęcia postępowania o przejęciu na własność Państwa całej nieruchomości rolnej stanowiącej własność spadkobierców po zmarłym W. F. (2). W dniu 20 marca 1969 r. L. F. została wezwana do uregulowania zaległości podatkowych.

Wydział Finansowy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. pismem z dnia 31 marca 1969 r. złożył do Sądu Powiatowego Wydziału Spraw Cywilnych Sekcji Spraw Nieprocesowych wniosek przeciwko L. F. o przejęcie nieruchomości rolnej za zadłużenia podatkowe. Wniosek dotyczył nieruchomości położonej przy ul. (...) oznaczonej nr ksiąg wieczystych (...). Postępowanie toczyło się pod sygnaturą I Ns I 300/69.

Pierwsze posiedzenie w sprawie odbyło się w dniu 25 kwietnia 1969 r. Z uwagi na konieczność wezwania do udziału w sprawie spadkobierców W. F. (2) postępowanie zostało zawieszone.

Postanowieniem z dnia 4 lipca 1969 r. Sąd Powiatowy w Toruniu stwierdził, że spadek po W. F. (2) na podstawie ustawy nabyli L. F. w ⁵/20 częściach oraz dzieci Z. T. z d. F., A. F., J. F., T. F. oraz W. F. (1) w ³/20 częściach, z wyłączeniem udziału spadkodawcy w majątku objętym do chwili jego śmierci wspólnością ustawową dziedziczenia spadkobiercy ustawowi – dzieci Z. T. z d. F., A. F., J. F., T. F. oraz W. F. (1) w ¹/5 części każde z nich. Gospodarstwo rolne stanowiące odrębną własność spadkodawcy dziedziczą spadkobiercy ustawowi – wdowa L. F. w ²/8 częściach oraz dzieci T. F. oraz W. F. (1) w ³/8 częściach a udział spadkodawcy we współwłasności gospodarstwa rolnego objętego do chwili śmierci spadkodawcy wspólnością ustawową odziedziczyli T. F. oraz W. F. (1) po połowie.

Dnia 30 września 1969 r. Państwowy Zakład Ubezpieczeń w T. wydał zaświadczenie, że budynki znajdujące się w T. przy ul (...) są ubezpieczone od dnia 10 stycznia 1963 r. na sumę 108.500 zł.

W dniu 23 października 1969 r. Sąd Powiatowy w Toruniu wydał postanowienie o przejęciu na własność Skarbu Państwa następujące nieruchomości zapisane w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w T.:

a.  KW (...) położoną w T. przy ul. (...) i ul. (...) stanowiącą działkę gruntu o powierzchni 1.15.51 ha,

b.  KW (...) położoną w T. przy ul. (...) stanowiąca zabudowana działkę gruntu o powierzchni 0.44.81 ha,

c.  KW (...) położoną w T. przy ul. (...) oraz ul. (...) stanowiącą działkę gruntu o powierzchni 2.11.07 ha,

d.  KW (...) położoną w T. przy ul. (...) stanowiącą zabudowaną działkę gruntu o powierzchni 1.24.85 ha,

z tytułu zadłużeń scalonych wynoszących wg. wykazu numer (...) i innych kwotę 101.062 zł.

Wnioskiem z dnia 2 grudnia 1969 r. Wydział Finansowy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. zwrócił się do Państwowego Biura Notarialnego o wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości oznaczonych hipotecznie Kw. (...), (...),(...), (...).

Dowody:

Niesporne a nadto akta o przejęcie nieruchomości rolnej na Skarb Państwa I Ns I 300/69 (k. 44-123) oraz akta I Ns II 461/69 o stwierdzenie nabycia spadku po W. F. (2) (k. 124-161), w tym:

- wniosek, k. 46

- wykaz zaległości, k. 49,

- wezwanie do zapłaty, k. 50,

- wyciągi z ksiąg wieczystych, k. 54-57

- uchwała nr(...), k. 58-59,

- protokół posiedzenia z dn. 25.04.1969 r., k. 60-61,

- pismo procesowe L. F., k. 62-63,

- postanowienie z dn. 29.04.1969 r., k. 64-65,

- uchwała Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T., k. 68-69,

- elaborat szacunkowy, k. 71-74,

- wezwanie do zapłaty z dn. 06.07.1967 r., k. 75

- opinia Komisji Budżetu i Planu Gospodarczego przy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T., k. 76

- wniosek o stwierdzenie praw do spadku, k. 82 i 126,

- odpis aktu zgonu W. F. (2), k. 83 i 127,

- odpis aktu małżeństwa (...), k. 84 i 128,

- odpisy aktów stanu dotyczące Z. F., A. F., T. F., W. F. (1) oraz J. F., k. 85-89 i 129-140

- wniosek o podjęcie postępowania, k. 90,

- postanowienie z dn. 04.07.1969 r., k. 91-95 i 154-160,

- akta sprawy cywilnej o stwierdzenie nabycia spadku po W. F. (2), k. 124-161

- protokół posiedzenia z dn. 25.04.1969 r., k. 99-101,

- zaświadczenie o ubezpieczeniu, k. 102-104,

- pismo procesowe z dn. 22.10.1969 r., k. 105-106,

- protokół z posiedzenia z dn. 23.10.1969 r., k. 107,

- postanowienie z dn. 23.10.1969 r., k. 108-112 i 118-120 i 121-122,

- wniosek z dn. 02.12.1969 r., k. 261,

- kopia z mapy katastralnej, k. 262.

L. F. pomimo przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa mieszkała nadal w nieruchomości przy ulicy (...). Na nieruchomości mieszkał również W. F. (1).

Wszystkie uprawy znajdujące się na działkach należących do gospodarstwa zostały zlikwidowane decyzją organów państwa. Na nieruchomości wpierw próbował dalej prowadzić gospodarstwo brat wnioskodawcy. W późniejszym okresie W. F. (1) na terenie wokół domu uprawiał przydomowy ogródek. Przez pewien czas utrzymywał również chlew, w którym hodował świnie.

Dowody:

- przesłuchanie W. F. (1) w charakterze wnioskodawcy, k. 331v-332 i 376v-377.

- zeznania świadka E. W., k. 332-332v,

Pismem z dnia 8 grudnia 1969 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. polecił Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych w T. przejęcie nieruchomości stanowiącej część działki nr (...) o powierzchni 0.22.10 wchodzącej w skład księgi wieczystej KW nr (...). Nieruchomość została przekazana Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych, co zostało potwierdzone protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 20 lutego 1970 r.

Dowody:

- pismo Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w T. z dn. 08.12,1969 r., k. 170,

- protokół zdawczo-odbiorczy, k. 171-171v.

W dniu 5 marca 1970 r. L. F. i Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych zawarli umowę o najem lokalu mieszkalnego. Przedmiotowy lokal mieszkalny składał się z 4 pokoi o łącznej powierzchni użytkowej 98,92 m ² .

Dowody:

- stwierdzenie przedmiotu i warunków najmu – umowa o najem lokalu mieszkalnego, k. 172-175.

Decyzją z dnia 22 grudnia 1992 r. Urząd Wojewódzki w T. stwierdził nabycie przez Gminę M. (...) własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej (...) obrębie (...)uregulowanej w księdze wieczystej (...).

Dowody:

- decyzja z dnia 22 grudnia 1992 r. Urzędu Wojewódzkiego w T. wraz z kartą inwentaryzacyjną, k. 176-178.

W 1997 r. w nieruchomości położonej przy ul. (...) usytuowane były dwa lokale mieszkalne, w których zamieszkiwała L. F. oraz L. M.. Zakład (...) w T. w odpowiedzi na pismo L. F. z dnia 14 listopada 1998 r. poinformował, że brak jest podstaw do rozdzielenia powierzchni zajmowanego mieszkania na dwie samodzielne jednostki mieszkalne.

Dowody:

- pismo Zakładu (...)z dn. 30.05.1997 r., k. 179,

- pismo L. F. z dn. 14.11.1998 r., k. 180,

- pismo Zakładu (...) z dn. 17.12.1998 r., k. 181.

W dniu 24 października 2002 r. Gmina (...) zawarła z L. F. umowę najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego przy ul. (...) położonego na parterze i poddaszu.

Dowody:

- umowa najmu lokalu mieszkalnego, k. 182-182v.

Pismem z dnia 15 lipca 2004 r. A. F. zwróciła się do Zakładu (...) w T. o oddzielny przydział mieszkania dla siebie oraz Ł. F. i W. F. (1). W odpowiedzi Zakład (...) poinformował o braku możliwości zawarcia umowy najmu na część lokalu po ewentualnym podziale lokalu.

Dowody:

- pismo A. F. z dn. 15.07.2004 r., k. 183-183v,

- pismo Zakładu (...) z dn. 26.07.2004 r., k. 184

W dniu 23 sierpnia 2005 r. Gmina (...) sporządziła umowę najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego przy ul. (...) z A. F., Ł. F., W. i H. F., którzy jednak nie podpisali umowy najmu, a jedynie złożyli oświadczenia. H. F. wskazała, że nie zamieszkuje w lokalu. A. F. i W. F. (1) wskazali, że w lokalu mieszka Ł. F. która nie uiszcza czynszu za wynajem. Pismem z dnia 23 września 2005 r. Zakład (...) w T. poinformował A. F. i W. F. (1) o braku możliwości podziału lokalu (...) położonego przy ul. (...), poinformowano również o wysokości zadłużenia. Z dniem 14 grudnia 2005 r. rozwiązano umowę najmu lokalu mieszkalnego z H. F..

Z uwagi na śmierć L. F. pismem z dnia 2 czerwca 2006 r. Zakład (...) w T. poinformował, że A. F., W. F. (1) i Ł. F. wstąpili w stosunek najmu lokalu przy ul. (...).

Dowody:

- umowa najmu lokalu mieszkalnego, k. 185-185v,

- notatka służbowa, k. 186,

- oświadczenia, k. 187-190,

- pismo Zakładu (...) z dn. 23.09.2005 r., k. 191,

- pismo Zakładu (...) z dn. 20.12.2005 r., k. 192,

- pismo Zakładu (...) z dn. 13.03.2006 r., k. 193,

- pismo Zakładu (...) z dn. 02.06.2006 r., k. 194,

W dniu 7 lutego 2006 r. Gmina (...) sporządziła umowę najmu lokalu mieszkalnego nr (...) położonego przy ul. (...) z A. F., Ł. F., W., którzy jednak nie podpisali umowy najmu.

Dowody:

- umowa najmu lokalu mieszkalnego, k. 196-196v,

- notatka służbowa, k. 197.

W dniu 4 października 2006 r. Gmina (...) zawarła z W. F. (1) aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 18 sierpnia 2006 r. w związku z rozdzieleniem powierzchni i wyodrębnieniem lokalu nr (...). Dnia 19 grudnia 2006 r. Zakład (...) wyodrębnił w budynku przy ul. (...) lokale mieszkalne nr (...).

W dniu 15 czerwca 2007 r. Gmina (...) zawarła z W. F. (1) aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 18 sierpnia 2006 r. w związku z rozdzieleniem powierzchni i wyodrębnieniem lokalu nr (...).

Dowody:

- aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego, k. 198-199,

- pismo Zakładu (...) z dn. 25.10.2006 r., k. 200,

- notatka służbowa z dn. 08.11.2006 r., k. 201-202,

- zaświadczenie z dn. 19.12.2006 r., k. 203,

- protokół pomiaru powierzchni i opisu instalacji technicznych lokali mieszkalnych, k. 204-208v,

- pismo Zakładu (...) z dn. 08.01.2007 r., k. 210,

- aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego, k. 209-209v.

Decyzją z dnia 5 maja 2009 r. Prezydent zatwierdził podział nieruchomości przy ul. (...) na działki (...).

Dowody:

- decyzja z dn. 05.05.2009 r., k. 282;

- wyrys mapki, k. 283-284;

- opis i mapa, k. 285-287;

- wykaz zmian i zawiadomienie o zmianach, k. 288-290.

W dniu 4 października 2017 r. Gmina M. (...) reprezentowana przez Zakład (...) zawarła z W. F. (1) i A. F. aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia 3 grudnia 1996 r. Pismem z dnia 20 listopada 2017 r. W. F. (1) zwrócił się do Zakładu (...) o połączenie lokalu nr (...) z lokalem nr (...), jednak ten odmówił połączenia, w związku z trwającym postępowaniem o opróżnienie i wydanie lokalu mieszkalnego nr (...).

Dowody:

- pismo Zakładu (...) z dn. 13.06.2017 r., k. 211,

- aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego, k. 212-213,

- pismo W. F. (1) z dn. 20.11.2017 r., k. 214-215,

- pismo Zakładu (...) z dn. 01.12.2017 r., k. 216,

- zawiadomienie o wyznaczeniu terminu eksmisji, k. 217,

- karta informacyjna skarg i wniosków, k. 218-218v,

- pismo Zakładu (...) z dn. 30.08.2018 r., k. 219,

- protokół opróżnienia i wydania lokalu, k. 220-221.

W. F. (1), A. F. i H. F. niejednokrotnie pozostawali w opóźnieniu z wpłatą należności czynszowych wobec Zakładu (...) w T..

Dowody:

- stan finansowy konta, k. 222-249,

- kartoteka finansowa za okres od 01.01.2015 r. do 31.03.2024 r., k. 250-251.

Pismem z dnia 18 grudnia 2023 r. Zakład (...) poinformował A. F. i W. F. (1) o zmianie numeru porządkowego budynku – obecny adres ul. (...).

Dowody:

- pismo Zakładu (...) z dn. 20.11.2023 r., k. 252,

-pismo Urzędu Miasta (...), k. 253,

- pismo Zakładu (...) z dn. 18.12. 2023 r., k. 254,

- wypis z rejestru gruntów, k. 255,

- wyrys z mapy ewidencyjnej, k. 256,

- odpis księgi wieczystej, k. 257-260v

W. F. (1) zamieszkuje w domu przy ul. (...) od urodzenia. W budynku razem z wnioskodawcą zamieszkiwali inni członkowie rodziny, najpierw jego matka i on wraz z rodzeństwem, a następnie w wyodrębnionych lokalach wnioskodawca i jego rodzeństwo wraz z rodzinami. W. F. (1) również mieszka tam wcześniej z rodziną.

W. F. (1) zajmuje się domem i terenem wokół niego, wykonuje prace porządkowe takie jak grabienie liści czy koszenie trawy. Na przestrzeni lat W. F. (1) posadził na nieruchomości przylegającej do domu kilka drzew. Ma na nieruchomości umieszczone obiekty małej architektury jak miejsce upamiętnienia ojca, a także tzw. graciarnię, czy starą nieużywaną budę dla psa. Wnioskodawca wcześniej hodował warzywa na terenie przyległym, sadził drzewa owocowe.

Na nieruchomości od czasu prowadzenia gospodarstwa przez ojca wnioskodawcy wcześniej znajdowały się budynki gospodarcze, które zostały rozebrane przez Administrację (...) działającą w imieniu Zakładu (...) Gminy M. (...). Obecnie przy domu znajdują się garaże, które zostały postawione przez Administrację (...) z uwagi na rozbiórkę starych budynków.

Aktualnie po pożarze piętra domu, wnioskodawca mieszka wraz z siostrą A. F. na parterze, ma umowę najmu zawartą z Zakładem (...). Zakład (...) zabronił W. F. (1) na zajmowanie lokalu na poddaszu. Ponadto w budynku mieszkają inni lokatorzy na podstawie przydziału przez Zakład (...).

Prace remontowe takie jak wymiana okien czy remont sanitariatów była organizowana przez Administrację (...). W. F. (1) wykonywał prace bieżące, które co do zasady obciążają najemcę takie jak malowanie ścian, naprawa podłogi. Niemniej W. F. (1) uważa, że prace remontowe na nieruchomości obciążają właściciela tj. Administrację (...).

W. F. (1) traktuje nieruchomość przy ulicy (...) jako swoją ojcowiznę, ma do niej sentyment, chciałby tam mieszkać.

Obecnie W. F. (1) nie uprawia warzyw na działce wokół domu, zaprzestał tego kilka lat temu.

Dowody:

- przesłuchanie W. F. (1) w charakterze wnioskodawcy, k. 331v-332 i 376v-377.

- zeznania świadka E. W., k. 332-332v,

- zeznania świadka A. F., k. 352-353v,

- zeznania świadka T. M., k. 358-538v,

- zeznania świadka E. J., k. 359-360,

- zeznania świadka S. W., k. 375v-376,

- zeznania świadka G. J., k. 376,

- protokół z oględzin, k. 354-355v.

Przedstawiony powyżej stan faktyczny Sąd ustalił, na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania, w tym akt sprawy Sądu Powiatowego w T. o sygn. I Ns II 300/69 oraz I Ns II 461/69. Wskazanym dowodom w postaci dokumentów należało dać wiarę w całej rozciągłości, były one kompletne i wiarygodne. Dokumenty te tworzyły tym samym dokładny obraz stanu faktycznego w sprawie. Prawdziwość dokumentów nie budziła jakichkolwiek wątpliwości Sądu, nie była też kwestionowana przez strony.

Ponadto Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie zeznań świadków E. W., A. F., T. M., E. J., S. W. oraz G. J., a także przesłuchanego w charakterze wnioskodawcy W. F. (1).

Sąd jako wiarygodne uznał zeznania świadków oraz przesłuchanego wnioskodawcy. Świadkowie E. W. i T. M. znali osobiście rodzinę F. i opisali szczegółowo przedmiotową nieruchomość i znajdujące się na niej budynki. Natomiast świadkowie A. F. – siostra wnioskodawcy oraz E. J. – córka wnioskodawcy, obecnie zamieszkują lub wcześniej zamieszkiwały w przy ul. (...). Świadek A. F. jest związana ze swoim rodzinnym domem, mieszka w nim całe życie. Świadek z uwagi na wiek miała utrudnione możliwości komunikowania, była przestraszona przesłuchaniem, niemniej zeznawała szczerze, opisując swoimi słowami okoliczności dotyczące przejęcia majątku i aktualnego stanu nieruchomości. Świadkowie S. W. oraz G. J. znali wnioskodawcę z uwagi na obowiązki zawodowe wykonywane na nieruchomości. Wszyscy świadkowie udzielali odpowiedzi według swej pamięci, nie uzupełniając luk w pamięci domysłami, wskazywali na fakty które są im znane, a o których nie mają wiedzy. O ile świadkowie nie potrafili precyzyjnie określić szczegółowego zakresu i obszaru upraw prowadzonych przez wnioskodawcę na przestrzeni pięćdziesięciu lat, to jednak spójnie wskazywali, że wnioskodawca mieszka w budynku przy ulicy (...) oraz korzysta z terenu wokół budynku, w ten sposób że porządkował ten teren i uprawiał na niej warzywa na własne potrzeby.

Sąd dał również wiarę zeznaniom wnioskodawcy W. F. (1), które należało uznać za szczere, widać z nich emocjonalne związanie z przedmiotową nieruchomością. Zeznania te korespondowały z pozostałym materiałem zgromadzonym w sprawie.

Ponadto Sąd przeprowadził oględziny nieruchomości podczas którego ustalono aktualny stan nieruchomości, a także wskazywano co zmieniło się na nieruchomości.

Sąd zważył, co następuje.

Wniosek podlegał oddaleniu w całości z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawcę samoistnego posiadania nieruchomości objętej wnioskiem.

Zasiedzenie jest sposobem nabycia własności rzeczy (lub niektórych innych praw, w tym użytkowania wieczystego) przez długotrwały upływ czasu związany z wykonywaniem uprawnień właścicielskich przez osobę niebędącą właścicielem. Jednocześnie dotychczasowy właściciel traci prawo własności. Nabycie własności w drodze zasiedzenia zależy od spełnienia dwóch przesłanek, o których mowa w art. 172 k.c. to jest po pierwsze władania nieruchomością w charakterze posiadacza samoistnego, a po drugie upływu ustawowego terminu zasiedzenia.

Dobra wiara posiadacza nie jest samodzielną przesłanką nabycia własności nieruchomości poprzez zasiedzenie. Ma tylko takie znaczenie, że skraca termin zasiedzenia z trzydziestu do dwudziestu lat. Dla oceny dobrej i złej wiary istotny jest moment wejścia w posiadanie nieruchomości. Dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu posiadacza, że przysługuje mu takie prawo do rzeczy, jakie faktycznie wykonuje. Posiadacz jest natomiast w złej wierze, jeśli jest świadomy, że nie przysługuje mu prawo, które wykonuje albo gdy okoliczności danej sprawy nie usprawiedliwiają błędnego przekonania posiadacza, że przysługuje mu prawo faktycznie wykonywane. Oczywiście przy ocenie dobrej bądź złej wiary u posiadacza nieruchomości decyduje chwila objęcia nieruchomości w posiadanie. Nie można uznać, że jest w dobrej wierze posiadacz samoistny, który nabył posiadanie nieruchomości na podstawie umowy mającej na celu przeniesienie własności, zawartej bez zachowania formy aktu notarialnego; osoba taka bowiem zdaje sobie sprawę z tego, że nie nabywa prawa własności (por. uchwała SN z dnia 6 grudnia 1991 roku, III CZP 108/91). Dobrą wiarę wyłącza zarówno pozytywna wiedza o braku przysługującego prawa, jak i brak takiej wiedzy wynikający z braku należytej staranności, a więc niedbalstwa.

W niniejszej sprawie wnioskodawca sam wskazał, że był posiadaczem nieruchomości w złej wierze. Tym samym okres, który winien upłynął dla zasiedzenia przez wnioskodawczynię nieruchomości wynosił 30 lat. Niemniej w sprawie nie zostało wykazane, że wnioskodawca kiedykolwiek objął w samoistne posiadanie nieruchomości wskazane we wniosku tj. nr (...), (...) oraz (...). Działka nr (...) jest zabudowana budynkiem mieszkalnym a działki (...) stanowią grunty wokół budynku mieszkalnego.

Stosownie do treści art. 336 k.p.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z art. 336 k.c. wynika, że o rodzaju posiadania decyduje nie stan prawny, który stanowił podstawę objęcia nieruchomości we władanie, ale sposób tego władania. Posiadanie samoistne zachodzi nie tylko wtedy, gdy posiadacz jest przekonany, że przysługuje mu prawo własności, ale także wówczas, gdy wie, że nie jest właścicielem, ale posiada rzecz i włada nią tak, jakby był jej właścicielem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r. III CRN 18/94).

Zasadą jest domniemanie, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest jej posiadaczem samoistnym (art. 339 k.c.). Posiadanie ma dwa prawnie doniosłe elementy: element obiektywny, tj. faktyczne władztwo nad rzeczą ( corpus) i element subiektywny, tj. wolę wykonywania władztwa nad rzeczą ( animus). Aby móc przyjąć, że osoba posiada rzecz „jak właściciel”, konieczne jest aby zarówno władztwo nad rzeczą oraz wola wykonywania tego władztwa, były zbieżne z tymi cechami u właściciela. Innymi słowy, posiadacz samoistny nie tylko zachowuje się wobec rzeczy w sposób identyczny, jak właściciel – używa jej, pobiera pożytki, oddaje w posiadanie zależne, decyduje o jej przeznaczeniu gospodarczym, manifestuje swoje władztwo nad nią wobec osób trzecich i wobec państwa (poprzez ogrodzenie jej, płacenie podatków itp.), lecz równocześnie ma wolę traktowania rzeczy jako swojej własności – nawet jeśli ma świadomość, że rzecz jego własnością nie jest. W szczególności na animus posiadacza samoistnego składa się brak woli dopuszczenia przez posiadacza innych podmiotów do wykonywania uprawnień do władania rzeczą jak właściciel. Posiadanie samoistne oznacza więc wolę posiadania jak właściciel a więc wolę traktowania siebie jak właściciela, z zamiarem posiadania dla siebie ( cum animo rem sibi habendi ). Sama tylko świadomość posiadacza, że inna osoba jest właścicielem rzeczy nie wyklucza samoistnego charakteru posiadania. Dla oceny charakteru władztwa posiadacza nad rzeczą decydujące znaczenie ma jego rzeczywista wola a pomocne w jej ocenie są zewnętrzne, dostrzegalne dla innych osób przejawy władztwa (zob. wyrok SN z dnia 19 grudnia 2000 r., V CKN 164/00, postanowienie SN z 28 lutego 2002 r., III CKN 891/00).

Ustalenie charakteru posiadania (czy jest ono samoistne czy zależne) odbywa się na podstawie manifestowanych przez posiadacza i widocznych na zewnątrz przejawów władania rzeczą i zawsze musi odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku. Jako przejawy samoistnego posiadania nieruchomości wymienia się przykładowo ogrodzenie działki gruntu, jej zabudowanie lub zagospodarowanie w inny sposób, dbanie o jej utrzymanie w stanie niepogorszonym, czynienie innego rodzaju nakładów, pobieranie pożytków czy uiszczanie należnych od nieruchomości danin publicznych (postanowienie Sądu Najwyższego z 12 lutego 2014 r., IV CSK 271/13).

Niemniej samo prowadzenie, nawet za zgodą właściciela, prac porządkowych na działce nie daje możliwości jej zasiedzenia. Takie dysponowanie gruntem może co najwyżej być określone jako posiadanie zależne (por. postanowienie SN z dnia 18 maja 2016 r. V CSK 590/15) .

W ocenie Sądu w okolicznościach sprawy nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca W. F. (1) w okresie koniecznym do zasiedzenia nieruchomości nie był posiadaczem samoistnym. Sąd nie kwestionuje okoliczności, że nieruchomość przy ul. (...), jest związana z rodziną F. od lat 40 ubiegłego wieku. Nie kwestionuje również historii ojca wnioskodawcy W. F. (2), którego wnioskodawca opisywał jako represjonowanego z uwagi na działalność w Armii Krajowej. Sąd ustalił w toku postępowania, że sporna nieruchomość do 1969 roku stanowiła własność W. F. (2), a następnie jego spadkobierców L. F. oraz dzieci państwa F. w tym wnioskodawcy. Niemniej zgodnie z postanowieniem z dnia 23 października 1969 r. Skarb Państwa przejął własność nieruchomości oznaczone w księgach wieczystych w tym w KW (...) położoną w T. przy ul. (...) i ul. (...) stanowiącą działkę gruntu o powierzchni 1.15.51 ha z tytułu zadłużeń scalonych wynoszących wg. wykazu numer (...) i innych kwotę 101.062 zł.

W związku z postanowieniem nieruchomość stanowiąca gospodarstwo rolne wraz z budynkami została przekazana Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych w T..

W dniu 5 marca 1970 r. L. F. – matka wnioskodawcy zawarła z Miejskim Zarządem Budynków Mieszkalnych umowę najmu lokalu mieszkalnego. Zatem od tej daty należy szacować wejście L. F. w posiadanie zależne nieruchomości. Wówczas wnioskodawca W. F. (1) miał 20 lat i również zamieszkiwał w budynku mieszkalnym na przedmiotowej nieruchomości, podobnie jak inni członkowie jego rodziny. Następnie decyzją z dnia 22 grudnia 1992 r. Urząd Wojewódzki w T. stwierdził nabycie przez Gminę M. (...) własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej (...) obrębie (...)uregulowanej w księdze wieczystej (...).

Kolejno, wobec podzielenia nieruchomości na lokale, w dniu 23 sierpnia 2005 r. W. F. (1) zawarł z Gminą M. (...) reprezentowaną przez Zakład (...) umowę najmu lokalu mieszkalnego. Wnioskodawca od chwili obecnej na podstawie kolejnych umów i aneksów do nich pozostaje najemcą lokalu w nieruchomości przy ul. (...), nie mając praw do gruntów przyległych wokół domu. Wnioskodawca nie tylko sam zawarł umowę najmu potwierdzając charakter posiadania zależnego, ale dostosował się do wszelkich decyzji Zakładu (...) w tym o braku dostępności zniszczonego na skutek pożaru lokalu na poddaszu, który wcześniej zajmował, nie sprzeciwiał się również dokwaterowywaniu innych lokatorów w budynku. Dlatego mając na uwadze powyższe nie można mówić o posiadaniu samoistnym nieruchomości przez wnioskodawcę, który nieruchomość posiada na podstawie umowy najmu, będąc posiadaczem zależnym.

Powyższe dotyczy również terenu wokół budynku mieszkalnego objętego wnioskiem, których zasiedzenia domaga się wnioskodawca. Tereny przyległe do budynku również znajdują się we własności Gminy M. (...) i wnioskodawca uprawiał na nich rośliny bez tytułu prawnego, mając jednak świadomość, co wynika z jego wypowiedzi, że nie jest właścicielem tej nieruchomości będąc w posiadaniu zależnym. Oczywiście wskazane zachowania choć powierzchownie nie różnią się niczym od zachowania właściciela nieruchomości, jednakże nie czynią one z wnioskodawcy samoistnego posiadacza spornej nieruchomości. Niemniej jak już wskazano powyżej samo prowadzenie, nawet za zgodą właściciela, prac porządkowych – a do tego sprowadzały się czynności wnioskodawcy na działce - nie daje możliwości jej zasiedzenia. Takie dysponowanie gruntem może co najwyżej być określone jako posiadanie zależne (por. postanowienie SN z dnia 18 maja 2016 r. V CSK 590/15) .

Rodzaj posiadania (samoistne lub zależne) zdeterminowany jest przede wszystkim zakresem faktycznego władztwa nad rzeczą oraz faktem, czy odbywa się ono za wyraźną lub dorozumianą zgodą innej osoby (w tym właściciela). Posiadanie samoistne to władztwo nad rzeczą z wyłączeniem innych osób i niezależne od wyraźnej lub dorozumianej zgody innej osoby, w tym w szczególności niezależne od zgody i woli właściciela. Każdy posiadacz samoistny obejmuje rzecz w posiadanie dlatego, że z przyczyn usprawiedliwionych, uważa się za właściciela albo dlatego, że chce rzeczą władać dla siebie, jak właściciel, chociaż wie, że nie jest właścicielem.

Tym, co pozwala odróżnić posiadanie samoistne od posiadania zależnego, jest czynnik woli, rzeczywista wola posiadacza, która decyduje o charakterze samego posiadania. Taką rzeczywistą wolę ustala się na podstawie zamanifestowanych na zewnątrz przejawów władania rzeczą. Sam tylko fakt dokonywania remontów, zagospodarowania nieruchomości czy pobierania z niej pożytków nie świadczy o posiadaniu samoistnym nieruchomości, bowiem również posiadacz zależny może dokonywać nakładów na rzecz i czerpać z niej pożytki (postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z 7.09.2015 r., III CA 461/15).

W ocenie Sądu wnioskodawca miał od początku świadomość, że nie jest właścicielem nieruchomości objętych wnioskiem, a jej własność służy Gminie M. (...) i to nie tylko w zakresie oceny dobrej czy złej wiary posiadacza ale również manifestowania na zewnątrz przejawów władania rzeczą. O ile wnioskodawca uprawiał na terenie wokół domu warzywa, rozłożył tam swoje narzędzia, posadził kilka drzew, a także na co dzień dogląda terenu wokół domu grabi tam liście, kosi trawę, ogólnie dba o teren. To jednakże wnioskodawca sam w toku postępowania w swoich wypowiedziach sugerował, aby remonty i ulepszenia nieruchomości (zarówno budynku jak i terenu wokół) były dokonywana przez Administrację (...), która zajmuje się administrowaniem nieruchomością w imieniu Zakładu (...) w T.. To od Zakładu (...) w T. wnioskodawca domagał się chociażby naprawienia płotu wokół działki (por. protokół oględzin, k. 355). Te okoliczności świadczą natomiast o tym, że wnioskodawca cały czas zdawał sobie sprawę z posiadania zależnego i tak ostatecznie ten teren traktował. W przypadku wnioskodawcy nigdy bowiem nie doszło do zmiany charakteru posiadania z zależnego na samoistne. Od 1969 r. wnioskodawca utracił bowiem własność nieruchomości i nigdy nie zamanifestował wobec aktualnego właściciela swojej woli objęcia nieruchomości w posiadanie samoistne.

Podkreślić natomiast należy, że zamiana charakteru posiadania musi być, w sposób nie budzący wątpliwości, zamanifestowania zarówno wobec otoczenia jak i, czy też przede wszystkim, w stosunku do właściciela. Właściciel, który wie, że wydał nieruchomość w posiadanie po tytułem niestanowiącym zagrożenia utratą prawa, musi wiedzieć, że z oznaczoną chwilą, na skutek jawnych zachowań posiadacza, jego prawo staje się zagrożone. Ponadto, jeżeli dochodzi do przekształcenia posiadania zależnego w samoistne, posiadacz nie może powołać się na domniemanie z art. 339 k.c.

W sprawie ponad wszelką wątpliwość nieruchomość objęta wnioskiem była przedmiotem umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej przez wnioskodawcę z uczestnikiem. Jednocześnie nie można zgodzić się ze stanowiskiem wnioskodawcy, że umowy najmu dotyczą lokalu mieszkalnego i nie obejmują swoim zakresem działek przydomowych wskazanych we wniosku tj. (...) i (...). Niewątpliwie powyższe działki nie zostały wprost wskazane w umowie, niemniej jednak stanowią teren wokół budynku mieszkalnego ze swobodnym dostępem.

Fakt zgody i tolerowania przez wynajmującego (właściciela nieruchomości) korzystania przez najemcę (wnioskodawcę) z terenów przyległych do budynku, w którym znajduje się najęty lokal, nie może zdaniem Sądu świadczyć o samoistnym charakterze ich posiadania przez wnioskodawcę.

Jak ustalono w toku postępowania wnioskodawca ma świadomość, że nie przysługuje mu prawo własności nieruchomości objętej wnioskiem. Wnioskodawca godził się z tym co potwierdzają zarówno zeznania świadków oraz samego wnioskodawcy, którzy zgodnie wskazywali, że to wobec decyzji właściciela, którego reprezentowała Administracja (...), rozebrano i usunięto wszelkie zabudowania pozostałe po gospodarstwie prowadzonym przez rodzinę F.. W. F. (1) nie przeciwstawiał się tym decyzjom. Podobnie W. F. (1) od czasu pożaru jego lokalu mieszkalnego nie wszedł na piętro budynku, albowiem zabronił tego właściciel. Bez zgody właściciela W. F. (1) nie podejmował żadnych prac, które wykraczałyby poza codzienne porządkowanie działki. Tym samym wnioskodawca nie tylko miał świadomość, że nie jest właścicielem działki, którą uprawiał, ale świadomość ta wpływała na sposób korzystania z tej działki przez wnioskodawcę.

Powyższe w ocenie Sądu przemawiało za przyjęciem, że korzystanie przez wnioskodawcę z nieruchomości objętej wnioskiem nie miało cech posiadania samoistnego ale cechy odpowiadające prekarium.

Prekarium definiuje się jako polegający na bezpłatnym używaniu rzeczy cudzej za wiedzą jej właściciela, który zezwala na to ze względów gościnności lub ulegając czyjejś prośbie, albo nawet świadomie tolerując korzystanie ze swojej rzeczy przez inną osobę, co stanowić ma relację czysto faktyczną.

Jako wzorcowy przykład prekaryjnego korzystania z nieruchomości w literaturze wskazuje się sąsiedzkie, grzecznościowe udostępnianie nieruchomości w celu przejazdu i przechodu. Korzystanie z nieruchomości w takich przypadkach wiąże się z ciągłą „zależnością” korzystającego od zgody właściciela, która zresztą może być odwołana bez uzasadnienia w dowolnym czasie. Sytuacja ta zbliżona jest do rzymskiego prekarium i wyklucza kwalifikowanie stanu korzystania jako posiadania służebności, a tym samym zasiedzenie tego prawa. W tego typu przypadkach (korzystania z gruntu, a nie władania nim), nie znajduje zastosowania domniemanie prawne posiadania (art. 339 k.c.) (por. G. Matusik, Służebność w stosunkach sąsiedzkich oraz dobra wiara jako stan zgodny z zasadami współżycia społecznego a zasiedzenie służebności gruntowej. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 maja 2022 r., II CSKP 32/22).

Władztwo prekaryjne opiera się na wygodzeniu, tj. stosunku grzecznościowym, w którym posiadacz chce wyrządzić przysługę innej osobie, polegającą na zezwoleniu na użycie rzeczy w określonym celu. Stosunek oparty na wygodzeniu (prekarium) jest wprawdzie podobny do użyczenia, ale różni się od niego tym, że jest relacją czysto faktyczną, a nie stosunkiem prawnym. Pomiędzy prekarzystą a posiadaczem nie ma więzi prawnej. Właściciel może w każdej chwili odebrać rzecz prekarzyście, któremu nie przysługuje ochrona prawna. Natomiast stosunek oparty na wygodzeniu (prekarium) jest wprawdzie podobny do użyczenia, ale różni się od niego tym, że jest relacją czysto faktyczną, a nie stosunkiem prawnym. Pomiędzy prekarzystą a posiadaczem nie ma więzi prawnej. Właściciel może w każdej chwili odebrać rzecz prekarzyście, któremu nie przysługuje ochrona prawna. Nie każde wydanie (udostępnienie) rzeczy powoduje przeniesienie (nabycie) posiadania, lecz tylko takie, z którym łączy się po stronie nabywającego wola władania rzeczą dla siebie w zakresie określonego prawa. Taka zaś sytuacja nie zachodzi, gdy posiadacz, chcąc przysłużyć się innej osobie pozwala jej na użycie rzeczy w określonym celu (wyrok SN z 13 września 2001 r., IV CKN 425/00.; postanowienie SN z dnia 15 stycznia 2010 r., I CSK 355/09.).

Taki stosunek zachodził zdaniem Sądu między wnioskodawcą a uczestnikiem. Wnioskodawca korzystał z terenów przyległych do tego budynku w ten sposób, że porządkował je (kosił, grabił liście) oraz uprawiał na nim warzywa na własne potrzeby. Tolerowanie przez właściciela gruntu takiego zachowania najemcy, nie świadczy o wyzbyciu się posiadania nieruchomości.

Warto przy tym wskazać, że o ile wnioskodawca podkreśla swoje zaangażowanie w dbanie o budynek mieszkalny i teren wokół niego, to nie jest on jedynym mieszkańcem. Oprócz wnioskodawcy zamieszkuje tam również jego siostra A. F. która również jest najemcą lokalu mieszkalnego od Gminy. Nadto w osobnym lokalu, z osobnym wejściem mieszka inna lokatorka. Wszyscy Ci lokatorzy mają takie same prawa w dostępie do nieruchomości, a fakt, że to głównie wnioskodawca korzysta z tego terenu związany jest z faktem, że zarówno siostra wnioskodawcy oraz lokatorka drugiego mieszkania to osoby schorowane, które mają problemy z poruszaniem się.

W ocenie Sądu również najbliższe otoczenie wnioskodawcy miało świadomość, nie korzysta on z tego terenu „jak właściciel” ale w granicach przyzwolenia rzeczywistego właściciela nieruchomości. Wskazał na to wprost świadek G. J. który wskazał, że „ To że Pan F. traktuje ten dom jak swoją własność to widać przez jego uczucie i zachowanie, ale nie traktował tego jako faktyczny właściciel, nie mówił, że to jest jego, ale widać, że jest związany emocjonalnie całym sobą z budynkiem, to jego ojcowizna. (por. k. 385v)” Inni świadkowie w swoim zeznaniach też wskazywali na to, że nieruchomość podlega decyzjom właścicielskim ze strony Gminy M. (...), a nie wnioskodawcy, którzy wskazywali na to, że to (...) nakazywała rozbiórki budynków wokół domu (por zeznania świadka E. J., k. 359v oraz zeznania świadka E. W., k. 332v).

W ocenie Sądu w toku postępowania wykazano, że wnioskodawca moralnie nigdy nie pogodził się z utratą ziemi przez jego rodzinę, niemniej jednak podporządkował się zastanemu stanowi rzeczy. Nigdy nie przeciwstawiał się dyspozycjom właścicielskim Gminy M. (...), nie korzystał z ochrony posesoryjnej, gdy kolejni właściciel ingerowali w stan działki chociażby przez rozbiórkę kolejnych zabudowań gospodarskich czy posadowienie garaży.

Podsumowując, Sąd doszedł do przekonania, że korzystanie przez wnioskodawcę z nieruchomości objętej wnioskiem nigdy nie miało charakteru posiadania samoistnego, a tym samym nie mogło prowadzić do zasiedzenia. Zrozumiałym jest emocjonalny stosunek i przywiązanie wnioskodawcy do nieruchomości, która wraz z budynkiem jest jego domem rodzinnym, jednak od kilkudziesięciu lat nie stanowi ona własności ani wnioskodawcy ani jego rodziny.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 172 § 1 i 2 k.c. Sąd oddalił wniosek, o czym orzeczono jak w punkcie I postanowienia.

Tylko dla porządku odnośnie do daty zasiedzenia oznaczonej przez wnioskodawcę na 13 listopada 1999 r. należy wskazać, że zasiedzenie z tą datą nie było możliwe.

Zgodnie z art. 172 k.c. w brzmieniu obowiązującym od wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 94) do 1 października 1990 r. posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dziesięciu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Po upływie lat dwudziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Od 1 października 1990 r. terminy zasiedzenia uległy zmianie tj. zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 172 k.c. – na co wskazano powyższej - termin zasiedzenia dla posiadania w dobrzej wierze wynosi 20 lat, a w złej wierze 30 lat.

Nadto w sprawie relewantne jest że od wejścia w życie przepisów ustawy Kodeks cywilny do 1 października 1990 r. obowiązywał również art. 177 k.c. zgodnie z którym przepisów o nabyciu własności przez zasiedzenie nie stosuje się, jeżeli nieruchomość jest przedmiotem własności państwowej.

Należy przy tym odnotować, że zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1990 r., Nr 55, poz. 321), jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie nieruchomości, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia, zasiedzenie biegnie od dnia wejścia jej w życie. Jednakże termin ten ulega skróceniu o czas, w którym powyższy stan istniał przed wejściem w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę.

W tym stanie rzeczy w żadnej mierze termin zasiedzenia nie mógł upłynąć w terminie wskazanym przez wnioskodawcę Podkreślenia przy tym wymaga, że wobec obowiązywania do 1 października 1990 r. art. 177 k.c. oraz zasady obliczania terminów zasiedzenia wprowadzonej wyżej omówionym art. 10 ustawy dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. z 1990 r., Nr 55, poz. 321), okres podlegający zaliczeniu nie mógłby być dłuższy niż 15 lat, wobec tego najwcześniejszy termin zasiedzenia, który w świetle przepisów prawa może upłynąć wobec nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa do 1 października 1990 r. upływał z dniem 1 października 2005 r. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2003 r. I CK 155/02). Ewentualnie z uwagi na to, że na podstawie decyzji z dnia 22 grudnia 1992 r. stwierdzono, że to Gmina M. (...) nabyła tę nieruchomość na zasadach z art. 5 i 18 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r., Nr 32, poz. 191 ze zm.), termin ten mógłby upłynąć najwcześniej 27 maja 1990 r. (art. 40 ww. ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych). Niemniej w sprawie okres podlegający zaliczeniu wynosiłby połowę z okresu od 13 listopada 1969 r. do 27 maja 1990 r. tj. połowę z 7500 dni co stanowi 20 lat, 6 miesięcy i 14 dni. Tym samym maksymalnie zaliczeniu podlegałby okres 10 lat 3 miesiące i 7 dni, a zatem od 27 maja 1990 r. konieczny był upływ dalszych 19 lat 8 miesięcy i 23 dni. To oznacza, że wnioskodawca mógłby zasiedzieć nieruchomość nie wcześniej niż 5 lutego 2020 r. W tym natomiast czasie wnioskodawca zawierał umowy najmu lokalu znajdującego się w budynku zlokalizowanym na nieruchomości przy ulicy (...), które umożliwiały mu również korzystanie z terenu przyległego do lokalu, podobnie jak innym lokatorom.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II postanowienia na podstawie art. 102 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. odstępując od obciążania wnioskodawcy kosztami postępowania. Nie ulega wątpliwości, że jedną ze spraw nieprocesowych, w których występuje sprzeczność interesów jest sprawa o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, jeżeli właściciel nieruchomości oponuje przeciwko wnioskowi. W sprawach takich powstaje wyraźna kontradykcja co do oczekiwanego wyniku sprawy, gdyż wnioskodawca oczekuje uwzględnienia wniosku, a będący w opozycji uczestnik jego oddalenia. W razie oddalenia wniosku o zasiedzenie dochodzi do przegrania sprawy przez wnioskodawcę, co uzasadnia obciążenie go kosztami postępowania, zgodnie z art. 520 § 3 k.p.c.

W sprawie jednak Sąd uznał, że zachodzą podstawy do odstąpienia od obciążenia wnioskodawcy kosztami postępowania albowiem jest ona osobą w wieku emerytalnym, uzyskującą bardzo niskie świadczenie emerytalne. Nadto Sąd miał na uwadze, że wnioskodawca jest silnie związany z nieruchomością, której własność jego rodzina utraciła na skutek przejęcia na własność Skarbu Państwa. Z kolei koszty uczestnika Gminy M. (...) sprowadzałyby się przy tym do wynagrodzenia pełnomocnika. Sąd uznał natomiast, że uczestnik będący osobą prawną i korzystający ze stałej obsługi prawnej powinien te koszty ponieść we własnym zakresie.

W świetle powyższych rozstrzygnięć Sąd dla porządku wskazał w pkt III postanowienia, że nieuiszczone dotychczas koszty sądowe ponosi Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Toruniu albowiem wnioskodawca był od tych kosztów zwolniony na podstawie postanowienia z dnia 8 stycznia 2024 r.

Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek