Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Toruniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 lutego 2023 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Magdalena Kirow-Kotas
Protokolant:	sekretarz sądowy Iga Wierzchowska

po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. w Toruniu

sprawy z powództwa J. W.

przeciwko M. Towarzystwo (...) Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę

zasądza od pozwanej M. Towarzystwo (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki J. W. kwotę 14 976 zł (czternaście tysięcy dziewięćset siedemdziesiąt sześć złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 lipca 2021 r. do dnia zapłaty;

zasądza od pozwanej M. Towarzystwo (...) Spółki Akcyjnej w W. na rzecz powódki J. W. kwotę 4 367 zł (cztery tysiące trzysta sześćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Sygn. akt X C 1712/22

UZASADNIENIE

W pozwie z dn. 19 sierpnia 2022 r., powódka J. W. wniosła do tutejszego sądu o zasądzenie na swą rzecz od pozwanego M. Towarzystwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W., kwoty 14.976 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dn. 8 lipca 2021 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazano, iż powódka zawarła z pozwanym umowę ubezpieczenia na życie, która weszła w życie z dniem 26 września 2016 r. Pismem z dn. 24 czerwca 2021 r. powódka złożyła wniosek o wykup całkowity, po czym pozwany wypłacił na rzecz powódki kwotę 59.639,22 zł. W ocenie powódki, uzyskana od pozwanego kwota jest zaniżona o 14.976 zł i stąd też kwota ta stanowi wartość przedmiotu sporu. Zawartą umowę należy uznać za nieważną ex tunc jako sprzeczną z ustawą, względnie za ważną, lecz zawierającą abuzywne postanowienia umowne.

W dn. 5 września 2021 r. wydany został w niniejszej sprawie nakaz zapłaty, od którego pismem z dn. 22 września 2022 r. sprzeciw wniósł pozwany, w którym zażądał oddalenia powództwa i zasądzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że dochodzone pozwem roszczenie jest bezzasadne – pobrane przez pozwanego opłaty nie były nadmiernie obciążające dla konsumenta, zaś zawarte w umowie postanowienia nie stanowiły klauzul abuzywnych.

W piśmie z dn. 14 listopada 2022 r., stanowiącym replikę na sprzeciw, powódka podtrzymała dotychczasowe twierdzenia zawarte w pozwie w całości, zaprzeczając twierdzeniom pozwanego, w tym m. in. odnośnie tego, że pobrane opłaty stanowiły wyłącznie kompensację kosztów ponoszonych przez pozwanego.

Sąd ustalił, co następuje:

W dn. 26 września 2016 r. J. W. zawarła z M. Towarzystwem (...) spółką akcyjną z siedzibą w W. (dalej: (...)) umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, potwierdzoną polisą numer (...). Zawarta umowa obejmowała indywidualne ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym typ „V5” oraz ubezpieczenie na wypadek całkowitego i częściowego inwalidztwa. Suma ubezpieczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego wynosiła 120.001 zł, zaś na wypadek całkowitego i trwałego inwalidztwa Ubezpieczającego określona była zgodnie z Ogólnymi Warunkami Ubezpieczenia. Składka miesięczna wynosiła 1.040 zł. Umowa weszła w życie z dniem 26 września 2016 r.

Dowód : szczegółowa umowa ubezpieczenia nr (...), k. 21-39

Zgodnie z art. 3 ust. 1 OWU, przedmiotem niniejszego ubezpieczenia jest ochrona życia ubezpieczonego i zdrowia ubezpieczającego oraz gromadzenie i inwestowanie oszczędności. W myśl zaś ust. 2 tego artykułu, zakres ubezpieczenia obejmuje następujące zdarzenia ubezpieczeniowe – a) śmierć ubezpieczonego oraz b) całkowite i trwałe inwalidztwo ubezpieczającego.

Zgodnie z art. 4 ust. 1, w przypadku śmierci ubezpieczonego, bez względu na przyczynę, z zastrzeżeniem postanowień zawartych w rozdziale Wyłączenia i ograniczenia odpowiedzialności Towarzystwa, Towarzystwo wypłaci uposażonemu ubezpieczonego świadczenie na wypadek śmierci wyliczone łącznie w wysokości sumy ubezpieczenia na wypadek śmierci oraz wartości rachunku podstawowego według stanu na dzień śmierci ubezpieczonego. Wartość świadczenia na wypadek śmierci zostanie podwyższona o kwotę świadczenia stanowiącą wartość rachunku dodatkowego według stanu na dzień śmierci ubezpieczonego. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, wysokość sumy ubezpieczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego jest wskazana w Szczegółowej Umowie (...). Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, w przypadku całkowitego i trwałego inwalidztwa ubezpieczającego, z zastrzeżeniem postanowień zawartych w rozdziale Wyłączenia i ograniczenia odpowiedzialności Towarzystwa, Towarzystwo zobowiązuje się przejąć na siebie obowiązek opłacania składek należnych z tytułu umowy. W myśl zaś ust. 4 i 5 tego artykułu, w przypadku całkowitego/częściowego wykupu rachunku Towarzystwo wypłaci ubezpieczającemu świadczenie całkowitego/częściowego wykupu.

Zgodnie z art. 17 pkt 2 a) OWU, w okresie obowiązywania Umowy na rachunku podstawowym prowadzone będą następujące operacje: (…) a) opłata alokacyjna. Opłata alokacyjna pobierana jest z rachunku podstawowego w pierwszym i drugim roku opłacenia Umowy, po każdej wpłacie składki. Jej wysokość jest wskazana w Tabeli Opłat i Limitów jako procent składki inwestowanej.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 OWU, rachunek podstawowy może być całkowicie wykupiony przez ubezpieczającego, pod warunkiem doręczenia do Towarzystwa pisemnego wniosku.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 i 2 OWU, prawo do premii inwestycyjnej za kontynuację opłacania składek (premii inwestycyjnej) przysługuje ubezpieczającemu od trzeciego do piętnastego roku opłacania umowy. Wysokość premii inwestycyjnej wskazana jest w Tabeli Opłat i Limitów.

Dowód : Ogólne Warunki Ubezpieczenia, k. 22-39

Pismem z dn. 24 czerwca 2021 r., J. W. złożyła wniosek o wykup całkowity.

Dowód : wniosek o wykup całkowity, k. 44-45

W dn. 7 lipca 2021 r. M. wypłaciło J. W. kwotę 59.639,22 zł.

Dowód : potwierdzenie przelewu, k. 51

Pismem z dn. 20 maja 2022 r. J. W. wezwała M. do zapłaty kwoty 14.976 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma.

Dowód : wezwanie do zapłaty z dn. 20 maja 2022 r., k. 53-56

Sąd zważył, co następuje:

Przedstawiony powyżej stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, stosownie do dyspozycji art. 243 ² k.p.c., nie znajdując podstawy do zakwestionowania wiarygodności któregokolwiek z tychże dokumentów, nadto przy uwzględnieniu okoliczności między stronami bezspornych. Tak zebrany materiał dowodowy pozwolił sądowi dokonać ustaleń faktycznych po myśli art. 233 § 1 k.p.c.

Nadto należało wziąć pod uwagę, iż w punkcie 9. pozwu, powódka wniosła o przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron na okoliczność zawarcia miedzy stronami umowy i jej treści, nieważności umowy, abuzywnego charakteru postanowień umowy w zakresie pobieranych opłat i rzekomej premii, wysokości nienależnego świadczenia, które winna zwrócić pozwana. W ocenie sądu, wniosek ten należało jednakże pominąć po myśli art. 235 ² § 1 pkt 3 k.p.c., uznając, iż dowód ten był nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Dowód ten nie mógł zostać dopuszczony, skoro dotyczył on także tych faktów, które między stronami były bezsporne, nadto zaś ocen prawnych w zakresie sankcji wadliwości czynności prawnej, do której to oceny nie są sądowi potrzebni świadkowi, ani tym bardziej strony ( iura novit curia; nadto art. 299 k.p.c.).

W przedmiotowej sprawie istotę sporu wyznaczają oceny prawne zawartej między stronami umowy w świetle art. 58 k.c. i art. 385 ^1-3 k.c. Tym więc kwestiom należało poświęcić stosowne rozważania, o których niżej.

Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności należy odnieść się do płaszczyzny normatywnej, wskazując, iż zgodnie z dyspozycją art. 805 § 1 k.c., przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Zgodnie natomiast z art. 829 § 1 k.c., ubezpieczenie osobowe może w szczególności dotyczyć przy ubezpieczeniu na życie - śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią oznaczonego wieku. Nadto, zauważa się w orzecznictwie, iż umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym "genetycznie" oparte zostały na konstrukcji umowy ubezpieczenia, przewidując - obok elementu zarządzania przez ubezpieczyciela kapitałem ubezpieczającego - także typowe elementy wskazane w art. 805 k.c. jako essentialia negotii tej umowy. Z konstrukcyjnego punktu widzenia umowy tego typu stanowią umowę ubezpieczenia "wzbogaconą" o element inwestycyjny - polegający na zarządzaniu przez ubezpieczyciela środkami wpłaconymi w ramach składek w celu wypracowania zysku dla ubezpieczającego. Celem umowy ubezpieczenia jest transfer skutków majątkowych wystąpienia lub niewystąpienia określonego zdarzenia. Świadczenie ubezpieczyciela polega na zapewnieniu ochrony przed skutkami wystąpienia lub niewystąpienia zdarzenia. Ubezpieczyciel przyjmuje ryzyko określonego zdarzenia, a ubezpieczający płaci ubezpieczycielowi za przyjęcie tego ryzyka (zob. wyrok SN z dn. 22 listopada 2017 r., IV CSK 61/17).

W realiach niniejszej sprawy, powódka zawarła umowę ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powódka, po złożeniu wniosku o wykup całkowity, otrzymała kwotę, która jej zdaniem była kwotą zaniżoną w stosunku do wartości, którą winna była otrzymać. Zdaniem powódki, przedmiotową umowę uznać należy za nieważną, a to powodu jej sprzeczności z prawem i z uwagi na brak elementów przedmiotowo istotnych ( essentialia negotii). Powódka wskazała, iż w umowie nie określono ryzyka ubezpieczeniowego po stronie pozwanej, nie określono również, ile dokładnie wyniesie świadczenie ubezpieczeniowe. Przy tym, suma ubezpieczenia wynosiła 120.001 zł, ale po niecałych 10 latach pozwany uzyskałby taką sumę od powoda i od tego czasu nie ponosiłby ryzyka wypłaty jakichkolwiek pieniędzy ze swoich środków. Wreszcie, pozwany powinien przy zajściu zdarzenia ubezpieczeniowego wypłacić równowartość jednostek (...), która jest nieznana w momencie zawarcia umowy i wobec spadku wartości może być bliska 0 zł w momencie zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego. Pozwany zaś w ogóle nie ustosunkował się do argumentacji powódki co sprzeczności umowy z ustawą i jej nieważności.

W ocenie sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, że zawarta miedzy stronami umowa jest sprzeczna z ustawą. Otóż, zgodnie z art. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. W myśl art. 58 § 2 kc. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 58 § 3, jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Sama możliwość zawierania umów ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym została przewidziana już w ustawie z dn. 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej. Także w obowiązującej w dacie zawarcia przedmiotowej umowy ustawie z dn. 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej uregulowano treść tego typu umów. Jak wynika z w/w ustawy, w umowie ubezpieczenia na życie, jeżeli ta jest związana z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, o której mowa w dziale I w grupie 3 załącznika do ustawy, zakład ubezpieczeń określa:

1) wykaz oferowanych w ramach umowy ubezpieczenia ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych;

2) zasady ustalania wartości świadczeń z umowy ubezpieczenia z tytułu śmierci ubezpieczonego i dożycia ubezpieczonego do końca okresu ochrony ubezpieczeniowej, a także zasady ustalania wartości całkowitego i częściowego wykupu ubezpieczenia;

3) regulamin lokowania środków ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego;

4) zasady i terminy wyceny jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego;

5) tytuły i wysokość opłat pobieranych ze składek ubezpieczeniowych, z aktywów ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych lub przez umorzenie jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych, a w przypadku ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych będących funduszami zdefiniowanej daty, o których mowa w art. 38 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, tytuły i wysokość opłat pobieranych z aktywów ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych zgodnie z zasadami określonymi w art. 49 ust. 1-3 oraz art. 50 ust. 1, 7 i 8 tej ustawy;

6) zasady alokacji środków pochodzących ze składek ubezpieczeniowych w jednostki uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego, terminy zamiany składek ubezpieczeniowych na jednostki uczestnictwa oraz zasady umorzenia jednostek uczestnictwa ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego i ich zamiany na środki pieniężne;

7) sposób postępowania zakładu ubezpieczeń w odniesieniu do ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego będącego funduszem zdefiniowanej daty, o którym mowa w art. 38 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, który osiągnął swoją zdefiniowaną datę, w przypadku gdy aktywa netto tego funduszu spadną poniżej 2 000 000 zł.

Wskazać należy, iż umowę ubezpieczenia z ufk wyróżnia dualizm regulacji. Umowa składa się z dwóch części: ochronnej, która zabezpiecza pokrycie kosztów ryzyka ubezpieczeniowego oraz z części stricte inwestycyjnej. Jest to bezpośrednia konsekwencja powiązania umowy z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Został on zdefiniowany w ustawie o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej jako wydzielony fundusz aktywów, stanowiący rezerwę tworzoną ze składek ubezpieczeniowych, inwestowanych w sposób określony w umowie ubezpieczenia (art. 3 ust. 1 pkt 50 uduir). Udziały w funduszu kapitałowym są reprezentowane przez jednostki uczestnictwa nabywane za składki. Celem funkcjonowania ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego jest gromadzenie i inwestowanie środków finansowych przez nabywanie jednostek odpowiednich funduszy ze środków pochodzących ze składek.

Przy tym żaden przepis, w szczególności art. 805 § 1 k.c. określający essentialia negotii umowy ubezpieczenia, nie wymaga istnienia dysproporcji pomiędzy wysokością składki a wysokością świadczenia ubezpieczyciela wypłacanego w razie zajścia wypadku przewidzianego w umowie. Element ryzyka po stronie ubezpieczyciela przejawia się tym, że w razie wystąpienia wypadku w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela, wypłaca on określone świadczenie. Element ochronny zaś po stronie ubezpieczonego realizuje się poprzez roszczenie do ubezpieczyciela o wypłatę świadczenia w razie wystąpienia wypadku w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. W przypadku umowy ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, która ma charakter mieszany, ryzyko ubezpieczeniowe może objawiać się zagwarantowaniem przez ubezpieczyciela wypłaty całości składki (w razie wystąpienia wypadku w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela) niezależnie od wyników zarządzania środkami pieniężnymi ubezpieczonego. Innymi słowy, ubezpieczyciel przejmuje na siebie ryzyko związane ze stratą zainwestowanych środków ubezpieczonego, zaś ubezpieczony ma zapewnioną ochronę polegającą za zwrocie co najmniej kwoty wpłaconej składki. W taki właśnie sposób ukształtowano minimalną sumę ubezpieczenia w niniejszej sprawie (art. 4 ust. 1 i art. 20, art. 21 OWU), zarówno w zakresie świadczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego, jak i świadczenia na wypadek całkowitego i trwałego inwalidztwa ubezpieczającego. Przedmiotem zawartej między stronami umowy było życie ubezpieczonego (część ochronna umowy ubezpieczenia). Umowa była związana z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi, których aktywa, pochodzące ze składek pomniejszonych o opłaty, są inwestowane na rachunek i ryzyko ubezpieczającego (część inwestycyjna umowy ubezpieczenia). Zakres umów obejmuje zdarzenia ubezpieczeniowe w postaci: śmierci ubezpieczonego w okresie ochrony ubezpieczeniowej oraz całkowitego i trwałego inwalidztwa. Odnośnie natomiast świadczeń ubezpieczyciela, należy wskazać, iż stanowią one, w przypadku śmierci ubezpieczonego – sumę ubezpieczenia (120.001 zł), ewentualnie powiększoną o stan rachunku w chwili śmierci, zaś w przypadku inwalidztwa – świadczenie w postaci opłacania przez ubezpieczyciela składek z tytułu umowy. Świadczenie ubezpieczyciela w przypadku inwalidztwa zostało co prawda określone dość osobliwie (przyjęto formę opłacania przez ubezpieczyciela składek), niemniej w związku z pomniejszoną wartością składki przy tego rodzaju ryzyku, nie ma podstaw do przyjęcia, aby zawarta umowa w tej części mogła by zostać uznana za nieważną,

Z przyczyn, o których mowa powyżej, nie można zatem podzielić poglądu powódki o bezwzględnej nieważności umowy z uwagi na brak w niej elementu ochronnego i ryzyka ubezpieczeniowego.

W dalszej części, odnieść się należało do oceny abuzywności postanowień przedmiotowej umowy. Wskazać w pierwszej kolejności należy, iż stosownie do art. 76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, władze publiczne chronią konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa. W myśl natomiast art. 22 ¹ k.c., za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Natomiast zgodnie z art. 385 ¹ § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Powódka dopatruje się abuzywności postanowień w zakresie dotyczącym opłaty alokacyjnej i premii inwestycyjnej. Pozwany natomiast, odnosząc się do tych zarzutów, powołał się m.in. na fakt poniesienia szeregu kosztów w związku z udzieleniem polisy. W ocenie pozwanego, wysokość tych kosztów znacznie przekracza wysokość opłaty zatrzymanej w związku z rozwiązaniem przez powódkę umowy, z tym że nigdzie nie sprecyzowano tychże kosztów.

W ocenie sądu, postanowienia umowne w zakresie dotyczącym opłaty alokacyjnej oraz premii inwestycyjnej stanowią postanowienia niedozwolone, przy czym abuzywność obydwu tych przewidzianych w przedmiotowej umowie regulacji jest ze sobą ściśle powiązana, skoro premia inwestycyjna oznacza de facto zwrot uiszczonych opłat alokacyjnych.

Uzasadniając powyższe, należy zauważyć, iż status powódki jako konsumentki nie budzi wątpliwości (art. 22 ¹ k.c.). Pozwany zaś posługiwał się wzorcami umowy w postaci ogólnych warunków ubezpieczenia oraz tabel opłat i limitów, mających zastosowanie do umów indywidualnego ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi. Przy tym, pod pojęciem wzorca umowy rozumie się przygotowane z góry przez proponenta, przed zawarciem umowy, postanowienia kształtujące treść stosunku prawnego wiążącego strony. Wzorzec umowy ma zatem służyć proponentowi do jednostronnego kształtowania treści stosunków obligacyjnych, które nawiąże lub nawiązał ze swymi kontrahentami. W świetle orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że tabele opłat czy taryfy również stanowią wzorce umowne. Sama umowa ubezpieczenia na życie z ufk, której treść jest kształtowana m.in. przez ogólne warunki ubezpieczenia oraz tabelę opłat i limitów, stanowi przykład tzw. umowy adhezyjnej, czyli takiej, w której warunki umowne określane są jednostronnie przez przedsiębiorcę. Konsumentowi pozostaje jedynie podjęcie decyzji, czy zawrzeć umowę o narzuconej mu treści. Postanowienia umowy nie były zatem indywidualnie uzgadniane z konsumentem.

Brak jest nadto podstaw do przyjęcia, że postanowienia określające zasady ustalania opłaty alokacyjnej pobieranej w pierwszym oraz drugim roku polisowym są postanowieniami określającymi główne świadczenie stron. Otóż, w przypadku umów ubezpieczenia na życie z ufk głównym świadczeniem stron jest dokonanie wpłaty składki przez ubezpieczającego i wypłata przez ubezpieczyciela świadczenia w przypadku wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego.

W ocenie sądu, rozważane postanowienia kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Ustalenie przez pozwanego wysokiej opłaty alokacyjnej (ok. 15.000 zł), prowadzącej do ponoszenia w przypadku podjęcia decyzji o rezygnacji z kontynuowania umowy wysokich kosztów w postaci utraty znacznej części przekazanych zakładowi ubezpieczeń oszczędności, może skłaniać konsumentów do dalszego opłacania składek, a w konsekwencji, ograniczać ich uprawnienie do odstąpienia od umowy w trybie wskazanym w art. 26 ust. 4 ustawa z dn. 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej lub wypowiedzenia umowy. Nadto, zakwestionowane postanowienia nie uwzględniają i nie zabezpieczają interesu konsumenta, co prowadzi do ukształtowania stosunku zobowiązaniowego w sposób nierównorzędny i rażąco dla niego niekorzystny. To na konsumenta zostaje przerzucony ciężar finansowy zawartej umowy, prowadząc do uprzywilejowanej pozycji zakładu ubezpieczeń względem niego. Rażące naruszenie interesów konsumenta w niniejszej sprawie przejawia się w daleko idącej dysproporcji praw i obowiązków stron umowy na niekorzyść konsumenta, która skutkuje obciążeniem konsumenta ryzykiem związanym prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. kosztami oferowania i dystrybucji umów ubezpieczenia z ufk.

Należy wskazać, iż pozwany nie dowiódł, aby ponosił koszty, które miałyby być równoważone poprzez opłatę alokacyjną. Pozwany mógł pobrać 75 % pierwszorocznej składki i 45 % składki w drugim roku, nie oferując w zamian właściwie żadnego wymiernego świadczenia wzajemnego. Tak wysoka opłata stanowiła swoistą sankcję za rozwiązanie umowy przed czasem. Użycie słowa „premia” wprowadza konsumenta w błąd, ponieważ sugeruje, że klient otrzyma darmową gratyfikację ponad zainwestowaną kwotę, gdy faktycznie jest to co najwyżej zwrot pobranych w ciągu dwóch pierwszych lat opłat alokacyjnych, w formie zakupu jednostek ufk.

Wskazać następnie należy, iż uzasadniając żądanie pozwu, powodowie wskazali na bezpodstawne wzbogacenie się pozwanego, z uwagi na niewiążący charakter postanowień łączącej strony umowy ubezpieczenia. Zasadą jest zaś, że każde przejście wartości majątkowej z jednej osoby na drugą musi być prawnie uzasadnione. W związku z tym stosownie do art. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby nie było to możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten – w myśl art. 410 § 1 k.c. – stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. W ocenie pozwanego, skoro w przedmiotowej sprawie stwierdzono abuzywność postanowień dotyczących opłaty alokacyjnej, to uiszczone z tego tytułu przez powódkę na rzecz pozwanego kwoty stanowiły świadczenie nienależne, do którego zwrotu pozwany jest obowiązany po myśli art. 405 k.c.

Wobec powyższego, należało wziąć pod uwagę, że powódka miesięcznie wpłacała na rzecz pozwanego kwotę 1.040 zł. W takim układzie, w ciągu roku powódka wpłacała na rzecz pozwanego 12.480 zł – 75 % (pierwszy rok) z tej kwoty daje 9.360 zł. W drugim roku oczywiście także wpłacana była kwota 12.480 zł – 45 % z tej kwoty daje 5.616 zł. Łącznie kwota uiszczona w dwóch pierwszych latach na rzecz pozwanego wyniosła 14.976 zł. W treści sprzeciwu od nakazu zapłaty pozwany przyznał, że z polisy powódki były dokonywane potrącenia, takie jak opłata alokacyjna, opłaty administracyjne, opłata związana z dodatkową alokacją składki. Skoro wiec postanowienie umowne regulujące opłatę alokacyjną zostało uznane za abuzywne, to roszczenie powódki wobec ubezpieczyciela w zakresie kwoty uiszczonych przez nią z tego tytułu uznać należy za zasadne. Jeśli zaś chodzi o odsetki za opóźnienie, to powódka żąda tychże odsetek od dnia następnego po wpłacie otrzymanej przez pozwanego – w ocenie sądu, żądanie to jest zasadne, dłużnik znajdował się w opóźnieniu już w dacie 8 lipca 2021 r.

Wobec powyższego, powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości, na podstawie art. 385 ¹ § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. i art. 410 k.c. Dlatego też, w punkcie I wyroku zasądzono od pozwanego na rzecz powódki J. W. kwotę 14.976 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 8 lipca 2021 roku do dnia zapłaty.

Rozstrzygając w przedmiocie kosztów procesu w punkcie II wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., art. 13 ust. 1 pkt 6 u.k.s.c. i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, biorąc pod uwagę, iż pozwany przegrał proces w całości. Na koszty procesu po stronie powodowej w łącznej wysokości 4.367 zł składały kwoty następujące – 750 zł (opłata od pozwu), 17 zł (opłata od pełnomocnictwa) oraz 3.600 zł (wynagrodzenie pełnomocnika).

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.