Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Toruniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 marca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny, w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Maria Żuchowska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2025 r. w T.

sprawy z powództwa M. O.

przeciwko (...) Bank (...) spółka akcyjna w W.

roszczenia z umów bankowych

I Oddala powództwo;

II zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

sygn. akt X C 1454/24

UZASADNIENIE

Powód M. O. wniósł w dniu 10 września 2024 r. pozew przeciwko (...) Bank (...) S.A. w W. ( dalej (...)) o zapłatę kwoty 30.741,19 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 2 lipca 2024 r. do dnia zapłaty. Dodatkowo zażądał zasądzenia od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że strony łączy umowa pożyczki z dnia 3 lipca 2020 r., na podstawie której pozwany udzielił powodowi pożyczki w kwocie 66.296,79 zł. Aktualnie powód dochodzi od (...) kwoty wskazanej w pozwie w związku ze złożeniem pozwanemu oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z uwagi na wadliwe wyliczenie i wskazanie całkowitej kwoty do zapłaty oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania pożyczki, a nadto naliczał odsetki nie tylko od całkowitej kwoty pożyczki , ale również od kwoty pobranej prowizji za udzielenie pożyczki oraz wadliwie wyliczył i wskazał całkowitą kwotę do zapłaty, jednocześnie wskazując, ze całkowita kwota pożyczki to kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów pożyczki, które pożyczkodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy pożyczki. Na dochodzone roszczenie składa się suma pobranych w ramach łączącej strony umowy odsetek w kwocie 22.129,24 zł oraz prowizja w kwocie 8.611,95 zł.

W dniu 25 września 2024 r. Referendarz sądowy w tutejszym sądzie pod sygnaturą akt I Nc 2114/24 wydał nakaz zapłaty zgodny z żądaniem pozwu, który utracił moc w całości z uwagi na wniesienie przez pozwanego sprzeciwu od nakazu zapłaty.

W sprzeciwie pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany podniósł, że oświadczenie o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego zostało złożone przez powoda po upływie terminu prekluzyjnego jednego roku, co powoduje, że powód nie miał legitymacji czynnej w procesie. Pozwany zakwestionował także wysokość dochodzonej kwoty, podał także że zawarta przez strony umowa pożyczki spełnia wymogi informacyjne z art. 30 kk, w konsekwencji nie zachodzi możliwość skorzystania z sankcji kredytu darmowego. Bank zaprzeczył by (...) wyliczone zostało błędnie, by naliczenie odsetek od kredytowanych kosztów pożyczki pozostawało w sprzeczności z art. 353 ¹ kc oraz by stanowiło naruszenie art. 5 pkt 10 ukk, bądź też stanowiło próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych oraz przepisów o pozaodsetkowych kosztach kredytu, kredytowane koszty nie stanowiły kwoty udostępnionej pożyczkobiorcy w ramach zawartej umowy.

Stanowiska stron pozostały zasadniczo niezmienne do zakończenia procesu.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 3 lipca 2020 r. M. O. zawarł z (...) jako pożyczkodawcą umowę pożyczki nr (...). Na jej podstawie powodowi została udzielona kwota pożyczki 66.296,74 zł.

Całkowita kwota pożyczki oznaczona została na kwotę 57 684,79 zł.

Całkowity koszt pożyczki oznaczony został na kwotę 35.532,55 zł.

Całkowita kwota do zapłaty oznaczona została na kwotę 93.217,34 zł ( suma całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki).

(...) oznaczone zostało na 10.96% ( §1).

Pożyczkobiorca był zobowiązany do zapłaty przy wypłacie przez (...) pożyczki kosztów, obejmujących prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 8.611,95 zł (§2).

Spłata pożyczki miała nastąpić w 120 równych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych w okresach miesięcznych, do dnia 3-go każdego miesiąca w wysokości wyszczególnionych w planie spłaty, od 3 sierpnia 2020 r. Raty wynosiły 776,88 zł , ostatnia z nich 768,62 zł. Łączna kwota odsetek zgodnie z zapisami umowy wynosiła 26.920,60 zł (§6).

Pożyczkobiorca miał prawo do spłaty całości albo części pożyczki przed terminem ustalonym w §6. Spłata miała być dokonana zgodnie z jego dyspozycją. Wcześniejsza częściowa spłata kwoty pożyczki miała spowodować zmniejszenie wysokości rat kapitałowo- odsetkowych przy zachowaniu dotychczasowego okresu kredytowania. Taka spłata miała zostać zaliczona na poczet spłaty pożyczki, po dokonaniu rozliczenia wymaganych zobowiązań i odsetek naliczonych do dnia wcześniejszej spłaty ( §7).

fakty bezsporne oraz dowód:

- umowa pożyczki – k. 19 -21

Pismem z dnia 10 maja 2024 r. M. O. złożył (...) oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, o skorzystaniu przez niego z sankcji kredytu darmowego na podstawie łączącej strony umowy pożyczki. W uzasadnieniu pisma podał, że: bank naruszył obowiązki wynikające z art. 45 ust. 1 ustawy w szczególności poprzez wadliwe wyliczenie i wskazanie całkowitej kwoty do zapłaty oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania pożyczki, a także brak podania wszystkich założeń do wyliczenia (...); bank naliczał odsetki nie tylko od całkowitej kwoty pożyczki, co skutkowało tym, że nie pożyczkobiorca nie został we właściwy sposób poinformowany o (...), o wysokości całkowitej kwoty do zapłaty, wysokości odsetek dziennych od udzielonego kredytu; wyłącznie kwota kapitału rzeczywiście udostępnionego może stanowić podstawę naliczania oprocentowania. Bank odebrał oświadczenie w dniu 17 maja 2024 r.

fakty bezsporne oraz dowód:

- oświadczenie- k. 22 - 23

Bank nie uznał oświadczenia pożyczkobiorcy.

fakty bezsporne dowód:

- pismo z 11 czerwca 2024 r. –k. 24

Na dzień 28 maja 2024 r. M. O. spłacił 18.012,82 zł tytułem kapitału pożyczki, 22.129,24 zł tytułem odsetek kapitałowych, 0,06 zł tytułem odsetek karnych.

fakty bezsporne oraz dowód:

- zaświadczenie – k. 25-26

Pismem z dnia 20 czerwca 2024 r. pożyczkobiorca wezwał (...) do zapłaty kwoty 30.741,19 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, a w tym kwoty prowizji pobranej przez bank 8.611,95 zł i kwoty odsetek 22.129, 24 zł. Bank nie dokonał na rzecz powoda zapłaty.

fakty bezsporne oraz dowód:

- wezwanie do zapłaty – k. 27-29

- odpowiedź na wezwanie do zapłaty – k. 30-30v

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie ustalony został na podstawie okoliczności bezspornych i dokumentów przedłożonych przez strony, których wiarygodność nie budziła jakichkolwiek wątpliwości.

Poza sporem pozostawało to, że strony łączyła umowa pożyczki, która jest jednym z typów umowy o kredyt konsumencki zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U. z 2024 r. poz. 1497, dalej: (...)) w zw. z art. 69 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 1646). Nie było też wątpliwości, że powód w tym stosunku zobowiązaniowym występował w charakterze konsumenta.

Sporna pozostawała natomiast kwestia prawna oceny skuteczności złożonego przez powoda jako pożyczkobiorcę oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w myśl art. 45 ust. 1 UKK, wobec przywołanych przez niego zarzutów do treści umowy pożyczki tj., że nie czyniła ona zadość warunkom przewidzianym w art. 30 ukk. W przypadku naruszenia tych zapisów ustawy takie uprawnienie powstaje ex lege. Z uwagi na stanowisko pozwanego, rozstrzygnięcia wymagało również to, czy powód był w uprawniony do skorzystania z sankcji, mając na uwadze prekluzyjny, roczny termin na złożenie oświadczenia w tym przedmiocie „od dnia wykonania umowy” ( art. 45 ust. 5 UKK).

Podstawę prawną powództwa stanowił art. 410 § 1 kc w zw. z art. 405 kc. Jak określa ten ostatni, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

Uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, na które powoływał się powód zostało przewidziane w treści art. 45 ust. 1 UKK. Zgodnie z tym przepisem w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36 konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Należy zaznaczyć, że art. 45 UKK jest przepisem o charakterze sankcyjnym, wysoce restrykcyjnym wobec kredytodawców i dlatego nie może być poddany wykładni rozszerzającej. Celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Co do zasady zatem przepisy sankcjonujące dane postępowanie powinny być możliwie ściśle interpretowane nie pozwalając na pojawienie się obszarów niepewności prawnej.

Jak określa art. 45 ust. 5 UKK uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.

Odpowiadając w pierwszej kolejności na zarzut pozwanego dotyczący upływu terminu dla możliwości złożenia przez powoda oświadczenia o skorzystaniu z sankcji, to należy uznać, że sąd stoi na stanowisku, że nie był on zasadny.

Zdaniem tutejszego sądu jak, co zgodne jest z większościowymi założeniami doktryny, zwrot „wykonanie umowy” użyty w art. 45 ust. 5 UKK , od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, oznacza przede wszystkim stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane, to jest każda ze stron umowy spełniła swoje świadczenie główne charakterystyczne dla danego stosunku zobowiązaniowego. Bank jako kredytodawca wykonuje przyjęte na siebie zobowiązanie umowne z chwilą wypłacenia kredytobiorcy umówionych środków pieniężnych, zaś po stronie kredytobiorcy umowa zostaje zrealizowana, gdy spłaci całość zobowiązania wynikającego z umowy w terminie nią określonym. Jako że dzień wykonania świadczenia kredytobiorcy z natury rzeczy jest dniem późniejszym aniżeli dzień realizacji umowy przez Bank, należałoby przyjąć, że umowa kredytu konsumenckiego jest wykonana najpóźniej z chwilą kiedy kredytobiorca w całości spłaci zobowiązanie wynikające z zaciągniętej umowy ( tak też: SO w Warszawie w wyroku z dnia 24 września 2024 r. V Ca 1231/24, SA w P. w wyroku z 27 kwietnia 2023 r. I ACa 368/22).

Skoro więc w momencie złożenia oświadczenia bankowi, powód nie zrealizował swoich zobowiązań do spłaty pożyczonej kwoty, to nie można mówić o wykonaniu umowy przez obie strony. W konsekwencji termin do złożenia oświadczenia nie rozpoczął swojego biegu, nie mógł więc upłynąć.

Art. 45 ust. 1 UKK nie odnosi się do tego, na kim ciąży ciężar udowodnienia, że doszło do naruszenia obowiązków tam wymienionych. Kwestii tej nie podejmuje wprost także dyrektywa 2008/48/WE, która wybór sankcji – a więc i sposób jej realizacji – pozostawia w gestii państw członkowskich, jednak z tym zastrzeżeniem, że sankcja musi być skuteczna (motyw 47 dyrektywy 2008/48/WE). Wobec braku szczególnego unormowania przyjmuje się, że sankcja kredytu darmowego poddana jest ogólnej regule w przedmiocie rozkładu ciężaru dowodu, określonej w art. 6 kc, zgodnie z którą ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z danego faktu wywodzi skutki prawne ( tak: Komentarz do ustawy o kredycie konsumenckim pod red. Machnikowskiego)

W ocenie sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Powód zarzucał, że umowa pożyczki, którą zawarł z pozwanym nie spełniała w istocie wymogów art. 30 ust. 1 pkt, 7 , 10 i 16 (...) w zw. z art. 49 ust 1. (...) z dnia jej zawarcia ( art. 385 ² kc) i wprowadzała go przez to w błąd. Nieprawidłowe jego zdaniem było prezentowanie tej samej kwoty prowizji w kategorii zarówno całkowitej kwoty pożyczki jak i całkowitego kosztu pożyczki nawet wówczas gdy jest ona kredytowana przez pożyczkodawcę. Jego zdaniem kwota pożyczki to tylko taka kwota, która została mu udostępniona do swobodnej dyspozycji. W efekcie działań pozwanego, dopuścił się on niedozwolonego naliczania odsetek od prowizji, która realnie jest wyłącznie kosztem pożyczki. To wszystko wpłynąć miało na nieprawidłowe obliczenie (...), a w efekcie udzieleniu błędnych informacji, także tych związanych z pobieraniem odsetek kapitałowych od prowizji. Powód miał również nie uzyskać pełnej informacji co do warunków wcześniejszej spłaty zobowiązania i sposobu rozliczeń między stronami z tego tytułu.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 7,10 i 16 UKK umowa o kredyt konsumencki powinna określać: rzeczywistą roczną stopę oprocentowania ( (...)) oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia; informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie; prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem.

Całkowita kwota do zapłaty została zdefiniowana w art. 5 pkt 8 UKK jako suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu. Zgodnie z treścią art. 5 pkt 7 UKK całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt. (...), jak wynika z art. 5 pkt 12 UKK to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Szczegółowy sposób obliczania (...) został określony w art. 25 UKK i załączniku nr 4 do ustawy. Zgodnie z art. 5 pkt 6 pod pojęciem całkowitego kosztu kredytu należy rozumieć wszelkie koszty które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeśli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu.

Z argumentacją strony powodowej o naruszeniu wskazanego obowiązku informacyjnego nie można się zgodzić. W zawartej z powodem umowie jednoznacznie wskazano kwotę udzielonej mu przez pozwanego pożyczki ( 66.296,74 zł), a także całkowitą kwotę pożyczki ( 57.684,79 zł) jaka została przekazana na poczet spłaty konkretnych zobowiązań i na rachunek pożyczkobiorcy, bez kredytowanych kosztów kredytu. Zgodnie z § 2 ww. umowy, przy wypłacie pożyczki, pożyczkobiorca zobowiązał się do zapłaty kosztów obejmujących prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 8.611,95 zł. W § 1 ust. 2 wskazano natomiast, że całkowita kwota pożyczki bez kredytowanych kosztów pożyczki wynosi jak wyżej wskazano 57.684,79 zł. W ocenie sądu przywołane postanowienia umowy zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i precyzyjny, a dalej przekładający się na określenie całkowitej kwoty do zapłaty w sposób transparentny. Rację ma pozwany, że ustawowego znaczenia całkowitej kwoty kredytu, nie można utożsamiać z kwotą kredytu, czy kwotą udzielonego kredytu. Są to pojęcia odmienne, nie mające tożsamego znaczenia. To od sytuacji powoda zależało czy uiści prowizję z własnych środków, czy też również na ten cel skorzysta z kredytowania przez pozwanego. Zgodnie z treścią umowy pożyczki, pożyczkobiorca określił swoje potrzeby kredytowe na kwotę 66.296,74 zł, z czego 8.611,95 zł stanowiła kwota równa potrzebom powoda w zakresie pokrycia prowizji, ale nadal była to kwota udzielonej pożyczki ( nie całkowita kwota pożyczki zgodnie z rozumieniem ustawowym). Ten fakt potwierdza w sposób ścisły treść umowy, w którym strony ustaliły, że bank udziela pożyczki gotówkowej w kwocie 66.296,74 zł obejmującej całkowitą kwotę pożyczki - §1 ust. 2 ( w znaczeniu ustawowym, tj. bez kredytowanych kosztów kredytu ) i kwotę przeznaczoną na pokrycie prowizji - §2 ( koszt kredytowany kredytu).

W tym kontekście, a także wobec zarzutu błędnego wyliczenia (...), sąd wskazuje znając odmienne zapatrywania w tej kwestii, że nie podziela stanowiska powoda o niedopuszczalności naliczania odsetek kapitałowych od kredytowanych kosztów kredytu. Podstawą prawną odsetek jest wprost treść art. 359§1 kc, zgodnie z którym odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej albo ustawy, z orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu. W obowiązujących przepisach na próżno szukać uregulowań, które wprowadzałyby zakaz naliczania odsetek od kredytowanego kosztu kredytu, gdyby jednak ustawodawca miał taki zamysł to wprowadziłby powyższe ograniczenie. Za dopuszczalnością pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, a nie tylko od całkowitej kwoty kredytu, SN opowiedział się m.in. wyroku z dnia 22 lutego 2023 r., (...) 786/22, oddalając skargę kasacyjną opartą m.in. na zarzucie naruszenia art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe, polegającym na dopuszczeniu wyliczenia odsetek od kosztów kredytu, a nie tylko od kwoty udzielonego kredytu. Również w literaturze wskazuje się, iż dopuszczalne jest finansowanie kosztów kredytu udzielonego przez bank oraz naliczanie odsetek od kwoty przeznaczonej na ten cel. Brak jest podstaw do przyjęcia w przepisach ustawy o kredycie konsumenckim odmiennych zasad pobierania odsetek od wykorzystanego kredytu, zależnych w szczególności od tego, czy celem kredytowania są koszty udzielanego kredytu. W uzasadnieniu do wyroku SN z 15 czerwca 2023 r. I CSK 4174/22 wskazał, z czym należy się zgodzić, że „istota ekonomiczna kredytu wyraża się zatem w tym, że bank zobowiązuje się dostarczyć kredytobiorcy określoną kwotę środków pieniężnych, a kredytobiorca zobowiązuje się do ich zwrotu z wynagrodzeniem dla banku (odsetki, prowizja, opłaty manipulacyjne). Umowa kredytu bankowego może przewidywać obowiązek zapłaty przez kredytobiorcę odpowiedniej przygotowawczej prowizji kredytowej na rzecz banku - kredytodawcy (art. 69 ust. 2 pkt 9 pr. bank.). Stanowi ona obok odsetek kapitałowych dodatkowe wynagrodzenie banku kredytodawcy za faktyczną gotowość do wykonania umowy kredytowej i wydania kredytobiorcy na jego żądanie określonej sumy kredytu. Wykonanie to następuje w wyniku skorzystania przez kredytobiorcę z sumy kredytu w sposób wskazany w umowie kredytowej, tj. transferu tej sumy do majątku kredytobiorcy. W wyroku z 18 maja 2017 r., I CSK 540/16 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że termin i sposób zapłaty tzw. przygotowawczej prowizji kredytowej może być określony w umowie kredytu bankowego (art. 69 ust. 2 pkt 9 pr. bank.). Obowiązek zapłaty tej prowizji może powstać już w chwili oddania przez bank sumy kredytu do dyspozycji kredytobiorcy. Jeśli tak skonstruowana jest umowa, a kredytobiorca na te warunki przystaje i zdecyduje się do zapłaty prowizji przygotowawczej nie ze środków własnych, które by przekazał bankowi, lecz ze środków, o których udostępnienie umówił się z bankiem, to środki przekazane na ten cel kredytobiorcy zwiększają jego zadłużenie kredytowe, które powinno być spłacane zgodnie z harmonogramem i z obciążeniem odsetkowym uzgodnionym przez strony”.

Określona w umowie całkowita kwota kredytu jak wyżej wskazano została podana prawidłowo, to z jej uwzględnieniem należało wyliczać wysokość rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. (...) w wysokości 10,96 % jest właściwe, co zweryfikował nawet sam powód przedkładając wydruki z kalkulatora. Jest to zbieżne z wyjaśnieniem jakie zawarł (...) w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. w sprawie C -377/14. Podał, że włączenie jakiejkolwiek kwoty należącej do całkowitego kosztu kredytu do całkowitej kwoty kredytu może mieć wpływ na obliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i w konsekwencji może wpłynąć na prawidłowość informacji, które kredytodawca powinien wskazać w danej umowie o kredyt. Bank winien więc dokonywać wyliczenia (...) w oparciu nie o kwotę udzielonego kredytu, lecz kwotę realnie udostępnioną kredytobiorcy.

Za chybione należy uznać także zarzuty naruszenia przez bank obowiązków informacyjnych wynikających z art. 30 ust.1 pkt 10 i 16 w zw. z art. 49 ust. 1 UKK, dotyczące braku określenia procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, zwłaszcza gdy następuje jego wcześniejsza spłata. Po myśli art. 30 ust. 1 pkt 10 UKK umowa o kredyt winna zawierać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 1 pkt 16 UKK umowa winna zawierać informację o prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem.

W ocenie sądu brak było podstaw do przyjęcia naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 16 przez niewskazanie warunków zmiany kosztów kredytu w razie wcześniejszej spłaty ze względu na brak wyjaśnienia, że w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Ze stanowiskiem powoda nie można się zgodzić, bowiem jako koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki nie kwalifikują się te koszty, o które obniżeniu ulega całkowity koszt kredytu w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Z art. 49 ust. 1 wspomnianej ustawy wynika, że koszty, o które obniżeniu ulega całkowity koszt kredytu w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie stanowić mogą koszty poniesione przez konsumenta przed tego rodzaju spłatą. Koszty takie nie muszą być znane kredytodawcy na etapie zawierania umowy, skoro nie wie on, czy spłata całości kredytu przed terminem określonym w umowie nastąpi, a jeśli tak, to kiedy będzie ona miała miejsce. Nie można zatem przyjąć, aby na kredytodawcy ciążył obowiązek wskazywania kosztów, których wysokość ani podstawa ustalenia nie są znane kredytodawcy w chwili zawierania umowy.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga okoliczność, że o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego nie przesądzają wszystkie wadliwości reguł przewidzianych w art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c ustawy o kredycie konsumenckim, a jedynie takie z nich, które naruszają ochronę konsumentów poprzez niewłaściwe sformułowanie umowy. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, artykuł 23 dyrektywy (...) będący podstawą wprowadzenia do polskiego porządku prawnego sankcji kredytu darmowego „należy interpretować w ten sposób, iż nie stoi on na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie przewidziało w uregulowaniu krajowym, że w wypadku gdy umowa o kredyt nie zawiera wszystkich elementów wymaganych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, umowę tę uważa się za nieoprocentowaną i bezpłatną, o ile chodzi o element, którego brak może podważyć możliwość dokonania przez konsumenta oceny zakresu ciążącego na nim zobowiązania” (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 9 listopada 2016 r., C-42/15, (...) a.s. przeciwko K. B., (...):EU:C:2016:842). Przyjmuje się powszechnie, że z powyższych względów naruszenie przepisów musi być na tyle poważne, że sformułowana umowa o treści przedstawionej konsumentowi przed związaniem się nią, uniemożliwia zweryfikowanie przez konsumenta jakie zobowiązania wobec banku zaciąga. Oznacza to zatem, że przesłanki „naruszenia” nie spełniają wszystkie wadliwości umowy związane z przepisami wymienionymi w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, a jedynie te nieprawidłowości które naruszają cel ochrony konsumenckiej oraz które uniemożliwiają upewnienie się przez konsumenta co do treści zobowiązania. Powyższe zostało potwierdzone przez trybunał w najnowszym orzeczeniu z dnia 13 lutego 2025 r. C-472/24. Trybunał odpowiadając na pytanie pierwsze czy art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy (...) należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano (...), które okazuje się zawyżone ze względu na to, iż niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, a tym samym jako niewiążące dla konsumenta, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy (...), odpowiedział, że należy ją interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano (...), które okazuje się zawyżone ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy (...).

Dopiero więc w momencie kiedy, kredytobiorca wykaże, że wskazanie zawyżonego/ zaniżonego (...) ( nawet w oparciu o następnie uznane za abuzywne zapisy umowy) realnie miało wpływ na wybór określonego produktu kredytowego, a więc stanowiło poważne naruszenie obowiązków informacyjnych o znamiennym znaczeniu, może skorzystać z omawianej sankcji jako środka odpowiednio proporcjonalnego do naruszenia.

Materiał zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska, że pożyczkobiorca zawierając umowę nie zdawał sobie sprawy z wysokości udzielonego mu kredytu oraz warunków spłaty tego świadczenia. Treść umowy jednoznacznie określała bowiem całkowitą kwotę pożyczki (bez kredytowanych kosztów), kwotę do wypłaty (obejmującą kredytowaną prowizję), całkowitą wysokość tych kosztów, jak również stopę oprocentowania pożyczki. Te informacje są zaś kluczowe dla określenia głównego zobowiązania kredytobiorcy. Ewentualna wątpliwość jaka powstać mogłaby w związku z przyjętym sposobem określenia (...) w istocie nie była na tyle poważna, aby cel ustawy nie został zachowany. Strona powodowa nie wykazała, aby nawet niewłaściwie wskazana wysokość (...) ( choć sąd takich ustaleń nie poczynił) mogłaby chociażby w potencjalny sposób wpłynąć na decyzję konsumenta. Sąd na mocy art. 299 kpc pominął wnioskowany przez pozwanego dowód z przesłuchania powoda z uwagi na zgłoszoną tezę dowodową. Pełnomocnik powoda nie wnosił o jego przesłuchanie, a odpowiedzi na zgłoszony wniosek wniósł o pominięcie tego dowodu. W tych okolicznościach należało przyjąć, że konsument dysponował pełnią danych dotyczących zasadniczego kształtu zaciąganego zobowiązania, zgodnie z którymi mógł on podjąć świadomą decyzję co do związania się przedmiotowym kontraktem, jak również ocenić skutki ekonomiczne umowy dla jego majątku. Powód nie udowodnił, w jaki sposób, jego zdaniem występujące wadliwości umowy przekładały się na brak ochrony konsumenta, zagwarantowanej zgodnie z zasadą prawną jego szczególnej ochrony, a także że umowa w istocie nie przedstawia treści zobowiązania konsumenta. Jak wskazane było powyżej, tylko takie wadliwości uprawniają do skuteczności złożenia oświadczenia w trybie art. 45 ukk.

Reasumując powództwo zostało oddalone, o czym przesądzono w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach procesu w punkcie II sentencji wyroku orzeczono w myśl zasady odpowiedzialności stron za wynik procesu. Sprawę w całości przegrał powód, wobec czego był obowiązany do zwrotu przeciwnikowi kosztów procesu, na które składała się kwota 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa oraz kwota 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.