Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Toruniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 kwietnia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny, w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Maria Żuchowska
Protokolant:	Sekr. sąd. Paulina Popławska

po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. w Toruniu

sprawy z powództwa (...) Bank (...) spółki akcyjnej w W.

przeciwko P. M. i K. M. (1)

o zapłatę

I oddala powództwo główne;

II oddala powództwo ewentualne;

III zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10.834 zł ( dziesięć tysięcy osiemset trzydzieści cztery złote ) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty.

sygn. akt X C 1452/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 15 października 2024 roku powód (...) Bank (...) S.A. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych K. M. (2) oraz P. M. na jego rzecz kwoty 70.211,17 zł tytułem zwrotu kwoty należnej ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu, w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu pozwanym do dnia zapłaty; ewentualnie o zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 70.211,17 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku – na podstawie przepisów 410 kc w zw. z 405 kc wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi o dnia następującego po dniu doręczenia pozwu stronie pozwanej do zapłaty, z zastrzeżeniem, że spełnienie zasądzonego świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego z pozwanych do wysokości spełnionego świadczenia; ewentualnie zasądzenie na rzecz powoda kwoty 70.211,17 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wypłaconego na podstawie zawartej przez strony kredytu umowy kredytu w związku z koniecznością urealnienia wysokości świadczenia banku – na podstawie przepisów art. 410 kc w zw. z art. 405 kc wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu pozwanym do dnia zapłaty , od każdego z pozwanych w częściach równych tj. od pozwanego K. M. (1) 35.105,58 zł oraz od pozwanej P. M..

Powód wniósł również ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia roszczenia, o którym mowa wyżej, o zmianę wysokości świadczenia powoda w postaci wypłaconego pozwanym na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu kapitału kredytu w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza w czasie i ukształtowanie go na poziomie 466.611,38 zł oraz o zasądzenie od pozwanej kwoty 106.611,38 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej ( (...) §3 kc); ewentualnie o zasądzenie solidarnie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 106.611,38 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powódce ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej ( (...) §3 kc); ewentualnie o zasądzenie na rzecz powoda kwoty 106.611,38 zł tytułem zwrotu kwoty należnej powodowi ponad nominalną kwotę kapitału kredytu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty – na podstawie przepisów o waloryzacji sądowej ( (...) §3 kc) od każdego z pozwanych w częściach równych tj. pozwanego K. M. (1) kwoty 53.305,69 zł oraz od pozwanej P. M. kwoty 53.305,69 zł.

W uzasadnieniu powództwa głównego wskazano, że roszczenia banku na wypadek unieważnienia umowy kredytu wykraczają poza obowiązek rozliczenia nominalnej kwoty udostępnionego kredytu. Wobec uznania za nieważną umowy kredytu łączącej strony , zgodnie z wyrokiem wydanym w sprawie I C 265/21 z dnia 10 marca 2022 r., bank powinien otrzymać zwrot urealnionej wartości kapitału kredytu, na którą składa się nominalna, faktycznie wypłacona kredytobiorcy przez bank kwota kapitału kredytu oraz różnica pomiędzy tą nominalną kwotą, a realną ( aktualną ) wartością wypłaconego kredytobiorcy kapitału i to na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, przy określeniu wartości tej kwoty na dzień wyrokowania. Zdaniem powoda, pozwani pozostają wzbogaceni w zakresie, w jakim zaoszczędzili nie ponosząc wydatków związanych z zaciągnięciem kredytu w wysokości odpowiadającej kwocie kredytu udzielonego przez powoda. Powód wskazał na to, że jej roszczeniu nie stoją naprzeciw orzeczenia (...), nie jest ono sprzeczne z dyrektywą 93/13, również dlatego, że ona odnosi się tylko do stosunków umownych, a ponadto, że strata jakiej doznaje bank w związku z unieważnieniem umowy kredytu jest niewspółmiernie wyższa od wnoszonych żądań. Uzasadniając wysokość dochodzonego roszczenia powód powołał się na wyliczenia oparte na wskaźniku inflacji miesięcznej publikowanym na oficjalnej stronie GUS, stanowiący obiektywny i powszechnie dostępny miernik wartości udostępnionego kapitału uwzględniający zmianę siły nabywczej pieniądza w czasie, biorąc za podstawę wyliczenia kwotę kapitału kredytu udzieloną w złotówkach i dokonywane przez pozwanych spłaty.

Żądanie ewentualne powód oparł o treść art. 358 ¹ § 3 kc. Argumentując jego zasadność wskazał, na istotną zmianę siły nabywczej pieniądza, fakt, że wartość udostępnionego kredytobiorcom przez bank kapitału spadła, zaś wartość nabytej za środki uzyskane z kredytu nieruchomości wzrosła znacznie ponad wartość nominalną udzielonego kredytu, co spowodowało, że konsument na unieważnieniu umowy zyskał podwójnie. Powołał się na brak negatywnych przesłanek wyłączających sądową waloryzację, gdyż nieważność umowy kredytowej spowodowała, że jego roszczenie nie jest związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Roszczenie powoda w tym zakresie zostało wyliczone przy zastosowaniu wskaźnika inflacji oraz metodologii waloryzowania kapitału sukcesywnie pomniejszonego o spłaty kredytobiorcy.

W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów procesu w podwójnej wysokości. W uzasadnieniu wskazano na t orzecznictwo (...) w sprawach C-520/21 i C-756/22, z których wynika, że niedopuszczalne jest, aby bank czerpał korzyści gospodarcze ze swojego niezgodnego z prawem zachowania, jak również, aby strona ta była uprawniona do otrzymania odszkodowania lub innego świadczenia minimalizującego niedogodności wywołane działaniem niezgodnym z prawem. Przyznanie bankowi możliwości uzyskania jakiejkolwiek rekompensaty mogłoby podważyć odstraszający cel dyrektywy 93/13. Pozwani powołali się również na to, że jedyną prawnie dopuszczalną formą wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału pozostaje naliczenie od tej sumy pieniężnej odsetek. Twierdzili również, że żądania powoda i odtworzenie umowy według stawki referencyjnej (...) zmierzają zasadniczo do reaktywacji umowy, co jest niedopuszczalne. Ocenili działania banku jako nadużycie prawa podmiotowego, gdyż to właśnie ten podmiot wprowadził do obrotu umowę kredytu, która następnie stała się tłem postępowania o jej unieważnienie.

Na dalszym etapie postępowania stanowiska stron pozostały bez zmian.

Sąd ustalił, co następuje:

W dniu 23 października 2008 r. K. M. (2) i K. M. (3) zawarli z (...) Bankiem Spółką Akcyjną w W. ( poprzednikiem prawnym powoda) umowę kredytu na cele mieszkaniowej (...) nr (...), zgodnie z którą bank udzielił kredytobiorcom na ich wniosek 9 października 2008 r. kredytu w kwocie 360.000 zł, denominowanego w walucie (...), na okres 360 miesięcy od 23 sierpnia 2008 r. do 5 października 2038 r., wliczając w to okres wykorzystania kredytu – 1 miesiąc i okres spłaty kredytu z należnymi bankowi odsetkami – 359 miesiące, na zasadach określonych w umowie o Ogólnych Warunkach Kredytowania w Zakresie Udzielania Kredytów na Cele Mieszkaniowe oraz Kredytów i P. hipotecznych w (...) Banku S.A. Kredyt miał być przeznaczony na zakup nieruchomości zabudowanej położonej w T. przy ul. (...), działka nr (...) – kwota 260.000 zł i remont ww. nieruchomości- kwota 100.000 zł.

fakty bezsporne oraz dowód:

- umowa kredytu – k. 26-27

Prawomocnym wyrokiem z 10 marca 2022 r. roku Sąd Okręgowy w Toruniu w sprawie o sygn. akt I C 265/21 stwierdził, że opisana wyżej umowa kredytu nie istnieje i zasądził od banku na rzecz K. M. i P. M. kwotę 225.413,03 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 17 września 2020 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczeń spełnionych nienależnie z tytułu umowy kredytu.

fakty bezsporne oraz dowód:

- wyrok SO w Toruniu z 10 marca 2022 r. – k. 28

- wyrok SA w Gdańsku z 28 grudnia 2022 r. wraz z uzasadnieniem –k. 29-49

Zgodnie z zawartym między stronami porozumieniem z dnia 26 maja 2023 r., mającym na celu wykonanie zapadłego wyroku, powodowie na dzień zawarcia porozumienia dokonali na rzecz banku spłaty rat kapitałowo-odsetkowych na poczet umowy w wysokości 337.285,89 zł, bank zobowiązał się do zapłaty na rzecz kredytobiorców kwoty 111.872,86 zł (wierzytelność 1) tytułem zwrotu pozostałych spłaconych przez powoda rat kapitałowo- odsetkowych wynikających z umowy kredytu uznanej za nieistniejącą, kredytobiorcy oświadczyli, że zapłacą na rzecz banku kwotę 360.000 zł ( wierzytelność 2) stanowiącą kwotę udostępnionego kapitału. Strony oświadczyły sobie , że ze skutkiem na dzień zawarcia porozumienia, potrącili wierzytelność 1 przysługującą kredytobiorcom względem wierzytelności 2 przysługującej bankowi do wysokości wierzytelności niższej i potwierdzili, że na skutek dokonanego potrącenia wierzytelności 1 zostaje umorzona a wierzytelność 2 zostaje umorzona w części co do kwoty 111.872,86 zł. Ustalono, że w konsekwencji dokonanego potrącenia do zapłaty przez bank na rzecz kredytobiorców pozostała kwota 248.127,14 zł. Strony rozliczyły się zgodnie z zawartym porozumieniem w całości.

fakty bezsporne oraz dowód:

- porozumienie – k. 50-52v

- przesłuchanie pozwanej P. M. – k. 138v

- przesłuchanie pozwanego K. M. (1) – k. 138v

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny pomiędzy stronami był w zasadzie bezsporny oraz znalazł potwierdzenie w zgromadzonych w aktach sprawy dowodach z dokumentów oraz kopii dokumentów, a także w przesłuchaniu pozwanych. Dowody te uznano za w pełni wiarygodne. Sąd czyniąc ustalenia faktyczne nie oparł się na zestawieniach i wyliczeniach kwot urealnienia i waloryzacji udzielonej pozwanym kwoty kredytu załączonych do pozwu , gdyż nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Zeznania pozwanych P. M. i K. M. (1) były spójne, logiczne i korespondowały z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Z zeznań pozwanych wynikało, że po unieważnieniu umowy z bankiem, zwrócili oni cały otrzymany od banku kapitał. Zeznali również, że otrzymując kredyt liczyli się, że będą musieli spłacić więcej niż otrzymali tytułem kredytu. Zeznania te nie świadczą jednak o tym, że kredytobiorcy jako konsumenci powinni na obecnym etapie zwrócić bankowi więcej niż kwotę otrzymanego kapitału. Umowa spornego kredytu została uznana za nieistniejącą przez Sąd Okręgowy w Toruniu z uwagi na zawarte w niej klauzule abuzywne, które jednostronnie wprowadził do umowy powodowy bank. Gdyby sporna umowa była ważna, to pozwani jako kredytobiorcy ponieśliby dodatkowe koszty związane z udzieleniem kredytu. Skoro jednak umowa kredytu została uznana za nieistniejącą ex tunc, pozwani zwrócili powodowi wszystko to, co otrzymali w związku z umową, a więc kwotę kapitału.

Sąd pominął wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego, albowiem były one nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Istota sporu sprowadzała się bowiem do oceny prawnej zasadności zgłoszonych przez powoda roszczeń.

Nie ulega wątpliwości, że w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...), konsumentowi i kredytodawcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych w wykonaniu tej umowy (art. 410 § 1 kc w związku z art. 405 kc). Po stronie kredytobiorcy powstaje obowiązek zwrotu kapitału uzyskanego od banku tytułem kredytu, z kolei po stronie banku obowiązek zwrotu na rzecz kredytobiorcy sumy świadczeń uzyskanych tytułem rat kapitałowo-odsetkowych spełnionych przez cały okres kredytowania.

Powództwo główne podlegało oddaleniu jako bezzasadne.

W odniesieniu do pierwszego z żądań, opartego na treści przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, to należy wskazać, że zgodnie z art. 405 kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne, o którym mowa w przepisie art. 410 kc, zgodnie z którym świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Do powstania roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia konieczne jest wystąpienie czterech przesłanek: zubożenia jednego podmiotu, wzbogacenia innego podmiotu, związku między zubożeniem a wzbogaceniem oraz braku podstawy prawnej wzbogacenia (A. Ohanowicz, w: System Prawa Cywilnego t. III, cz. 1, 1981, s. 478).

Uzasadniając roszczenie główne, powód powoływał się na to, że pozwani zostali bezpodstawnie wzbogaceni w zakresie, w jakim zaoszczędzili nie ponosząc wydatków związanych z zaciągnięciem kredytu w wysokości odpowiadającej kwocie kredytu udzielonego przez powoda. Bank przedstawił wyliczenie realnej wartości kapitału kredytu uwzgledniającej zmianę wartości pieniądza w czasie zgodnie z danymi GUS . Podstawę obliczeń stanowił kapitał kredytu wypłacany w polskich złotych, a więc ustaloną w oparciu o wskaźnik WIBOR.

Możliwość skutecznego wystąpienia z takim żądaniem była przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w świetle dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Jak wynika z wyroku Trybunału z dnia 15 czerwca 2023 r. C-520/21 art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy stoją na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą instytucja kredytowa ma prawo żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty. Trybunał podkreślił przy tym, że przyznanie instytucji kredytowej prawa do żądania od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz poza zapłatę odsetek za zwłokę mogłoby podważyć odstraszający skutek zamierzony przez dyrektywę 93/13, a ponadto skuteczność ochrony przyznanej konsumentom przez dyrektywę byłaby zagrożona, gdyby byli oni narażeni, w ramach powoływania się na swoje prawa wynikające z tej dyrektywy, na ryzyko konieczności zapłaty takiej rekompensaty. Taka wykładnia groziłaby stworzeniem sytuacji, w których bardziej korzystne dla konsumenta byłoby raczej kontynuowanie wykonania umowy zawierającej nieuczciwy warunek niż skorzystanie z praw, które wywodzi on ze wspomnianej dyrektywy (tezy 76-79 wyroku w sprawie C-520/21). Trybunał podkreślił również, że ewentualne uznanie umowy kredytu hipotecznego za nieważną jest skutkiem stosowania nieuczciwych warunków przez bank. W związku z tym nie może on uzyskać odszkodowania za utratę zysku analogicznego do tego, jaki zamierzał osiągnąć ze wspomnianej umowy (teza 82 wyroku C-520/21).

Analiza orzeczenia w sprawie C - 520/21 ale także orzeczenia (...) C-756/22 wskazuje, że pod pojęciem rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału, należy rozumieć wszelkie (poza odsetkami za opóźnienie) roszczenia finansowe, jakie bank może kreować na podstawie przepisów krajowych w związku z wykonaniem nieważnej umowy, niezależnie od tego czy będą one formułowane jako roszczenia o bezpodstawne wzbogacenie, o wynagrodzenie za korzystane z kapitału, o odszkodowane, waloryzację czy ewentualnie inaczej nazwane żądania finansowe i niezależnie od tego jaka podstawa prawna w ramach prawa krajowego zostanie przywołana na ich uzasadnienie.

Sąd nie podziela również stanowiska powoda, jakoby jego roszczenie nie stanowiło „rekompensaty” z tytułu niekorzystnych skutków stwierdzenia nieważności umowy. Trudno podzielić to stanowisko skoro roszczenie powoda opiera się w zasadzie na twierdzeniu, iż pozwana uzyskała korzyść jego kosztem. Należy także zwrócić uwagę, że warunkiem powstania roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia jest uzyskanie korzyści przez wzbogaconego. Pojęcie uzyskania korzyści majątkowej – określane również przez ustawodawcę mianem „wzbogacenia” – odnosi się do każdej, wyrażalnej w pieniądzu, pozytywnej zmiany w majątku wzbogaconego. Najogólniej – zgodnie z podstawowymi kategoriami ekonomicznymi – wzbogacenie może przybrać postać zwiększenia aktywów majątkowych bądź zmniejszenie pasywów (M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626. Wyd. 3, Warszawa 2022). Z pewnością pozwani uzyskali korzyść w postaci wypłaconego jej kapitału. Wątpliwym jest jednak, czy można przyjąć, iż korzyścią są wydatki, które teoretycznie musiałaby ponieść gdyby zaciągnęła kredyt w złotówkach zamiast w (...). Przyjęcie takiej koncepcji opiera się na dowolnej i niepopartej żadnymi dowodami tezie, że w razie nie zawarcia umowy z powodem, pozwana z pewnością zaciągnęłaby zobowiązanie kredytowe w złotówkach. Tymczasem okolicznością powszechnie znaną jest fakt, iż kredyty frankowe były łatwiej dostępne – niejednokrotnie konsumenci zawierali je, gdyż nie posiadali zdolności kredytowej umożliwiającej zaciągnięcie kredytu w złotówkach.

Wątpliwości sądu budzi również przyjęta przez powoda arbitralnie metodologia wyliczenia „urealnienia kapitału” i przyjęcia za podstawę tych wyliczeń sytuacji jaka miała by miejsce, gdyby pozwani zaciągnęli kredyt w złotówkach ze stopą procentową WIBOR. Takie działanie może sugerować, jak wskazali sami pozwani, że powód pomimo ustalenia nieważności umowy kredytu usiłuje na powrót „umieścić” pozwaną w ramach stosunku umownego z powodem poprzez zamianę stosunku łączącego strony na stosunek odpowiadający warunkom umowy kredytu udzielonego w złotówkach. Nie jest to możliwe. Wykreowanie przez stronę powodową żądania zmierzającego do uzyskania rezultatu odpowiadającego częściowemu choćby przywróceniu skuteczności umowy uznanej za nieważną w kształcie pozbawionym postanowień abuzywnych sprzeciwia się treści art. 6 i art. 7 Dyrektywy 93/13/EWG i stanowi w istocie próbę obejścia tych regulacji oraz zniweczenia prewencyjnego i penalizującego skutku stosowania dyrektywy. Także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 kwietnia 2024 roku III CZP 25/22 (LEX nr 3709742) przesądził, że jeżeli umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, nie ma podstawy prawnej do żądania przez którąkolwiek ze stron odsetek lub innego wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych w okresie od spełnienia nienależnego świadczenia do chwili popadnięcia w opóźnienie co do zwrotu tego świadczenia. Umowa kredytu łącząca strony była nieważna na skutek zawartych w niej niedozwolonych postanowień umownych, a strony rozliczyły się co do kwoty kredytu w wysokości nominalnej. Powodowi nie przysługują już żadne dalsze roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia od pozwanej.

Z uwagi na przesądzenie bezzasadności roszczenia głównego zaktualizowała się konieczność rozważenia podstaw do uwzględnienia żądania ewentualnego.

Żądanie ewentualne powód oparł o treść art. 358 ¹ § 3 kc, starając się wykazać, że należy mu się wyliczona przez niego kwota od pozwanych , związana z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza od czasu zawarcia umowy kredytowej. Twierdził, że wartość udostępnionego kredytobiorcom kapitału spadła, zaś wartość nabytej za środki uzyskane z kredytu nieruchomości wzrosła znacznie ponad wartość nominalną udzielonego kredytu, co spowodowało, że konsument na unieważnieniu umowy zyskał podwójnie.

Zgodnie z art. 358 ¹ § 3 oraz 4 kc w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie. Z żądaniem zmiany wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego nie może wystąpić strona prowadząca przedsiębiorstwo, jeżeli świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa.

Zastosowanie sądowej waloryzacji świadczenia jest niedopuszczalne.

W tym kontekście przywołać należy postanowienie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 stycznia 2024r. w sprawie C-488/23, z którego wynika iż art. 6 ust. 1 i art. 7 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że w kontekście uznania za nieważną w całości umowy kredytu hipotecznego zawartej z konsumentem przez instytucję kredytową, a to ze względu na to, że umowa ta zawierała nieuczciwe warunki, bez których nie mogła dalej obowiązywać, przepisy te stoją na przeszkodzie wykładni państwa członkowskiego, zgodnie z którą instytucja ta ma prawo żądać od tego konsumenta, poza zwrotem kapitału wypłaconego z tytułu wykonania tej umowy oraz ustawowych odsetek za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty, rekompensaty polegającej na sądowej waloryzacji świadczenia wypłaconego kapitału w przypadku istotnej zmiany siły nabywczej danego pieniądza po wypłaceniu tego kapitału rzeczonemu konsumentowi.

Stosowanie tego typu przepisów prawa krajowego godziłoby w cele dyrektywy konsumenckiej 93/13 takie jak przywrócenie sytuacji prawnej i faktycznej bez nieuczciwego warunku umowy oraz zniechęcanie przedsiębiorców do stosowania tego typu warunków w umowach z konsumentami. Ochrona konsumenta rozciąga się także na etap następczy po unieważnieniu umowy czyli etap oceny i wyrokowania co do skutków unieważnienia.

Sąd nie ma wątpliwości, że świadczenie, którego waloryzacji domaga się powód pozostaje w związku z prowadzonym przez powoda przedsiębiorstwem. Świadczenie pieniężne należne powodowi aczkolwiek wynika z nieważnej umowy, to jednak uznać należy za pozostające w związku z prowadzeniem przez niego przedsiębiorstwa, albowiem wystarczające jest, aby świadczenie pozostawało w jakimkolwiek związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Nie ulega wątpliwości, iż sama umowa, która okazała się być czynnością nieważną, stanowiła przejaw działalności gospodarczej powoda. Jeśli więc czynność została podjęta w ramach prowadzonej działalności gospodarczej to następnie zwrot świadczenia z takiej czynności, w konsekwencji ustalenia, iż jest ona nieważna uznać należy za pozostające w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, albowiem także to świadczenie (wierzytelność) wchodzi w skład przedsiębiorstwa - jako składnik niematerialny przedsiębiorstwa przeznaczony do realizacji zadań gospodarczych art. 55 ¹ kc (OSA w K. z 20 sierpnia 2008 r. V ACa 283/08). Waloryzacji nie mogą żądać ci przedsiębiorcy, wierzyciele lub dłużnicy, którzy prowadzą przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym, gdy świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Powodowy bank jako przedsiębiorca nie może zatem domagać się waloryzacji sądowej udzielonego przez siebie w ramach swej działalności kredytu.

Mając na uwadze powyższe rozważania orzeczono jak w punkcie I i II sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach procesu z punktu III wyroku oparto o przepis art. 98 kpc. Sąd nie znalazł przy tym podstaw do zasądzenia tych kosztów w podwyższonej stawce. Sprawy tzw. „frankowe” mają obecnie charakter powszechny, a orzecznictwo (...), SN i sądów powszechnych kształtuje się jednolicie, zatem nie znaleziono uzasadnienia wniosku zwiększonym nakładem pracy pełnomocnika, rodzajem lub zawiłością sprawy. Mając jednak na uwadze treść art. 458 ¹⁶ kpc, uznał, że istnieją podstawy do zasądzenia ich w żądanej przez pozwanych, podwójnej stawce, gdyż powód jako przedsiębiorca nie wykazał by prowadził rozmowy w sprawie dobrowolnego rozwiązania sporu przed wniesieniem pozwu. Na zasądzoną kwotę składają się koszty zastępstwa procesowego ustalone w oparciu o § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (5.400 zł x 2 ) oraz opłata od pełnomocnictw (34 zł).