Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Toruniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. w Toruniu sprawy

z powództwa E. K.

przeciwko (...) Spółce akcyjnej z siedzibą w P.

o zapłatę

I.  oddala powództwo w całości;

II.  zasądza od powoda E. K. na rzecz pozwanego (...) Banku (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w P. kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Powód E. K. pozwem wniesionym 24 czerwca 2025 r. (data nadania) wniósł o zasądzenie od (...) Banku (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w P. kwoty 24.620,61 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 31 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty oraz kosztów procesu.

W uzasadnieniu pozwu wskazał, że strony łączy umowa pożyczki nr (...) z dnia 6 lipca 2023 r. na podstawie której powodowi została udzielona pożyczka w kwocie 150.000 zł. Całkowity koszt pożyczki wynosił 62.605,72 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 12,13 %. Całkowita kwota do zapłaty wynosiła 212.605,72 zł. Powód wskazał, że pismem z 24 lutego 2025 r. złożył pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, z uwagi na naruszenie przez Bank obowiązków wynikających z art. 45 ust. 1 ustawy z 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2024 r. poz. 1497) - dalej: „u.k.k.”, a w szczególności przez naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10, 11, 15, 16 u.k.k. Zdaniem powoda pozwany nie wskazał informacji o wysokości odsetek należnych kredytodawcy w razie uchybienia terminu spłaty kredytu, nieprawidłowo określił stopę oprocentowania, nie poinformował że stopa oprocentowania dotyczy także kredytowanych kosztów kredytu, zaniechał informacji w zakresie warunków odstąpienia od umowy. Ponadto w ocenie powoda, pozwany nie umieścił w umowie zasad i terminów spłaty pożyczki, brak jest informacji czy raty kredytu są równe czy malejące. Powód wskazał, że pozwany w umowie pożyczki nie określił precyzyjnie zmiany kosztów kredytu. Kolejno pozwany określił RRSO nieprawidłowo, nie wskazał wszystkich założeń przyjętych do jego obliczenia. Nie poinformował powoda o możliwości spłaty kredytu przed terminem.

Powód wyjaśnił, że dochodzona pozwem kwota stanowi wysokość odsetek umownych pobranych przez pozwanego od chwili uruchomienia kredytu do dnia 15 marca 2025 r.

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Bank (...) Spółka akcyjna z siedzibą P. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenia od powoda na swoją rzecz kosztów procesu.

Pozwany zakwestionował powództwo co do zasady. Wskazał, że umowa kredytu z dnia 6 lipca 2023 r. zawierała wszelkie niezbędne elementy istotne dla oceny przez konsumenta zakresu zaciągniętego zobowiązania. Podniósł także, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone przez powoda po upływie terminu prekluzyjnego. Pozwany odnosząc się do zarzutów powoda odnośnie naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim uznał je za bezzasadne. Pozwany zaznaczył, że umowa nie przewidywała kredytowanych kosztów zatem nie musiała zawierać pouczenia, że podlegają one oprocentowaniu. Pozwany podniósł też, że wyliczył RRSO zgodnie z założeniami określonymi w załączniku nr 4 do ustawy o kosztach konsumenckich. Pozwany wskazał, że w umowie wskazane są zasady i terminy spłaty kredytu, a także zawarto informację dotyczące odstąpienia od umowy. W ust. 16 i 17 umowy wskazano pouczenia dotyczące wcześniejszej spłaty i częściowej spłaty przed terminem. Jednocześnie powód miał uprawnienie do bezpłatnego udostępnienia mu harmonogramu spłat zawierającego wysokość rat kredytu, kolejność i termin spłaty.

Sąd ustalił, co następuje.

W dniu 6 lipca 2023 r. E. K. zawarł z (...) S.A. z siedzibą w P. – dalej również: „Bank” umowę pożyczki nr (...) – dalej również: „umowa”.

Na podstawie umowy Bank udzielił E. K. pożyczki w kwocie 150.000 zł. Umowa została zawarta na okres od 6 lipca 2023 r. do 16 listopada 2029 r., liczba miesięcznych rat wynosiła 76. Wysokość miesięcznej raty wynosiła 2.797,44 zł. Oprocentowanie w stosunku rocznym wynosiło 11,49 %, na co składało się 6,75 % - stopa referencyjna NBP i 4,74 % - stała marża Banku. Odsetki łączne za cały czas trwania umowy wyniosły 62.605,72 zł i stanowiły jedyny koszt pożyczki. Całkowita kwota do zapłaty wynosiła 212.605,72 zł i składała się na nią całkowita kwota pożyczki i całkowity koszt pożyczki. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 12,13%. Bank, przy obliczaniu RRSO przyjął następujące założenia:

a.  umowa będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a Bank i pożyczkobiorca będą wypełniać swoje zobowiązania w całości i w terminach z niej wynikających;

b.  do dyspozycji pożyczkobiorcy jest całkowita kwota pożyczki;

c.  Bank wypłaci kwotę pożyczki 06.07.2023 r. a Pożyczkobiorca będzie ją spłacał zgodnie z umową;

d.  odstępy czasu między datami przyjętymi dla obliczenia RRSO są zawsze równe rzeczywistej liczbie dni w okresie, na który umowa została zawarta (uwzględniają one, że rok to 365 dni, a rok przestępny 360);

e.  Prowizja za udzielenie pożyczki zostanie pobrana w dniu jej wypłaty;

f.  Wysokość oprocentowania, opłat i prowizji, które obowiązują w dniu zawarcia umowy, nie zmienią się w trakcie obowiązywania umowy.

Zgodnie z pkt 4 umowy Bank nie pobiera prowizji za udzielenie pożyczki. Bank pobiera opłaty i prowizje za czynności, które wykonuje w związku z umową, w określonej wysokości. Opłaty i prowizje wynikają z „Tabeli Opłat i Prowizji (...) Banku (...) dla osób fizycznych”(pkt 5 umowy).

Zgodnie z pkt 12 umowy niespłacenie raty pożyczki w terminie ustalonym w umowie lub spłacenie jej tylko w części powoduje, że niespłacona kwota staje się zadłużeniem przeterminowanym. Od zadłużenia przeterminowanego z tytułu pożyczki Bank pobiera odsetki podwyższone. Łączna kwota odsetek podwyższonych i opłat należnych w przypadku opóźnienia w spłacie części lub całości pożyczki nie może przekroczyć kwoty odsetek maksymalnych za opóźnienie.

Zgodnie z pkt 13 umowy odsetki podwyższone obliczane są według zmiennej stopy procentowej. Wynoszą one dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie. Odsetki ustawowe za opóźnienie to suma stopy referencyjnej i 5,5 punktów procentowych. Stopa referencyjna jest ustalona przez Radę Polityki Pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim i ogłaszana w dzienniku urzędowym Narodowego Banku Polskiego, jest również dostępna na stronie (...) Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie ogłaszana jest przez Ministra Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Zmiana wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie powoduje zmianę wysokości odsetek podwyższonych. Zmiana wysokości odsetek podwyższonych nie wymaga powiadomienia przez Bank.

W formularzu informacyjnym wskazano przy tym, że stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego wynosi 24,50% i powtórzono zapisy z pkt 12 i 13 umowy.

Zgodnie z pkt 16 umowy pożyczkobiorca ma prawo spłacić całość lub część kwoty pożyczki przed terminem. Za taką nadpłatę Bank nie pobiera prowizji. Aby nadpłacić pożyczkę, pożyczkobiorca może:

a.  przekazać pieniądze na rachunek do przedterminowej spłaty wskazany w Podstawowych Warunkach Umowy,

b.  złożyć dyspozycję (spłaty całkowitej lub spłaty częściowej):

i.  Poprzez system bankowości internetowej, o ile pożyczkobiorca jest użytkownikiem tego systemu,

ii.  W placówce bankowej realizującej tę czynność.

Zgodnie z pkt 17 umowy częściowa spłata kwoty pożyczki pomniejszy pozostający do spłaty kapitał i skróci okres spłaty pożyczki. Wysokość rat nie zmieni się jednak z wyjątkiem ostatniej raty, której wysokość i termin płatności Bank wskaże Pożyczkobiorcy najpóźniej 30 dni przed terminem płatności, zgodnie z Zasadami doręczania korespondencji. Częściowa wcześniejsza spłata kwoty pożyczki nie zwalnia więc Pożyczkobiorcy z obowiązku spłacania kolejnych rat zgodnie z umową. Jednakże jeśli Pożyczkobiorca wcześniej spłaci część kwoty pożyczki, a następnie zmieni się wysokość oprocentowania pożyczki (wskutek zmiany stopy referencyjnej), Bank rozłoży pozostający do spłaty kapitał na taką liczbę rat, by płatność ostatniej raty przypadała w tym samym terminie co przed dokonaniem przez Pożyczkobiorcę wcześniejszej spłaty. Bank niezwłocznie przekaże Pożyczkobiorcy nowy harmonogram spłaty.

Zgodnie z pkt 24 umowy wysokość oprocentowania pożyczki może się zmienić w okresie obowiązywania umowy. Może to wystąpić, jeżeli zmieni się wysokość Stopy referencyjnej. Zmiana wysokości Stopy referencyjnej spowoduje zmianę wysokości oprocentowania pożyczki o taką liczbę punktów procentowych, o jaką zmieniona została Stopa referencyjna. Zmiana ta nastąpi w dniu wejścia w życie nowej wartości Stopy referencyjnej. Jeśli Stopa referencyjna przyjmie wartość „0” (zero) lub ujemną – oprocentowanie pożyczki będzie równe marży Banku. Zmiana oprocentowania pożyczki wywołana zmianą Stopy referencyjnej nie wymaga aneksu ani wypowiedzenia umowy. O zmianie Stopy referencyjnej Bank poinformuje komunikatem dostępnym w placówce bankowej oraz na stronie (...).

Stosownie do treści pkt 25 umowy jeśli zmieni się oprocentowanie pożyczki, Bank bezpłatnie poinformuje pożyczkobiorcę w sposób określony w Zasadach doręczania korespondencji, o zmianie harmonogramu spłaty. Zmieniony harmonogram będzie wskazywał nową wysokość oprocentowania oraz nową wysokość raty wyliczoną przy uwzględnieniu liczby rat pozostających do spłaty oraz czasu obowiązywania umowy. Zmiana harmonogramu wraz z komunikatem o zmianie stopy referencyjnej dostępnym w placówce bankowej oraz na stronie (...). będzie stanowiła informację dla pożyczkobiorcy o zmianie oprocentowania pożyczki. Najbliższą ratę pożyczkobiorca zapłaci jeszcze w dotychczasowej wysokości, a kolejną już w nowej wysokości.

Stosownie do pkt 26 oprocentowanie pożyczki nie może przekroczyć w stosunku rocznym wysokości odsetek maksymalnych określonych w Kodeksie cywilnym.

Zgodnie z pkt 30 umowy pożyczkobiorca ma prawo odstąpić od umowy bez podania przyczyny w terminie 14 dni od jej zawarcia. Aby odstąpić od umowy, Pożyczkobiorca musi:

a.  złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy w dowolnej placówce bankowej realizującej tę czynność lub wysłać je na adres Banku wskazany w załączniku „Oświadczenie o odstąpieniu od umowy o pożyczkę z (...) Bankiem (...) S.A.” lub

b.  złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy za pomocą systemu bankowości internetowej lub elektronicznego systemu doręczania korespondencji, o ile zawarł z Bankiem umowy regulujące te formy porozumiewania się z Bankiem, a Bank udostępnia taką funkcjonalność w ramach danego systemu lub

c.  wysłać oświadczenie o odstąpieniu od umowy korzystając z adresu do doręczeń elektronicznych wpisanego do bazy adresów elektronicznych (...), o ile pożyczkobiorca posiada adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych.

Dowód:

- umowa o pożyczkę nr (...), k. 14-20,

- formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego, k. 69-77.

E. K. zaciągnął kredyt w celu sfinansowania prac wykończeniowych w mieszkaniu. Wybrał ofertę Banku jako najkorzystniejszą, co oceniał porównując oferty banków co do wysokości raty obejmującej kapitał i odsetki. Ponadto wybierając kredyt E. K. interesował się okresem trwania umowy. Nie brał pod uwagę parametru rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, nie wie co oznacza ten parametr. Oferta Banku (...) była najlepsza w dacie zawierania umowy.

E. K. miał świadomość, że w ramach kredytu nie ponosi żadnych pozaodsetkowych kosztów w tym prowizji, wiedział również ile będzie wynosiła rata kredytu. Wiedział, że wysokość raty zależna jest od zmiany oprocentowania. Podczas podpisywania umowy nie miał do niej zastrzeżeń, głównie zwrócił uwagę na wysokość raty. W trakcie trwania umowy nie chciał od niej odstąpić. Kredyt spłaca regularnie w kwocie odpowiadającej bieżącej racie kredytu. Nie jest zobowiązany do ponoszenia żadnych innych opłat związanych z kredytem oprócz raty. E. K. korzysta z aplikacji mobilnej Banku w jej danych na bieżąco aktualizuje się wysokość raty w przypadku zmiany oprocentowania.

Dowód:

- przesłuchane E. K. w charakterze powoda, k. 99-100.

Na dzień 18 marca 2025 r. E. K. spłacał na bieżąco dotychczasowe raty kredytu zgodnie z harmonogramem spłaty, z czego kwotę 29.949,37 zł Bank zarachował na poczet kapitału kredytu, zaś 24.620,61 zł na poczet odsetek.

Dowód:

- zaświadczenie banku, k. 21-21v.

Pismem datowanym na 24 lutego 2025 r., a wysłanym w dniu 14 kwietnia 2025 r., E. K. złożył (...) Spółce akcyjnej z siedzibą w P. oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z wezwaniem do zapłaty wszystkich dokonanych przez niego na rzecz pozwanego wpłat z tytułu umowy pożyczki z dnia 6 lipca 2023 r. ponad raty kapitałowe.

W oświadczeniu tym wskazał, że oświadczenie znajduje swą podstawę z uwagi na naruszenie przez Bank obowiązków wynikających z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, w szczególności poprzez nie wskazanie informacji o wysokości odsetek należnych kredytodawcy w razie uchybienia terminu spłaty kredytu, nieprawidłowe określenie stopy oprocentowania, nie poinformowanie że stopa oprocentowania dotyczy także kredytowanych kosztów kredytu, zaniechanie informacji w zakresie warunków odstąpienia od umowy, nie umieszczenie w umowie zasad i terminów spłaty pożyczki, brak informacji czy raty kredytu są równe czy malejące, nieprecyzyjne określenie zmiany kosztów kredytu, nieprawidłowe określenie RRSO, poprzez nie wskazanie wszystkich założeń przyjętych do jego obliczenia, a także niepoinformowanie o możliwości spłaty kredytu przed terminem.

Pismem z 8 maja 2025 r. (...) Bank (...) Spółka akcyjna z siedzibą w P. w odpowiedzi na oświadczenie E. K. wskazał, że nie ma podstaw do złożenia oświadczenia przez kredytobiorcę z art. 45 ust. 1 u.k.k., a Bank nie naruszył postanowień art. 30 u.k.k.

Dowód:

- oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z potwierdzeniem nadania, k. 22-23,

- pismo pozwanego z dnia 8 maja 2025 r., k. 24-25v.

Sąd ustalił opisany powyżej stan faktyczny na podstawie dokumentów złożonych przez strony. Dowody te nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a także Sąd także nie znalazł podstaw, by kwestionować ich wiarygodność i moc dowodową.

Odnośnie do zeznań powoda E. K. Sąd dał im wiarę albowiem były logiczne, spójne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Powód potwierdził okoliczności zawarcia przedmiotowej umowy kredytu. Wskazał motywy i kryteria jakimi się kierował przy zawarciu umowy, a także motywy wytoczenia niniejszego powództwa. Należy podkreślić, że z przesłuchania powoda jasno wynikało, że zawierając przedmiotową umowę nie kierował się żadnymi innymi parametrami niż wysokość raty, oprocentowanie i okres spłaty, nie jest mu znane pojęcie RRSO i nie wie do czego służy ten parametr. Powód zdecydował się na wytoczenie powództwa w szczególności z uwagi na medialne informacje o wytaczaniu powództw przeciwko Bankom, jednocześnie nie znał treści złożonego Bankowi oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Sąd zważył, co następuje.

Roszczenie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2017r., poz. 1876 ze zm.) przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Z uwagi na to, że powód zawarł ww. umowę kredytu gotówkowego jako konsument miały do niej zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2018 r., poz. 993 ze zm.). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 przedmiotowej ustawy przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności między innymi umowę pożyczki.

Okoliczności sprawy nie dają podstaw do przyjęcia, że powód zawarł przedmiotową umowę pożyczki w innym charakterze niż konsument w rozumieniu art. 22 ¹ k.c.

Swoje roszczenie powód opierał na naruszeniu, jego zdaniem, przez pozwanego obowiązków wskazanych w art. 45 ust. 1 u.k.k. , tj. art. 30 ust. 1 pkt 6, 7, 8, 10, 11, 15 i 16 u.k.k. w związku z art. 49 ust. 1 u.k.k.

Podstawę prawną powództwa stanowił zatem co do zasady art. 410 § 1 k.c. w związku z art. 405 k.c. Jak stanowi ten ostatni, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Powód opierał swoje powództwo na fakcie złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, niemniej samo złożenie oświadczenia nie stanowi podstawy do zwrotu środków na rzecz kredytobiorcy.

Zgodnie z treścią przepisu art. 30 ust. 1 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać między innymi całkowitą kwotę kredytu, rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia oraz informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki. Ponadto umowa powinna zawierać określoną stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu.

Stosownie do treści art. 45 § 1 u.k.k. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17, art. 31–33, art. 33a i art. 36a–36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1 wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy (art. 45 ust. 5 u.k.k.).

Przepis art. 45 u.k.k. stanowi implementację art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz. U. UE L z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą.

Sankcja kredytu darmowego w ogólności polega na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów w sytuacji gdy pożyczkodawca naruszy obowiązki informacyjne wobec konsumenta określone ww. przepisach ustawy. Przepis art. 45 u.k.k. po pierwsze, sankcjonuje się naruszenie przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych wobec konsumenta dotyczących formy i treści dokumentu umowy w związku z zawarciem przez strony umowy o kredyt konsumencki (art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1–8, 10, 11, 14–17 i art. 31–33). Po drugie, sankcji podlega naruszenie ograniczeń, które zapewniają konsumentowi ochronę przed nadmiernym obciążeniem finansowym w związku z umową o kredyt konsumencki (art. 33a, art. 36a–36c).

Należy zaznaczyć, że art. 45 u.k.k. jest przepisem o charakterze sankcyjnym, wysoce restrykcyjnym wobec kredytodawców i dlatego nie może być poddany wykładni rozszerzającej. Celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Co do zasady zatem przepisy sankcjonujące dane postępowanie powinny być możliwie ściśle interpretowane nie pozwalając na pojawienie się obszarów niepewności prawnej.

W pierwszej kolejności należało zbadać, czy oświadczenie powoda o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego było złożone w terminie.

Zgodnie z przepisem art. 45 ust. 5 u.k.k. uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ustawodawca nie sprecyzował, co rozumie pod pojęciem „wykonania” umowy, co doprowadziło do powstania różnych interpretacji tego terminu w orzecznictwie sądów powszechnych.

Zgodnie z koncepcją prezentowaną przez stronę pozwaną zwrot „wykonanie umowy” użyty w art. 45 ust. 5 u.k.k., od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, oznacza dzień wykonania umowy przez pożyczkodawcę, czyli dzień przekazania kwoty pożyczki. Przemawiać ma za tym fakt, że w przeciwnym wypadku unicestwiony byłby cel tego przepisu. Ma on za zadanie ograniczyć uprawnienie konsumenta krótkim terminem prekluzyjnym, tak aby ustabilizować stosunek prawny i aby pożyczkodawca nie pozostawał w nieskończoność w niepewności co do zakresu swojej wierzytelności. Gdyby zaś wygaśniecie uprawnienia zależało od wykonania umowy przez pożyczkobiorcę (konsumenta), mógłby on przez jej celowe niewykonywanie odwlekać upływ tego terminu. Niedopuszczalne jest, aby jedna ze stron stosunku prawnego mogła według własnej woli regulować rozpoczęcie biegu (wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 czerwca 2018 roku, sygn. XIV C 1375/17, LEX nr 2515155).

Mając powyższe na uwadze, przy przyjęciu powyższego stanowiska, należałoby stwierdzić, że powód złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego z uchybieniem terminu. Umowa została zawarta w 26 lipca 2023 r., a oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego złożono w 24 lutego 2025 r. Tym samym termin na złożenie oświadczenia przez powoda w świetle powyższego stanowiska niewątpliwie upłynął, co w istocie przesądzałoby o tym, że dalsze zarzuty strony nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Niemniej Sąd orzekający w sprawie nie podziela powyższego stanowiska o tym, że termin materialnoprawny na złożenie oświadczenia z art. 45 u.k.k. rozpoczyna bieg w dniu wypłaty środków przez kredytodawcę.

Zdaniem Sądu moment, od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego, oznacza przede wszystkim stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane, nie można odnosić tego wyłącznie do wykonania zobowiązania po stronie kredytodawcy. Nie ma przy tym znaczenia, czy zostały one wykonane w terminie, dobrowolnie, czy też przymusowo, np. w drodze egzekucji komorniczej. Należy przy tym zaznaczyć, że chodzi tutaj o zobowiązania określone treścią umowy o kredyt konsumencki bez uwzględnienia skutków sankcji kredytu darmowego (por. wyrok Sądu Rejonowego w Szczytnie z dnia 28.09.2017 r., sygn. akt I C 531/17 i wyrok Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 07.07.2017 r., sygn. akt X C 615/17).

Przez wykonanie umowy należy bowiem rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego w tym obowiązki powstające z mocy ustawy (np. odnośnie do zapłaty odsetek za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 k.c.). Chodzi o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych, po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo. W szczególności umowa nie jest wykonana, gdy kredytobiorca nie zwrócił całości bądź części wypłaconego kredytu lub nie zapłacił naliczonych odsetek albo innych należności ubocznych. W takiej sytuacji nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu określonego w art. 45 ust. 1 u.k.k., a zatem kredytobiorca może złożyć oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego (zob. T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 45, s. 696).

Zatem w ocenie Sądu, zwrot „wykonanie umowy”, użyty w art. 45 ust. 5 u.k.k., od którego zaczyna biec roczny termin na wygaśnięcie uprawnienia konsumenta do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego oznacza stan, w którym wszelkie zobowiązania obu stron umowy o kredyt konsumencki zostały w pełni wykonane.

W powyższym ujęciu termin na złożenie oświadczenia na dzień złożenia pozwu nie rozpoczął by biegu, albowiem umowa nadal jest wykonywana.

Niemniej w sprawie nawet przy przyjęciu, że powód nie uchybił ww. terminowi, powództwo i tak nie zasługiwałoby na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu brak jest przesłanek do realizacji sankcji kredytu darmowego w odniesieniu do umowy kredytowej, która łączy strony.

Przechodząc wobec tego do zasadniczej części rozważań wskazać należy, że ponownie wskazać, że zgodnie z art. 45 ust. 1 u.k.k. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Należy przy tym podkreślić, że badaniu podlegała zgodność zapisów umowy z przepisami umowy o kredycie konsumenckim obowiązującymi na dzień jej zawarcia, a więc na 6 lipca 2023 r.

W pierwszej kolejności powód zarzucał naruszenie przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k., zgodnie z którym umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać roczną stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu.

W przedmiotowej umowie w punkcie 12 i 13 wskazano, że zgodnie z pkt 12 umowy niespłacenie raty pożyczki w terminie ustalonym w umowie lub spłacenie jej tylko w części powoduje, że niespłacona kwota staje się zadłużeniem przeterminowanym. Od zadłużenia przeterminowanego z tytułu pożyczki Bank pobiera odsetki podwyższone. Łączna kwota odsetek podwyższonych i opłat należnych w przypadku opóźnienia w spłacie części lub całości pożyczki nie może przekroczyć kwoty odsetek maksymalnych za opóźnienie. Zgodnie z pkt 13 umowy odsetki podwyższone obliczane są według zmiennej stopy procentowej. Wynoszą one dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie. Odsetki ustawowe za opóźnienie to suma stopy referencyjnej i 5,5 punktów procentowych. Stopa referencyjna jest ustalona przez Radę Polityki Pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim i ogłaszana w dzienniku urzędowym Narodowego Banku Polskiego, jest również dostępna na stronie (...) Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie ogłaszana jest przez Ministra Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Zmiana wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie powoduje zmianę wysokości odsetek podwyższonych. Zmiana wysokości odsetek podwyższonych nie wymaga powiadomienia przez Bank. Zatem w umowie określono, że wysokość odsetek jest wartością zmienną, określono wysokość oprocentowania zadłużenia przeterminowanego na moment jej zawarcia, wysokość stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego została uzależniona od wysokości określonej stopy referencyjnej. Stopa referencyjna NBP jest wskaźnikiem dostępnym, który można bez problemu sprawić i uzyskać informację o zmianie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. Dlatego w związku z powyższym zarzut naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 11 u.k.k. nie zasługiwał na uwzględnienie.

Na rozprawie pełnomocnik powoda wywodził przy tym, że pojęcie „odsetek podwyższonych” nie jest zrozumiałe, szczególnie że nie jest to pojęcie ustawowe. Argumentacja w tym zakresie pozostawała daleka od logicznej albowiem z treści powołanych wyżej jasno wynikała definicja pojęcia „odsetek podwyższonych”. Zauważyć należy, że lektura treści umowy powiązana ze zwykłym doświadczeniem życiowym jasno i logicznie prowadzi do wniosku, że odsetki podwyższone są naliczane w przypadku opóźnienia w płatnościach raty na co w sposób oczywisty wskazuje pkt 12 umowy. Wbrew treści pozwu umowa nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości i miejsca na domysły.

Warto przy tym odnotować, że w treści pozwu argumentacji co do błędów w umowie w zakresie informacji o rocznej stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunkach jej zmiany, zaprzeczono w dalszej części pozwu która miała dotyczyć niejasnego i nierzetelnego określenia stopy oprocentowania (k. 7) w którym powołano się na pkt 13 umowy jako prawidłowy sposób odniesienia się do wysokości stopy referencyjnej.

Ponadto, zaznaczyć należy, że zarówno w umowie na stronie pierwszej oraz w formularzu informacyjnym do umowy kredytowej w pkt 3 – Skutek braku płatności wprost wskazano, że stopa oprocentowania przeterminowanego wynosi 24,50%. Pamiętać przy tym należy, że poprzez podpisanie umowy powód potwierdził otrzymanie dokumentów, w tym formularza informacyjnego zapoznanie się z nimi przed zawarciem umowy i ich akceptację oraz potwierdził, że jest związany ich treścią (por pkt 68 umowy) wobec czego zarzut niewskazania wartości procentowej odnośnie do odsetek za opóźnienie w płatnościach jest całkowicie chybiony.

Ponadto należy zaznaczyć, że ww. zarzut jest hipotetyczny i oderwany od okoliczności sprawy albowiem według ustalonego w sprawie stanu faktycznego powód regularnie spłaca raty pożyczki i nie popadł dotychczas w opóźnienie.

Po drugie powód podniósł zarzut, że pozwany naruszył art. 30 ust. 1 pkt 6 i 7 u.k.k. poprzez niejasne określenie stopy oprocentowania oraz brak poinformowania o tym, że stopa oprocentowania dotyczy także kredytowanych kosztów kredytu. Zarzut ten nie zasługiwał na uwzględnienie, a nawet należy ocenić go jako rażąco oderwany od treści umowy łączącej strony.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że z treści umowy wynika wprost – co również potwierdził na rozprawie sam powód – że zgodnie z umową nie obciążały go żadne pozaodsetkowe koszty kredytu, w tym w szczególności prowizja. Tym samym, oczekiwanie że w umowie będą zapisy co do stopy oprocentowania kredytowanych kosztów kredytu, które w umowie nie występują, stanowi instrumentalne wykorzystanie art. 45 ust. 1 u.k.k.

Nie zasługują również na uwzględnienie, zarzuty co „niejasności” określenia stopy oprocentowania. Zgodnie z art. 5 ust. 10 u.k.k., stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona, jako stałe lub zmienne oprocentowanie, stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. W art. 5 pkt 10 u.k.k. pojęcie „stopy oprocentowania kredytu” ustawodawca zdefiniował w ten sposób, że ograniczył jego zakres do oprocentowania stosowanego do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym. Z treści umowy jasno wynika, że oprocentowanie kredytu jest zmienne, a na dzień zawarcia umowy wynosiło 11,49%. Jednocześnie wskazano wprost składniki oprocentowania tj. 6,75% stopa referencyjna NBP, 4,74% stała marża banku. Jednocześnie wbrew zarzutom pozwu o niewyjaśnieniu konsumentowi istoty ww. stawki i możliwości zakresu jej zmiany takie zapisy znajdują się w umowie, a w pozwie pominięto ich treść. O możliwości zmiany wysokości oprocentowania z uwagi na zmianę stopy referencyjnej traktuje bowiem podrozdział „Zmiany wysokości oprocentowania” tj. pkt 24-26 umowy.

Zgodnie z pkt 24 umowy wysokość oprocentowania pożyczki może się zmienić w okresie obowiązywania umowy. Może to wystąpić, jeżeli zmieni się wysokość Stopy referencyjnej. Zmiana wysokości Stopy referencyjnej spowoduje zmianę wysokości oprocentowania pożyczki o taką liczbę punktów procentowych, o jaką zmieniona została Stopa referencyjna. Zmiana ta nastąpi w dniu wejścia w życie nowej wartości Stopy referencyjnej. Jeśli Stopa referencyjna przyjmie wartość „0” (zero) lub ujemną – oprocentowanie pożyczki będzie równe marży Banku. Zmiana oprocentowania pożyczki wywołana zmianą Stopy referencyjnej nie wymaga aneksu ani wypowiedzenia umowy. O zmianie Stopy referencyjnej Bank poinformuje komunikatem dostępnym w placówce bankowej oraz na stronie (...).

Jednocześnie za niezgodne nie tylko z treścią umowy, ale i z doświadczeniem życiowym należy ocenić zarzuty strony powodowej odnoszące się do zaświadczenia z dnia 18 marca 2025 r. wskazujące na fakt, że mimo zmiany stopy oprocentowania z 11,49% na 10,74% nie zmieniła się rata kredytu i wynosiła 2.797,44 zł. Dotyczy to przykładu pierwszych dwóch rat kredytu. Do takiej sytuacji wprost odnosi się pkt 25 umowy. Stosownie do treści pkt 25 umowy jeśli zmieni się oprocentowanie pożyczki, Bank bezpłatnie poinformuje pożyczkobiorcę w sposób określony w Zasadach doręczania korespondencji, o zmianie harmonogramu spłaty. Zmieniony harmonogram będzie wskazywał nową wysokość oprocentowania oraz nową wysokość raty wyliczoną przy uwzględnieniu liczby rat pozostających do spłaty oraz czasu obowiązywania umowy. Zmiana harmonogramu wraz z komunikatem o zmianie stopy referencyjnej dostępnym w placówce bankowej oraz na stronie (...) . będzie stanowiła informację dla pożyczkobiorcy o zmianie oprocentowania pożyczki. Najbliższą ratę pożyczkobiorca zapłaci jeszcze w dotychczasowej wysokości, a kolejną już w nowej wysokości.

Podkreślić należy, że z wiedzy powszechnej wynika, że zmiany stawki referencyjnej następują w różnych dniach, są to decyzje powszechne podejmowane przez Radę Polityki Pieniężnej. Dlatego też w miesiącu zmiany stawki referencyjnej przy oprocentowaniu zmiennym kwota raty – jak wskazano w pkt 25 umowy – pozostaje na niezmienionym poziomie albowiem systemy bankowe nie są w stanie tak szybko reagować na nieznane im wcześniej dane o zmianach stóp procentowych. Jednocześnie o ile kwota raty w danym miesiącu pozostaje na niezmienionym poziomie to zmienia się sposób jej zaliczenia na kapitał i odsetki co jest również dostrzegalne w przykładzie powołanym w pozwie. Należy wskazać, że po obniżeniu stopy referencyjnej przy spłacie drugiej raty znacząco wyższa kwota została zaliczona na spłatę kapitału niż w przypadku pierwszej raty gdy ta stopa pozostawała na wyższym poziomie. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że w tym zakresie zarzuty strony powodowej były całkowicie chybione.

Po trzecie strona powodowa zarzucała naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. w zw. z art. 53 ust. 1 i 2 u.k.k. który to zarzut również był niezasadny i oderwany od stanu faktycznego sprawy.

Art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. wskazuje na obowiązek określenia w umowie o kredyt konsumencki terminu, sposobu i skutków odstąpienia konsumenta od umowy, obowiązku zwrotu przez konsumenta udostępnionego przez kredytodawcę kredytu oraz odsetek zgodnie z rozdziałem 5, a także kwotę odsetek należnych w stosunku dziennym. Wszystkie te informacje znalazły się w umowie z dnia 26 lipca 2023 r. w pkt 30 umowy oraz w formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego. Wbrew twierdzeniom powoda umowa nie narzuca mu żadnej konkretnej formy odstąpienia od umowy. Powód został poinformowany o prawie do odstąpienia umowy w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, wskazano mu także sposób odstąpienia od umowy oraz skutki odstąpienia. Tym samym pozwany wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. i art. 53 ust. 1 u.k.k.

Zdaniem Sądu, brak wskazania w treści umowy informacji o możliwości odstąpienia od umowy w przypadku wskazanym w art. 53 ust. 2 u.k.k. albo jakimkolwiek innym przewidzianym np. w przepisach Kodeksu cywilnego, nie pozwala na skorzystanie z sankcji darmowego kredytu. Ewidentnie bowiem w ustawie o kredycie konsumenckim sformułowano szczególną podstawę i tryb odstąpienia (art. 53 ust. 1 oraz ust. 3-5 u.k.k.) w przypadku umowy o kredyt konsumencki, stąd też logiczne jest, że obowiązek informacyjny z art. 30 ust. 1 pkt 15 dotyczy właśnie tego uprawnienia, a nie każdej możliwej podstawy odstąpienia. Gdyby było inaczej, a intencją ustawy byłoby udzielanie pożyczkobiorcom przewodnika po wszystkich kodeksowych i pozakodeksowych podstawach do odstąpienia od umowy, to przepis ten byłby sformułowany odmiennie.

Ponadto należy podkreślić, że powód – co przyznał wprost w toku przesłuchania – na żadnym etapie wykonywania umowy nie chciał odstąpić od zawartej umowy. Tym samym, niniejszy zarzut ma charakter instrumentalnego wykorzystania art. 45 ust. 1 u.k.k.

Po czwarte powód zarzucił również naruszenie przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 8 u.k.k. wskazując, że umowa nie zawiera wystarczająco sprecyzowanych zasad spłaty pożyczki. Zgodnie z jego treścią umowa o kredyt konsumencki z zastrzeżeniem art. 31-33 powinna określać zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania.

W punkcie 1 umowy oraz w sekcji spłata pożyczki określono wprost zasady i terminy spłaty pożyczki. Wskazano termin pierwszej i ostatniej raty, wysokość rat, rachunek do spłaty. Również w formularzu informacyjnym, który stanowił załącznik do umowy wskazano zasady i terminy spłaty kredytu. W związku z tym również i ten zarzut strony powodowej nie zasługiwał na uwzględnienie.

Za nielogiczny należy przy tym uznać zarzut podniesiony w pozwie, że treść umowy nie daje odpowiedzi na to czy raty kredytu płatne przez stronę powodową są równe czy malejące. Skoro w umowie wskazano kwotę raty miesięcznej w jednakowej wysokości, a nadto wysokość ostatniej raty to jasne na podstawie zasad doświadczenia życiowego jest, że są to raty równe. W przypadku rat malejących wysokość każdej raty jest inna gdyż w tym przypadku kwota kapitału w każdej racie wynosi taką samą kwotę, a wówczas zmienia się co miesiąc kwota pobieranych odsetek. W przypadku rat równych wysokość raty jest taka sama, z wyjątkiem najczęściej pierwszej albo ostatniej raty tzw. wyrównującej, w tym bowiem przypadku zmienia się co miesiąc i wysokość kapitału i odsetek, przy niezmienionej wysokości raty.

Ponadto znów należy odnieść się do formularza informacyjnego w którym w pkt 1 Zasady i terminy spłaty kredytu wprost wskazano, że 75 rat jest równych w wysokości 2.797,44 zł i ostatnia 76. Rata w wysokości 2.797,22 zł. Ponownie należy przypomnieć, że poprzez podpisanie umowy powód potwierdził otrzymanie dokumentów, w tym formularza informacyjnego zapoznanie się z nimi przed zawarciem umowy i ich akceptację oraz potwierdził, że jest związany ich treścią (por pkt 68 umowy) wobec czego zarzut niewskazania rodzaju rat jest całkowicie chybiony.

W zakresie rozważań pozwu co do braków w poinformowania w jaki sposób rozliczane są comiesięczne raty kredytu należy wskazać, że również ten zarzut jest niezasadny. Po pierwsze w pkt 14 umowy wskazano kolejność zaliczania należności Banku z tytułu umowy. Ponadto szczegółowe rozliczenie zaliczenia danej raty na kapitał i odsetki jest widoczne w harmonogramie spłaty, a powód przyznał, że na bieżąco może go weryfikować w aplikacji bankowej.

Jednocześnie za niepoddające się krytyce należy ocenić zarzuty strony powodowej, że Bank winien wskazać w umowie jak wylicza konkretną wysokość zaliczaną na kapitał i odsetki. Z wiedzy powszechnej wynika, że raty równe (annuitetowe) kredytu oblicza się za pomocą specjalnego wzoru matematycznego uwzględniającego kwotę kredytu, oprocentowanie (zmienne lub stałe) i okres spłaty, przy czym w każdej racie część kapitałowa rośnie, a odsetkowa maleje, dając stałą sumę; kluczowe jest zrozumienie, że część odsetkowa zależy od aktualnego salda zadłużenia. Dla konsumenta istotne jest zatem, że płaci równą ratę z której co miesiąc zaliczana jest odpowiednia suma na kapitał i odsetki, najczęściej w pierwszym okresie spłaty wyższa kwota zaspokaja należność odsetkową albowiem kapitał do spłaty pozostaje wyższy, im dalej następuje spłata kapitału, tym wyższe kwoty są zaliczane na spłatę kapitału a część odsetkowa staje się niższa.

Już tylko dla porządku należy odnotować, że w toku procesu wykazano, iż rozważania zawarte w pozwie w zakresie możliwości nadpłaty przez powoda kredytu są czysto hipotetyczne gdyż nie dotychczas nie nadpłacał on kredytu, a nadto nie nosi się z takim zamiarem. Niemniej oczekiwanie, że wszystkie potrzebne dane, w tym obejmujące wiedzę matematyczną zostaną mu przedstawione w umowie przez Bank odbiega od celów wprowadzenia art. 45 ust. 1 u.k.k. Jednocześnie należy odnotować, że w treści umowy w sposób wyczerpujący w świetle ustawy o kredycie konsumenckim w pkt 16 i 17 umowy omówiono sytuację zarówno prawa do nadpłaty całości jak i części kredytu oraz zasad sposobu pomniejszenia kapitału do spłaty oraz skrócenia okresu pożyczki.

Po piąte nie jest zasadny także zarzut naruszenia przez pozwanego art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Z tego przepisu wynika obowiązek zawarcia w umowie o kredyt konsumencki informacji o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

W punkcie 4 i 5 umowy pożyczki wskazano, ze bank nie pobiera prowizji za udzielenie pożyczki oraz Bank pobiera opłaty i prowizje za czynności, które wykonuje w związku z umową, w określonej wysokości. Opłaty i prowizje wynikają z „Tabeli Opłat i Prowizji (...) Banku (...) dla osób fizycznych”. Powodowi udostępniono formularz informacyjny ze wszelkimi danymi niezbędnymi, by spełniony był obowiązek informacyjny, natomiast sama umowa zawiera wszelkie informacje o wysokości opłat dodatkowych oraz o zasadach ich ustalania. Co więcej, z art. 30 u.k.k. nie wynika obowiązek zamieszczenia w umowie pożyczki informacji o możliwości skorzystania przez pożyczkobiorcę z sankcji kredytu darmowego. Zatem należy przyjąć, że nie doszło do naruszenia obowiązku z art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k.

Po szóste strona powodowa podniosła zarzut nieprawidłowego wskazania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, w tym niepełne określenie założeń przyjętych do obliczenia ww. danych. W istocie zarzut zmierzał do podważenia prawidłowości wskazanego w umowie RRSO na poziomie 12,13%, gdyż według wyliczeń strony powodowej – z wykorzystaniem narzędzi informatycznych – wynosił ono 12,11%, a zatem błąd miał sprowadzać się do 0,02%.

Zgodnie z art. 5 ust. 12 u.k.k., rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu, ponoszony przez konsumenta, wyrażony, jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Pojęcie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania jest szersze niż pojęcie stopy oprocentowania kredytu, gdyż odwołuje się do pojęcia całkowitego kosztu kredytu, ponoszonego przez konsumenta, i oznacza go, jako określoną wartość procentową całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt 12 u.k.k.).

W ocenie Sądu powód nie wykazał aby pozwany wyliczył w sprawie nieprawidłowo RRSO. W sprawie nie doszło w tym zakresie do naruszenia obowiązku informacyjnego, a ponadto niezasadne jest twierdzenie, aby pozwany w sposób dowolny kształtował wysokość kosztów kredytu. RRSO nie jest tożsame ze stopą oprocentowania kredytu, jak również nie stanowi elementu stosunku prawnego nawiązanego umową pożyczki. Wysokość oprocentowania kredytu określana jest bowiem przez wysokość stopy oprocentowania kredytu wskazaną w umowie kredytowej zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 6 u.k.k., nie zaś przez wysokość RRSO, której podania wymaga art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Zgodnie z treścią art. 5 pkt 7 u.k.k., całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.

Całkowita kwota kredytu wyniosła w umowie pożyczki łączącej strony 150.000 zł. Pozwany w sposób prawidłowy poinformował powoda o całkowitym koszcie kredytu sprowadzającym się do odsetek od kapitału. W punkcie 4 umowy wskazano, że bank nie pobiera prowizji za udzielenie pożyczki. Powód oprócz odsetek nie był zobowiązana ponosić żadnych innych kosztów związanych z pożyczką, a odsetki były naliczone wyłącznie od kwoty udostępnionej powodowi tytułem pożyczki. Dlatego zarzut o tym, że pozwany naliczał odsetki od pozaodsetkowych kosztów kredytu należy uznać, za chybiony.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 23 stycznia 2025 r. sygn. akt C-677/23 wskazał, że artykuł 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy 2008/48, zmienionej dyrektywą 2011/90, należy interpretować w ten sposób, że założenia przyjęte do obliczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) muszą być wyraźnie wskazane w umowie o kredyt i nie wystarczy w tym względzie, aby konsument mógł je sam zidentyfikować, analizując warunki tej umowy.

W sprawie natomiast zasady obliczania RRSO zostały wprost określone w umowie (punkt 1), jak również w formularzu informacyjnym. RRSO zostało obliczone zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim, a także sposób jego wyliczania wskazano w formularzu informacyjnym. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 12.13%. Bank, przy obliczaniu RRSO przyjął następujące założenia:

a)  umowa będzie obowiązywać przez czas, na który została zawarta, a Bank i pożyczkobiorca będą wypełniać swoje zobowiązania w całości i w terminach z niej wynikających;

b)  do dyspozycji pożyczkobiorcy jest całkowita kwota pożyczki;

c)  Bank wypłaci kwotę pożyczki 06.07.2023 r. a Pożyczkobiorca będzie ją spłacał zgodnie z umową;

d)  odstępy czasu między datami przyjętymi dla obliczenia RRSO są zawsze równe rzeczywistej liczbie dni w okresie, na który umowa została zawarta (uwzględniają one, że rok to 365 dni, a rok przestępny 360);

e)  prowizja za udzielenie pożyczki zostanie pobrana w dniu jej wypłaty;

f)  wysokość oprocentowania, opłat i prowizji, które obowiązują w dniu zawarcia umowy, nie zmienią się w trakcie obowiązywania umowy.

W ocenie Sądu, nie sposób twierdzić, że przyjmując określony sposób wyliczenia i oznaczenia RRSO, Bank miał na celu wprowadzenie w błąd kredytobiorcy, przeciwnie opisany wyżej sposób wyliczenia oraz wartość RRSO były prawidłowe.

Wobec wskazania jasnych założeń do RRSO w tym daty wypłaty pożyczki, brak zmian stopy oprocentowania wyliczenia strony powodowej, które wykazują odchylenie jego wyliczeń o 0,02% RRSO w stosunku do wyliczeń RRSO zawartych w umowie, świadczą o marginesie błędu oraz różnicach w stosowanych systemach informatycznych. Podanie w umowie RRSO na poziomie 12,13% było zatem w pełni uzasadnione postanowieniami umowy i było prawidłowe.

Co istotne w sprawie należy podkreślić, że ww. wskaźnik nie był wyznacznikiem dla powoda, gdy zawierał umowę kredytową. RRSO służy do pokazywania rzeczywistego, całkowitego kosztu kredytu w ujęciu rocznym, uwzględniając nie tylko odsetki, ale też wszystkie dodatkowe opłaty (prowizje, ubezpieczenia, opłaty przygotowawcze) i jest kluczowym wskaźnikiem do porównywania różnych ofert kredytowych, by wybrać najtańszą opcję, niezależnie od reklamowych sztuczek. Tym samym, podanie właściwego RRSO jest istotne na etapie wyboru umowy, jeśli klient się nim kieruje, co w sprawie nie miało miejsca, albowiem powód wskazał że w nie rozumie tego pojęcia i nie wykorzystywał przedmiotowego wskaźnika przy wyborze kredytu – wybierając ofertę kredytową interesowała go wysokość raty i okres spłaty.

Po siódme powód zarzucił, że w umowie nie zawarto informacji dotyczących możliwości spłaty kredytu przed terminem. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem oraz procedurę spłaty kredytu przed terminem. Wbrew zarzutom pozwu w umowie pożyczki znajdują się postanowienia określające prawo konsumenta do przedterminowej spłaty pożyczki oraz procedurę przedterminowej spłaty (punkt 16 i 17 umowy). W umowie nie wprowadzono ograniczeń co do wcześniejszej spłaty pożyczki. Uprawnienie to przysługuje pożyczkobiorcy w całym okresie wykonywania umowy pożyczki i może on ją spłacić wcześniej w całości bądź w części. Przepisy ustawy nie narzucają, w jaki sposób w przypadku wcześniejszej częściowej spłaty ma dojść do rozliczenia z konsumentem. W przedmiotowej umowie wskazano, że częściowa spłata kwoty pożyczki pomniejszy pozostający do spłaty kapitał i skróci okres spłaty pożyczki. Wysokość rat nie zmieni się jednak z wyjątkiem ostatniej raty, której wysokość i termin płatności Bank wskaże Pożyczkobiorcy najpóźniej 30 dni przed terminem płatności, zgodnie z Zasadami doręczania korespondencji. Częściowa wcześniejsza spłata kwoty pożyczki nie zwalnia więc Pożyczkobiorcy z obowiązku spłacania kolejnych rat zgodnie z umową. Jednakże jeśli Pożyczkobiorca wcześniej spłaci część kwoty pożyczki, a następnie zmieni się wysokość oprocentowania pożyczki (wskutek zmiany stopy referencyjnej), Bank rozłoży pozostający do spłaty kapitał na taką liczbę rat, by płatność ostatniej raty przypadała w tym samym terminie co przed dokonaniem przez Pożyczkobiorcę wcześniejszej spłaty. Bank niezwłocznie przekaże Pożyczkobiorcy nowy harmonogram spłaty. W ocenie sądu postanowienia umowne sformułowane w punkcie 16 i 17 umowy w zupełności wyczerpują obowiązek wskazany w art. 30 ust. 1 pkt 16 u.k.k.

Sumując, w sprawie nie zaktualizowała się żadna z podstaw uzasadniających stwierdzenie, że umowa zawarta przez powoda i pozwanego narusza art. 30 u.k.k. i przez to uzasadnia skorzystanie z sankcji kredytu darmowego, co z skutkowało oddaleniem powództwa w całości. Powód nie wykazał, by kwestionowane postanowienia umowne miały istotny wpływ na ocenę jego – jako konsumenta, co do zaciągniętego zobowiązania, a pozwany Bank nie sprostał obowiązkowi informacyjnemu. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należało stwierdzić, że powód w umowie kredytu konsumenckiego z dnia 6 lipca 2023 r. otrzymał wszelkie niezbędne informacje dotyczące zaciągniętego kredytu.

Wypada przy tym odnotować, że z art. 23 dyrektywy 2008/48 w związku z jej motywem 47 wynika, że o ile wybór systemu sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą pozostaje w gestii państw członkowskich, o tyle przewidziane w ten sposób sankcje powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Oznacza to, że sankcje powinny być odpowiednio surowe w stosunku do wagi naruszeń, które są przez nie karane, zwłaszcza z zapewnieniem rzeczywiście odstraszającego skutku i przy poszanowaniu ogólnej zasady proporcjonalności. Trudno natomiast w świetle okoliczności przedmiotowej sprawy oraz zarzucanych przez powoda naruszeń (niezależnie od braku zasadności tychże zarzutów) uznać, że sankcja kredytu darmowego byłaby odpowiednią sankcją.

Powyższe zostało potwierdzone w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. sygn. C‑472/23, w którym wskazano, że konsekwencje naruszenia obowiązków informacyjnych związanych z umową o kredyt mogą się znacznie różnić w zależności od tego, o jaki konkretnie obowiązek chodzi, przy czym waga tego naruszenia zależy ponadto w praktyce od liczby i wagi elementów, których nie zamieszczono w danej umowie o kredyt. Tym samym to sąd krajowy winien dokonać weryfikacji naruszeń w szczególności w świetle zasady proporcjonalności indywidualna waga naruszenia każdego z obowiązków wskazany w art. 45 u.k.k. oraz konsekwencje, jakie z tego wynikają dla konsumenta, mogą różnić się w zależności od przypadku. W sprawie nie stwierdzono, żadnych naruszeń które mogłyby skutkować w sprawie skorzystaniem z sankcji kredytu darmowego.

Podkreślić należy, że celem sankcji kredytu darmowego powinna być przede wszystkim ochrona ekonomicznego interesu konsumenta. Obecnie jednak instytucja sankcji kredytu darmowego, mając na względzie treść pozwów wnoszonych przez konsumentów reprezentowanych przez wyspecjalizowane w tym zakresie kancelarie prawnicze, przypomina jedynie próbę poszukiwania pomniejszych błędów i braków w umowie w celu uniknięcia należnych i prawidłowo ustalonych kosztów i odsetek w umowie.

W tym stanie rzeczy powództwo nie ma żadnej usprawiedliwionej podstawy w sprawie i dlatego, też w pkt I wyroku Sąd oddalił powództwo w całości.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1, § 1 ¹ k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powód przegrał proces w całości, wobec czego jest obowiązany zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu w całości. Na zasądzoną kwotę 3.617 zł składały się: 3.600 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata ustalone na podstawie zastosowanego odpowiednio § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) oraz 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.