Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Toruniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 czerwca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

Protokolant: sekretarz sądowy Paulina Pietrzyńska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. w Toruniu sprawy

z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

przeciwko Towarzystwu (...) w W.

o zapłatę

I.  oddala powództwo w całości;

II.  zasądza od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na rzecz pozwanego Towarzystwa (...) w W. kwotę 917 zł (dziewięćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 20 listopada 2024 r. powód (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego Towarzystwa (...) z siedzibą w W. kwoty 2.506,92 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 24 maja 2024 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że strona powodowa wywodzi legitymację do dochodzenia roszczenia objętego pozwem z umowy przelewu wierzytelności zawartej z T. J.. Cedent był poszkodowanym w zdarzeniu komunikacyjnym, w którym uszkodzeniu uległ B. (...) o numerze rejestracyjnym (...). Sprawcą tegoż zdarzenia był kierowca ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. Roszczenie obejmuje nieuznane przez pozwanego koszty wynajmu pojazdu zastępczego. Powód wynajmował poszkodowanemu pojazd zastępczy i z tego tytułu wystawił na rzecz poszkodowanego fakturę VAT na kwotę 5.700 zł. Pozwany zakład ubezpieczeń co do zasady uznał swoją odpowiedzialność i wypłacił kwotę 3.193,08 zł tytułem najmu samochodu zastępczego. Dlatego powód domaga się zapłaty dalszej kwoty 2.506,92 zł z tytułu poniesionych przez poszkodowanego kosztów najmu pojazdu zastępczego.

W uzasadnieniu pozwu nie przedstawiono argumentacji dotyczącej nieuwzględnionych kosztów najmu, w szczególności w pozwie nie wskazano, których pozycji z faktury zakład ubezpieczeń nie zaakceptował na etapie postępowania likwidacyjnego. Istota uzasadnienia pozwu dotyczyła omówienia zagadnienia, że w stawkach dobowych najmu wskazywanych przez zakład ubezpieczeń w informacjach dla poszkodowanych a w umowach zawartych z ich asystorami istnieją znaczące różnice na co powołano dowód z nagrania (pkt 2 pozwu).

Dnia 19 grudnia 2024 r. referendarz sądowy w sprawie X Nc 2529/24 wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym uwzględniając powództwo w całości.

W terminie zakreślonym przez ustawę pozwany Towarzystwo (...) w W. wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym żądając uchylenia nakazu w całości. W uzasadnieniu przyznał, ze przyjął odpowiedzialność za przedmiotową szkodę i wypłacił odszkodowanie w kwocie 3.193,08 zł, uznając za zasadny cały okres najmu tj. 22 dni, jednak zweryfikował stawkę najmu, uznając że jest ona zawyżona. Pozwany zakwestionował również zasadność kosztów podstawienia i odbioru pojazdu zastępczego. Wskazał, że pouczył poszkodowanego o możliwości bezkosztowego najmu pojazdu zastępczego, a także o tym, że w przypadku nieskorzystania z oferty ubezpieczyciela koszt najmu pojazdu zastępczego odpowiadający klasie pojazdu uszkodzonego wynosi 118 zł netto. Odnośnie kosztów podstawienia i odbioru pojazdu zastępczego, pozwany wskazywał, że powód nie udokumentował poniesionych kosztów, nadto w propozycji pozwanego dotyczącej najmu pojazdu zastępczego brak było dodatkowych opłat.

W piśmie z dnia 25 marca 2025 r. powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i odniósł się do zarzutów strony pozwanej.

Na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. pełnomocnik powoda cofnął wniosek zawarty w pkt 2 pozwu.

Sąd ustalił, co następuje.

W dniu 25 marca 2024 r. doszło do zdarzenia komunikacyjnego w którym uszkodzeniu uległ pojazd marki B. (...) o numerze rejestracyjnym (...), należący do T. J..

Użytkownikiem pojazdu był syn poszkodowanego T. B. J..

Sprawca zdarzenia był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w Towarzystwie (...) z siedzibą w W..

Z uwagi na to, że sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia ustalenie jego osoby i danych ubezpieczyciela zajęło kilka dni.

T. J. upoważnił syna B. J. (1) do załatwiania wszelkich spraw związanych z likwidacją szkody.

Okoliczności bezsporne, nadto dowód:

- akta szkody na płycie CD, k. 28, k. 230-232 oraz 172 PDF,

- zeznania świadka T. J., k. 63-64,

- zeznania świadka B. J. (1), k. 71-72v.

B. J. (1), który użytkował uszkodzony pojazd marki B. na co dzień, potrzebował pojazdu zastępczego, w szczególności aby zawozić swoją partnerkę E. Z. do pracy. Dlatego w dniu 3 kwietnia 2024 r. chciał zgłosić szkodę, a także zorganizować najem pojazdu zastępczego u ubezpieczyciela sprawcy szkody, po ustaleniu jego sprawcy. W tym celu skontaktował się jednak nie z zakładem ubezpieczeń ale z przedstawicielem (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W..

B. J. (1) dokonywał w rozmowie telefonicznej, według swojego przekonania, zgłoszenia szkody ubezpieczycielowi, niemniej nie otrzymał od razu numeru szkody, dostał taką informację w późniejszym czasie. W aktach szkody nie odnotowano zgłoszenia dokonanego przez B. J. (1).

B. J. (1) był w przekonaniu że kontaktuje się z przedstawicielem ubezpieczyciela sprawcy szkody tj. Towarzystwem (...) z siedzibą w W., w tym, że to od przedstawiciela zakładu ubezpieczeń wynajmuje pojazd zastępczy. B. J. (1) nie wiedział na czym polega różnica pomiędzy organizacją najmu przez zakład ubezpieczeń, a podmiot trzeci.

Co do wynajmu pojazdu zastępczego z B. J. (1) skontaktował się przedstawiciel (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. i w rozmowie telefonicznej w dniu 3 kwietnia 2024 r., ustalił z poszkodowanym wynajęcie pojazdu zastępczego oraz poinformował poszkodowanego, że w jego imieniu będzie kontaktował się z ubezpieczycielem co do wynajmu pojazdu zastępczego. Przedstawiciel Spółki, poinformował poszkodowanego, że najem pojazdu zastępczego zostanie zorganizowany bezgotówkowo. Poszkodowany był przekonywany, że wynajęcie pojazdu nastąpi na koszt ubezpieczyciela sprawcy.

Podczas rozmowy telefonicznej nie ustalano z poszkodowanym czy takie okoliczności jak np. to czy pojazd zastępczy jest wynajmowany na cały zasadny okres likwidacji szkody, bez konieczności autoryzacji-przedłużenia okresu najmu w trakcie likwidacji szkody, brak jakiegokolwiek udziału własnego w szkodzie na pojeździe wynajmowanym, brak kaucji, brak limitu wieku kierowcy oraz liczby kierowców, mają dla niego istotne znaczenie. Informacja w tym zakresie była przedstawiona poszkodowanemu na początku rozmowy telefonicznej, w szybkim tempie, bez dodatkowych negocjacji i wypytania poszkodowanego o jego potrzeby w tym zakresie.

Dowód:

- zeznania świadka T. J., k. 63v-64,

- zeznania świadka B. J. (1), k. 71-72v,

- nagranie z dnia 3 kwietnia 2024 r. na płycie CD, k. 6a, odtworzone na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r., k. 63.

W dniu 4 kwietnia 2024 r. (czwartek) B. J. (1) zawarł z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w W. umowę najmu pojazdu zastępczego – pojazd wynajęty F. (...) o nr rejestracyjnym (...) (segment D).

B. J. (1) upoważnił E. Z. do odbioru pojazdu zastępczego.

Dowód:

- umowa najmu pojazdu zastępczego z 4 kwietnia 2024 r., k. 11v-13,

- akta szkody na płycie CD, k. 28, 134-135, 171 PDF

Szkodę zgłoszono Towarzystwu (...) w dniu 5 kwietnia 2024 r. (piątek). Zgłoszenia w imieniu poszkodowanego dokonał (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W., który poinformował, że zgłoszenia dokonał B. J. (1). W zgłoszeniu jako dane kontaktowe podano adres poszkodowanego, ale adres e-mail i telefon kontaktowy zgłaszającej spółki.

Dowód:

- akta szkody na płycie CD, k. 28 – k. 230-232PDF

B. J. (1) ma numer (...), mail(...) Przedmiotowe informacje nie zostały podane w zgłoszeniu szkody.

Dowód:

- akta szkody na płycie CD, k. 28 – k. 230-232PDF.

Pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. zakład ubezpieczeń poinformował poszkodowanego T. J. oraz (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o potwierdzeniu zgłoszenia szkody, a także o możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego. Stawka dobowa dla pojazdu klasy D wynosiła 118 zł netto.

Dowód:

- pismo z dnia 8 kwietnia 2024 r., k. 38-40.

W wiadomościach e-mail z dnia 9 i 10 kwietnia 2024 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. poinformowała zakład ubezpieczeń o zawartej umowie najmu pojazdu zastępczego oraz zwróciło się o akceptację stawki dobowej widniejącej na umowie najmu. Spółka wskazała przy tym, że w przypadku gdy Towarzystwo ubezpieczeniowe ma możliwość zorganizowania pojazdu zastępczego na warunkach korzystniejszych niż oferta z której korzysta obecnie poszkodowany, proszony jest o kontakt telefoniczny w celu umówienia podmiany pojazdów, na mocy upoważnienia od poszkodowanego. Podano adres podstawienia pojazdu (...)-(...) W., Miejscowość K. (...)w godzinach 9:00 16:00 od poniedziałku do piątku.

Według pisma warunki najmu mają następujące istotne cechy dla poszkodowanego to: pojazd zastępczy jest wynajmowany na cały zasadny okres likwidacji szkody, bez konieczności autoryzacji-przedłużenia okresu najmu w trakcie likwidacji szkody, brak jakiegokolwiek udziału własnego w szkodzie na pojeździe wynajmowanym, brak kaucji, brak limitu wieku kierowcy oraz liczby kierowców.

Dowód:

- korespondencja e-mail, akta szkody k. 28 – 180-181 PDF.

W wiadomości z 9 kwietnia 2024 r. przedstawiciel zakładu ubezpieczeń przekazał (...) Sp. z o.o., że „w nawiązaniu do kwestii najmu pojazdu zastępczego przesyła w załączeniu zasady wynajmu wraz z kontaktami do wypożyczalni współpracujących z Towarzystwem. Informacja dostępna jest również na stronie (...)zakładka „obsługa szkód”. Zgodnie z załączonym wykazem Towarzystwo współpracuje z wieloma wypożyczalniami i nie dysponujemy wzorami umów i regulaminów. Po telefonicznym uzgodnieniu warunków z wybraną przez Państwa wypożyczalnią, otrzymają Państwo szczegółową dokumentację do podpisu. W przypadku zainteresowania organizacją najmu pojazdu zastępczego prosimy o kontakt telefoniczny z Zespołem (...) pod numerem (...) (dni robocze, w godzinach 8:00-17:00). Poza godzinami pracy Zespołu prosimy o kontakt bezpośrednio z wybraną wypożyczalnią.”

Zaznaczono przy tym, że zakład ubezpieczeń organizuje pojazd zastępczy „od ręki” w zależności od potrzeb poszkodowanego oraz stanu pojazdu uszkodzonego. Pojazd zastępczy jest podstawiany i odbierany z dowolnego miejsca na terenie kraju, wskazanego przez poszkodowanego. Poszkodowany nie ponosi żadnych dodatkowych kosztów związanych z wynajmem pojazdu zastępczego. Czas zasadnego wynajmu jest na bieżąco autoryzowany w zależności od stanu pojazdu poszkodowanego, etapu likwidacji szkody oraz jej kwalifikacji.

Zakład ubezpieczeń zwrócił się do spółki aby ta podała dane kontaktowe do poszkodowanego, co pozwoliłoby na sprawne i bez zbędnej zwłoki zorganizowanie samochodu zastępczego. Zakład wskazał, że przed organizacją pojazdu odpowie na wszystkie pytania poszkodowanego oraz wyjaśni wszelkie wątpliwości, jeśli takie się pojawią.

Ponadto zakład zwrócił się o podanie informacji w jaki sposób, do tej pory poszkodowany radził sobie bez samochodu, skoro do zdarzenia doszło w dniu 25 marca, a także o wyjaśnienie zwłoki w zgłoszeniu szkody, co to tej pory działo się z samochodem.

Dowód:

- korespondencja e-mail, akta szkody k. 28 – 36-37 PDF.

W wiadomości z 10 kwietnia 2024 r. przedstawiciel zakładu ubezpieczeń przekazał (...) Sp. z o.o., że jeśli poszkodowany jest faktycznie zainteresowany podmianą samochodu prosimy o pisemne potwierdzenie poszkodowanego zapoznania się z warunkami najmu, ich akceptację, oraz potwierdzenie, że zorganizowany przez TU samochód zostanie przez poszkodowanego osobiście odebrany. Proszono również o przesłanie odpowiedzi na pytanie z wiadomości z dnia 9 kwietnia 2025 r. Do wiadomości dołączono zasady najmu pojazdu zastępczego.

Dowód:

- korespondencja e-mail, akta szkody k. 28 – 20-35 PDF.

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. nie udzielił odpowiedzi na zapytania zakładu ubezpieczeń, w tym nie wskazał danych kontaktowych do poszkodowanego. W aktach szkody brak dalszej korespondencji ze strony Spółki.

Dowód:

- akta szkody – płyta CD, k. 28.

Ustalając szczegóły zwrotu pojazdu w rozmowie telefonicznej z dnia 25 kwietnia 2024 r. przedstawiciel (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. poinformował poszkodowanego, że wypełnił za niego ciążący obowiązek minimalizacji szkody, w ten sposób, że zwrócił się do Towarzystwa (...) mailowo o zorganizowanie pojazdu zastępczego. Przedstawiciel dopytywał, czy ktoś z zakładu ubezpieczeń kontaktował się z poszkodowanym w sprawie najmu pojazdu zastępczego, lecz ten zaprzeczył.

Dowód:

- nagranie z dnia 3 kwietnia 2024 r. na płycie CD, k. 6a, odtworzone na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r., k. 63.

W dniu 29 kwietnia 2024 r. narzeczona B. E. Z. w imieniu poszkodowanych, zwróciła pojazd zastępczy i zakończyła najem pojazdu zastępczego.

E. Z. jako reprezentant poszkodowanych podpisała również oświadczenie z 25 kwietnia 2024 r. , którego treść została przygotowana przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W..

Po zakończeniu najmu pojazdu zastępczego (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. wystawił fakturę VAT (...) z dnia 25 kwietnia 2024 r. na kwotę 5.700 zł za najem pojazdu zastępczego pojazdu klasy D przez 22 dób po stawce 250 zł brutto oraz koszt podstawienia i odbioru pojazdu w łącznej kwocie 200 zł (2 x 100 zł).

Dowód:

- protokół zdawczo – odbiorczy, k. 13v-14v,

- faktura VAT (...), k. 15,

- oświadczenie, k. 15v, - akta szkody na płycie CD, k. 220 PDF.

W dniu 25 kwietnia 2024 r. T. J. i B. J. (1) zawarli z (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. umowę przelewu wierzytelności na podstawie której przelał na powoda wierzytelności wobec sprawcy oraz zakładu ubezpieczeń o odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego.

Decyzją z dnia 24 maja 2024 r. zakład ubezpieczeń poinformował o przyznaniu odszkodowania w wysokości 3.193,08 zł brutto ustalonego na podstawie zweryfikowanej faktury. Według decyzji stawka najmu pojazdu powinna wynosić 118 zł netto (145,14 zł brutto), albowiem zakład ubezpieczeń zaoferował poszkodowanemu możliwość bezgotówkowego najmu pojazdu zastępczego.

Dowód:

- umowa cesji wierzytelności, k. 16v-17,

- decyzja z dnia 24 maja 2024 r., k. 17v-18.

Wezwaniem z dnia 13 czerwca 2024 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. zawiadomiło Towarzystwo (...) o przelewie wierzytelności oraz wezwało do zapłaty kwoty 2.506,92 zł w terminie 7 dni.

W piśmie z dnia 4 lipca 2024 r. zakład ubezpieczeń podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dowód:

- wezwanie do zapłaty wraz z zawiadomieniem o przelewie wierzytelności, k. 9v-11,

- wiadomość mailowa z dnia 9 kwietnia 2024 r., k. 16,

- decyzja z dnia 4 lipca 2024 r., k. 18v-19.

Ustalając stan faktyczny sprawy, Sąd uwzględnił zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym znajdujące się w aktach szkody. Autentyczność i wiarygodność żadnego z dokumentów złożonych do akt sprawy nie była przez strony kwestionowana, a również Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ich wiarygodności. Co do mocy dowodowej dokumentów to ona podlegała ocenie w ramach całości materiału zgromadzonego w sprawie.

W świetle powyższego o ile nie kwestionowano faktu, że w imieniu poszkodowanych E. Z. podpisała oświadczenie z 25 kwietnia 2024 r. to jednak okoliczności wskazane w tym oświadczeniu, Sąd ustalił i ocenił w m.in. w świetle nagrań rozmów z poszkodowanym, a także zeznań świadków. Wskazać należy, że wprawdzie z treści oświadczenia wynika, że poszkodowany oczekiwał na kontakt ze strony zakładu ubezpieczeń w zakresie najmu pojazdu zastępczego, to jednak pominięto w nim kwestie, że powód na zapytanie pozwanego nie przekazał danych kontaktowych poszkodowanego, a także to że powód mimo że otrzymał ofertę najmu pojazdu zastępczego i konkretne jego zasady nie przekazał ich poszkodowanemu, kontynuując najem na własnych zasadach. Według materiału zgromadzonego w sprawie kontakt powoda z poszkodowanym ograniczył się do ustalenia wynajmu pojazdu zastępczego, a następnie jego zwrotu.

Ustalając stan faktyczny Sąd miał na względzie również zeznania świadków T. J. i B. J. (1), którzy co do zasady potwierdzili wynikające z dokumentów okoliczności likwidacji szkody. Sąd uznał zeznania za wiarygodne. Świadek i właściciel samochodu T. J. nie posiadał wiedzy na temat likwidacji szkody albowiem wszelkich upoważnień w tym zakresie udzielił synowi B. J. (2).

Świadek B. J. (1) zajmował się likwidacją szkody i organizowaniem najmu pojazdu zastępczego, ponieważ on na co dzień użytkował uszkodzony pojazd marki B., natomiast samochód zastępczy był mu potrzebny w dojazdach do pracy. Świadek w swoich zeznaniach był wiarygodny, miał luki w pamięci odpowiadające upływowi czasu od zdarzenia, których nie starał się zastępować domysłami.

Niemniej Sąd odnotował, że z zeznań świadka wynikało, że był przekonany że najem pojazdu jest organizowany od ubezpieczyciela sprawcy szkody, a powodowa spółka jedynie pośredniczy w jego organizacji. Jednocześnie w sprawie nie zostało ustalone by B. J. (1) osobiście kontaktował się z zakładem ubezpieczeń. Świadek nie umiał też wytłumaczyć dlaczego kontaktował się z powodową spółką, w istocie nie był też w stanie rozróżnić roli stron niniejszego procesu w toku postępowania likwidacyjnego. Zdaniem Sądu, chociaż świadek B. J. (1) nie wskazywał wprost na ten fakt utrzymując, że kontaktował się z ubezpieczycielem, to jednak nie był w stanie wskazać dlaczego pojazd wynajął od powodowej spółki. Zdaniem Sądu zeznania świadka wskazywały na to, że świadek z uwagi na wypozycjonowanie numeru telefonu powoda w Internecie w istocie omyłkowo zamiast skontaktować się z zakładem ubezpieczeniowym, skontaktował się z powodową spółką. Taki mechanizm działania jest Sądowi znany z urzędu również z innych spraw, w których sami poszkodowani przyznają, że poszukując numeru ubezpieczyciela w Internecie, zamiast z nim skontaktowali się z podmiotem trzecim na skutek pozycji i sposobu prezentacji numerów na stronach internetowych. W sprawie wskazuje natomiast na to twierdzenie świadka, który utrzymywał, że to on zgłaszał szkodę ubezpieczycielowi, z akt szkody wynika natomiast, że szkoda w jego imieniu została zgłoszona ubezpieczycielowi przez powoda. Wobec tego, od początku poszkodowany zgłosił szkodę powodowej spółce.

W świetle tych zeznań, potwierdzonych aktami szkody (k. 228 i n. akt szkody), należało zatem uznać, że świadek prowadził proces likwidacji szkody od początku z powodową spółką, która w jego imieniu dokonywała zgłoszenia szkody, a także zgłoszenia w zakresie zapotrzebowania pojazdu zastępczego. To ostatnie jest również niewątpliwe w świetle nagrań rozmów telefonicznych, w którym przedstawiciel powodowej spółki zapewnia go, że dopełnił wszelkich formalności związanych z najmem pojazdu zastępczego.

W tym miejscu należy odnotować, że na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2025 r. wobec złożenia do akt nagrań z rozmów B. J. (1) z przedstawicielem powoda, Sąd przeprowadził dowód z tychże nagrań albowiem zawierały informacje istotne dla prowadzonego postępowania dowodowego, w tym w szczególności co do informacji przekazywanych poszkodowanemu przez powoda i sposób informowania o zasadach najmu pojazdu zastępczego.

Sąd zważył co następuje.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie w żadnej części.

Legitymacja procesowa strony powodowej do dochodzenia roszczenia w sprawie wynika z treści art. 509 § 1 i 2 k.c., jako że wierzytelność przysługująca poszkodowanemu została przelana na rzecz powoda na skutek umowy cesji. Niewątpliwie każdorazowy wierzyciel jest uprawniony – bez zgody pozwanego – do przeniesienia wierzytelność na rzecz innego podmiotu. Zgodnie bowiem z art. 509 § 1 i 2 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania, a wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w tym roszczenia o zaległe odsetki.

Legitymacja do dochodzenia roszczenia w sprawie co do zasady nie była kwestionowana w toku postępowania. Z umowy cesji oraz zeznań poszkodowanego wynika, że przyczyną zawarcia umów cesji wierzytelności było zwolnienie się przez poszkodowanego z obowiązku zapłaty na rzecz powoda ww. kosztów najmu, ujętych ostatecznie w fakturze z 24 kwietnia 2024 r.

Podstawę prawną roszczeń powoda stanowił art. 822 § 1 i 4 k.c. oraz art. 34 i 36 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2277 ze zm.) – dalej: „ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych”.

Na podstawie powyższych przepisów pozwany zakład ubezpieczeń w związku z zawartą umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez ubezpieczonego sprawcę szkody w związku z ruchem tego pojazdu. Naprawienie szkody następuje według ogólnych zasad przewidzianych w art. 361-363 k.c. Zakres odpowiedzialności pozwanej spółki jako ubezpieczyciela określa art. 36 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych zgodnie z którym odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Przy czym stosownie do treści art. 361 § 1 i 2 k.c. zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Odnośnie do roszczenia odszkodowawczego w zakresie wydatków na najem pojazdu zastępczego, w orzecznictwie nie jest sporne, że wydatki z tego tytułu, jako koszty niwelujące niemożność korzystania z pojazdu uszkodzonego lub zniszczonego w wypadku, stanowią część szkody podlegającą naprawieniu. Warunkiem jest, aby poniesione w tym celu wydatki były celowe i ekonomicznie uzasadnione, pozwalając na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się usunąć w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń nie jest uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej. Nie wszystkie jednak wydatki, pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym, mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów (art. 354 § 2, art. 362 i art. 826 § 1 k.c.). Nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji – gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych. Za celowe i ekonomicznie uzasadnione mogą być – co do zasady – uznane wydatki poniesione na najęcie pojazdu zastępczego tego samego typu co uszkodzony i na czas niezbędny do naprawy albo zakupu nowego pojazdu (por. uchwały Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11; z 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13, z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17).

Kryteria celowych i ekonomicznie uzasadnionych wydatków na najem pojazdu zastępczego muszą być spełnione łącznie, a zatem należy wykazać, że wybrany przez poszkodowanego sposób zastąpienia uszkodzonego pojazdu byłby rozwiązaniem, na które zdecydowałby się także gdyby koszty te miał pokryć ze środków własnych. Poszkodowany zgodnie z obowiązkiem minimalizacji szkody oraz współpracy wierzyciela z dłużnikiem powinien dopełnić wszelkich kwestii by koszt ten ograniczyć. Nie jest sporne w orzecznictwie, że koszty je przewyższające nie pozostają w związku z daną szkodą. Warunkiem jest więc, aby poniesione w tym celu wydatki nie dawały się usunąć w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika (por. uchwały Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11; z 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13, z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17).

W sprawie nie było sporne, że co do zasady najem pojazdu zastępczego w sprawie był uzasadniony potrzebami poszkodowanego, a nadto nie był sporny okres najmu pojazdu zastępczego. Spór w sprawie sprowadzał się jedynie do stawki dobowej za najem pojazdu zastępczego oraz kosztów podstawienia i odbioru pojazdu zastępczego.

Odnośnie do stawki za wynajem pojazdu zastępczego, Sąd odnotował, że w pierwszej kolejności zakład ubezpieczeń nie może co do zasady kwestionować ekonomicznego uzasadnienia najmu jeśli warunki wynajmu pojazdu zastępczego w powodowej spółce nie przekraczały kosztów zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 r. III CZP 20/17). W tym zakresie jednak na obecnym etapie odszkodowanie zostało wypłacone albowiem ubezpieczyciel uznając zasadność całego okresu najmu

Sąd podziela stanowisko, że zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela wyznacza wskazana przez zakład ubezpieczeń stawka dobowa dla klasy uszkodzonego pojazdu poszkodowanego, a poszkodowany nie ma co do zasady obowiązku korzystania z pojazdu zastępczego dokładnie tej samej klasy co pojazd uszkodzony – nie ma co do zasady przeszkód, by korzystał z auta klasy niższej lub wyższej. Istotne jest przy tym aby koszty wynajmu pojazdu zastępczego nie przekraczały kosztów zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu. Ponownie bowiem należy przypomnieć, że za celowe i ekonomicznie uzasadnione mogą być – co do zasady – uznane wydatki poniesione na najęcie pojazdu zastępczego tego samego typu co uszkodzony i na czas niezbędny do naprawy albo zakupu nowego pojazdu (por. uchwały Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 r., III CZP 5/11; z 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13, z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17).

W świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 r. III CZP 20/17 koniecznym warunkiem rozważenia zasadności kosztów poniesionych ponad te, które wskazał ubezpieczyciel jest złożenie propozycji najmu pojazdu zastępczego przez ubezpieczyciela. Aby możliwe było uznanie oferty pozwanego za prawidłowo złożoną propozycje najmu pojazdu zastępczego oświadczenie ubezpieczyciela musi zawierać pewne elementy, które pozwolą jego adresatowi podjąć działania w celu minimalizacji szkody. Zakład ubezpieczeń powinien wskazywać konkretne warunki najmu pojazdu zastępczego tak aby umożliwić poszkodowanemu ocenę, czy zawarcie umowy w ramach oferty ubezpieczyciela byłoby korzystniejsze, a także czy warunki najmu odpowiadają jego oczekiwaniom.

W sprawie nie było przedmiotem sporu, że strona pozwana niezwłocznie po zgłoszeniu szkody, co miało miejsce w dniu 5 kwietnia 2024 r., w dniu 9 kwietnia 2024 r. zaproponowała zorganizowanie poszkodowanemu bezpłatnego pojazdu zastępczego. Jednocześnie, zakład ubezpieczeń od początku informował poszkodowanego i reprezentującego go w toku postępowania likwidacyjnego powoda, o stawkach najmu pojazdu zastępczego, zastrzegając zredukowanie stawki dobowej najmu dla pojazdu klasy D do kwoty 118 zł netto (145,14 zł brutto) w przypadku skorzystania z oferty spoza wypożyczalni współpracującej z pozwanym towarzystwem ubezpieczeń. Mimo to powód, będący jednocześnie pełnomocnikiem poszkodowanego w postępowaniu likwidacyjnym, od 4 kwietnia 2024 r. wynajął poszkodowanemu swój pojazd po wyższej stawce dobowej 250 zł brutto, o czym poinformował ubezpieczyciela, domagając się podstawienia pojazdu zastępczego we wskazanych datach bez dodatkowych opłat po uprzednim przesłaniu informacji o ofercie wypożyczalni.

W ocenie Sądu zważywszy na trwający już najem pojazdu powoda, prowadzona przez powoda korespondencja e-mail w celu ustalenia warunków najmu pojazdu zastępczego z wypożyczalni samochodów współpracującej z pozwanym stanowiła czynności pozorowane pełnomocnika poszkodowanego, tj. mające na celu wykazanie pozornego tylko zainteresowania pojazdem zastępczym.

W sprawie Sąd ustalił bowiem, że o ile w wiadomości skierowanej do zakładu ubezpieczeń powód wskazał, że istotne są takie okoliczności jak: pojazd zastępczy jest wynajmowany na cały zasadny okres likwidacji szkody, bez konieczności autoryzacji-przedłużenia okresu najmu w trakcie likwidacji szkody, brak jakiegokolwiek udziału własnego w szkodzie na pojeździe wynajmowanym, brak kaucji, brak limitu wieku kierowcy oraz liczby kierowców, to powód nie wykazał by te warunki ustalał z poszkodowanym. W szczególności nie wynika to z nagrań rozmów z B. J. (1). Hipotetyczne pytania pełnomocnika powoda co do tego kiedy świadek zdecydowałby się, a kiedy nie, na najem pojazdu w toku przesłuchania pozostają wobec tego bez znaczenia. W toku procesu ustalono bowiem, że B. J. (1) w pierwszym rzędzie był zapewniany przez przedstawiciela powoda o bezgotówkowym najmie, poszkodowany natomiast nie miał nawet wiedzy o tym czym się różni najem pojazdu bezpośrednio od zakładu ubezpieczeń, a od zewnętrznej wypożyczalni. Dla świadka istotne było jedynie wynajęcie pojazdu zastępczego i możliwość jego wykorzystania w celu dowożenia parterki do pracy.

Kolejno w sprawie istotne było, że zakład ubezpieczeń w swoich wiadomościach e-mail z 9 oraz z 10 kwietnia 2024 r. wskazywał powodowej spółce na konkretne zasady wynajmu wraz z kontaktami do wypożyczalni współpracujących z Towarzystwem. Zakład poinformował, że informacja dostępna jest również na stronie www.tuw.pl zakładka „obsługa szkód”. Podkreślono przy tym, że pojazd zastępczy jest w istocie zapewniany „od ręki” w zależności od potrzeb poszkodowanego oraz stanu pojazdu uszkodzonego. Pojazd zastępczy jest podstawiany i odbierany z dowolnego miejsca na terenie kraju, wskazanego przez poszkodowanego. Poszkodowany nie ponosi żadnych dodatkowych kosztów związanych z wynajmem pojazdu zastępczego. Czas zasadnego wynajmu jest na bieżąco autoryzowany w zależności od stanu pojazdu poszkodowanego, etapu likwidacji szkody oraz jej kwalifikacji.

Co znamienne zakład ubezpieczeń wskazując na swoje zasady najmu i konieczność dodatkowego kontaktu, dopytywał powodową spółkę o dane kontaktowe do poszkodowanego albowiem nimi nie dysponował. To powodowa spółka zgłaszała szkodę, a dane kontaktowe które wskazała umożliwiały jedynie kontakt ze spółką, a nie bezpośrednio z poszkodowanym. Powód natomiast na żadnym etapie likwidacji szkody nie przekazał danych umożliwiających bezpośrednie przekazanie oferty poszkodowanemu – w inny sposób niż poprzez pocztę. Niemniej należy odnotować, że powód wystosował również pismo bezpośrednio do poszkodowanego (k. 38-39). Działania powoda ograniczyły się do sformułowania wiadomości e-mail z żądaniem oferty od ubezpieczyciela, jednak po jej przedstawieniu, pozostała ona bez odpowiedzi.

Za pozornością działań powoda przemawia również podanie jako miejsca podstawienia samochodu – adresu siedziby spółki w W. zamiast rzeczywistego miejsca podstawienia tj. adresu poszkodowanego tj. w W.. Odległość między powyższymi miejscowościami wynosi natomiast ok. 110 km. Wobec tego nie było możliwe by była to realna potrzeba poszkodowanego.

Co więcej o ile z nagrań rozmów z B. J. (1) wynika, że przedstawiciel powodowej spółki dopytywał poszkodowanego czy ktokolwiek ze strony ubezpieczyciela kontaktował się z nim, to pytanie to było bezcelowe albowiem z korespondencji powoda kierowanej do zakładu ubezpieczeń wynikało, że jedyny kontakt ma być prowadzony z powodową spółką, która podawała swoje dane kontaktowe a nawet godziny w których należy się kontaktować (por. wiadomość e-mail z 9 kwietnia 2024 r., k. 180 PDF akt szkody). Podobnie w świetle tych okoliczności bez znaczenia pozostaje złożone przez poszkodowanego pisemne oświadczenie z 25 kwietnia 2024 r. (podpisane w jego imieniu przez E. Z.), że zakład ubezpieczeń nie podjął prób kontaktu z nim.

Podkreślić należy, że w toku postępowania likwidacyjnego bez żadnej odpowiedzi pozostało nie tylko zapytanie o dane kontaktowe poszkodowanego, a także skierowane do powoda, zapytanie zakładu ubezpieczeń o pisemne potwierdzenie prze poszkodowanego, że jest zainteresowany podmianą samochodu oraz zapoznania się z warunkami najmu, ich akceptację, oraz potwierdzenie, że zorganizowany przez zakład ubezpieczeń samochód zostanie przez poszkodowanego osobiście odebrany (por. wiadomość e-mail z 10.04.2024 r., k. 21 PDF akt szkody). Z materiału zgormadzonego w sprawie wynika natomiast, że powodowa spółka nie przekazywała poszkodowanym żadnych informacji w zakresie warunków najmu akceptowalnych przez ubezpieczyciela. Nie wynika to chociażby z oświadczenia do którego podpisania zobowiązano poszkodowanego (k. 15). Ponadto, nikt nie zgłosił ubezpieczycielowi faktu, że wynajmującym pojazd jest osoba inna niż poszkodowany tj. B. J. (1) na mocy upoważnienia poszkodowanego T. J. i to z nim należy się kontaktować w celu przedstawienia oferty najmu.

Warto tu odnotować, że przy wynajęciu pojazdu zastępczego, powodowa spółka zapewniała B. J. (1), że dopełni wszelkich czynności koniecznych do uzyskania oferty ubezpieczyciela, nie informowała go przy tym o jakichkolwiek obowiązkach, przejmując je na siebie. Wobec tego to powodową spółkę w całości obciąża fakt, że nie przekazała ani danych kontaktowych poszkodowanego ubezpieczycielowi, ani również nie przekazała poszkodowanemu zasad i oferty wynajmu zakładu ubezpieczeń.

W tym stanie sprawy odnotować zatem należy, że o ile zatem poszkodowany nie jest zobligowany do skorzystania z oferty partnera ubezpieczyciela, o tyle obowiązuje go wymóg współpracy z dłużnikiem (tu: ubezpieczycielem) i minimalizacji rozmiaru szkody. Jako że poszkodowany od początku upoważnił powoda do reprezentowania w toku postępowania likwidacyjnego, powód w istocie ex tunc wszedł w uprawnienia – ale i związane z tym zobowiązania – poszkodowanego. Jednocześnie powód pełnił rolę pełnomocnika poszkodowanego w kontakcie z ubezpieczycielem. Powód został poinformowany o możliwości zorganizowania poszkodowanemu przez ubezpieczyciela na jego warunkach i o stawce ponad 100 zł niższej. Jako że w interesie powoda leżało nienawiązywanie kontaktu z ubezpieczycielem i kontynuowanie zawartej już umowy, nie podjął on żadnych kroków zmierzających choćby do ustalenia warunków najmu u asystora pozwanego zakładu ubezpieczeń. Całkowita bierność w tym zakresie obciążać musi powodową spółkę, która od początku wskazywała siebie jako podmiot reprezentujący interesy poszkodowanego.

Warto przy tym podkreślić, że z zeznań świadka nie wynikało, by po stronie poszkodowanego istniały jakikolwiek przeszkody do zmiany pojazdu zastępczego. B. J. (2) potrzebował pojazdu w istocie do jednego celu – dowożenia partnerki do i z pracy. Poszkodowany mimo wykonywania pracy upoważniał przy tym inne osoby do jego odbioru oraz zdania. Tym samym nawet jeżeli poszkodowanemu zależało na szybkim uzyskaniu pojazdu zastępczego, to nic nie stało na przeszkodzie w okolicznościach sprawy, aby przed skorzystaniem z oferty najmu powoda zgłosił do ubezpieczyciela – za pośrednictwem powoda a zarazem jego pełnomocnika – potrzeby podstawienia pojazdu zastępczego. Taka potrzeba natomiast została zasygnalizowana już po rozpoczętym najmie, a w ocenie sądu chronologia zdarzeń i dalsze zachowanie powoda wskazuje, że nawet nie miał zamiaru skorzystania z pojazdu wypożyczalni pozwanego. Jeszcze raz podkreślenia wymaga, że prowadzona przez powoda (po wynajęciu swojego pojazdu) korespondencją z ubezpieczycielem stanowiła czynności pozorujące rzekome zainteresowanie ofertą najmu za pośrednictwem pozwanego. Tym samym powód odebrał pozwanemu szansę zorganizowania pojazdu za jego pośrednictwem, po niższej stawce, a jednocześnie nie dostosował stawki do tej, jaką pozwany miał umówioną z asystorem. Takie zachowanie pełnomocnika poszkodowanego, uwzględniające przede wszystkim własny interes powoda, było nie tylko sprzeczne z obowiązkiem minimalizacji szkody, ale również z dobrymi obyczajami kupieckimi (art. 5 k.c.). Dlatego w tym kontekście uzasadniony okazał się podnoszony przez pozwaną w sprzeciwie zarzut dotyczący zawyżenia stawki za najem pojazdu zastępczego.

W tym miejscu warto również podkreślić, że stawka stosowana przez stronę pozwaną jest o 100 zł niższa od stawki powoda i choć nie jest stawką rynkową, jako że ze stawki rynkowej może skorzystać każdy zainteresowany, nie tylko ubezpieczyciel, to została określona na podstawie umów pozwanego z współpracującymi wypożyczalniami. Jednocześnie należy podkreślić, że strona powodowa w żaden sposób nie udowodniła swoich twierdzeń w zakresie różnic w stawkach dobowych najmu wskazywanych przez zakład ubezpieczeń w informacjach dla poszkodowanych a w umowach zawartych z ich asystorami. Powodowa spółka w tym zakresie powołała w pkt 2 pozwu dowód z nagrań z rozmów lecz takich nagrań do akt sprawy nie złożyła, a następnie wniosek w tym zakresie został cofnięty.

Niemniej w sprawie twierdzenia powoda w zakresie rynkowości stawki w sprawie pozostają bez znaczenia, albowiem strona powodowa w świetle realnie złożonej przez ubezpieczyciela oferty najmu pojazdu zastępczego nie podjęła współpracy z pozwanym. Tym samym okoliczność, że poszkodowany nie zdecydował się na zorganizowanie najmu po tej preferencyjnej dla ubezpieczyciela stawce, nie może w sprawie obciążać pozwanego.

W tym stanie rzeczy Sąd nie uznał również za uzasadnionych w sprawie kosztów za podstawienie i odbiór pojazdu (2 x 100 zł brutto). O ile bowiem co do zasady Sąd nie neguje możliwości doliczania opłat za podstawienie czy też odbiór pojazdu zastępczego, o tyle w zaistniałej sytuacji są to świadczenia akcesoryjne do głównego świadczenia wynikającego z najmu, które jako takie Sąd uznał za niezasadne. Uznając za zasadną stawkę najmu pojazdu zastępczego w wysokości 118 złotych netto zastosowaną przez stronę pozwaną ww. koszty łącznie z kosztami wynajmu pojazdu zastępczego przekraczały wysokość należnego odszkodowania.

W tym stanie rzeczy Sąd w pkt I wyroku orzekł o oddaleniu powództwa w całości.

O kosztach procesu orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1, 1 ¹ oraz 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Strona pozwana wygrała proces w całości, ponosząc koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony w wysokości 917 złotych. Na koszty te składają się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego pozwanego w osobie radcy prawnego w kwocie 900 zł (§ 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).