Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Toruniu

POSTANOWIENIE

Dnia 18 marca 2025 r.

Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie:

Przewodnicząca: Asesor sądowy Anna Bindas-Smoderek

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2025 r. w Toruniu sprawy z powództwa (...) Banku (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko S. J. oraz M. J.

o zapłatę

postanawia:

1)  umorzyć postępowanie sądowe w całości;

2)  nie obciąża pozwanych S. J. oraz M. J. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda (...) Banku (...) Spółki akcyjnej z siedzibą w W.;

3)  zwrócić powodowi (...) Bankowi (...) Spółce akcyjnej z siedzibą w W. od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Toruniu kwotę 345 zł (trzysta czterdzieści pięć złotych) tytułem zwrotu opłaty od pozwu.

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 18 marca 2024 r.

Pozwem nadanym w dniu 27 grudnia 2024 r., (...) Bank (...) Spółka akcyjna z siedzibą w W. wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanych S. J. oraz M. J. kwoty 2.466,24 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej.

Z uzasadnienia pozwu oraz dowodów załączonych do pozwu wynikało, że ww. kwota została pobrana tytułem prowizji za podwyższenie kwoty kredytu tj. w dniu 23 maja 2008 r. kwota 1.450,75 CHF, a w dniu 12 września 2008 r. kwota 1.015,49 CHF.

W odpowiedzi na pozew z dnia 25 lutego 2025 r. S. J. i M. J. wnieśli o umorzenie postępowania wobec spełnienia przez pozwanych roszczenia wskutek wytoczenia powództwa, co skutkuje odpadnięciem podstawy faktycznej i prawnej dochodzonego roszczenia. Jednocześnie pozwani wnieśli o nieobciążanie pozwanych kosztami procesu, gdyż pozwani spełnili swoje roszczenie niezwłocznie po doręczeniu odpisu pozwu, co czyniło dalsze postępowanie bezprzedmiotowym.

Pismem z dnia 7 marca 2025 r. powód cofnął pozew w całości z uwagi na całkowite zaspokojenie roszczenia przez pozwanych po wniesieniu powództwa. Jednocześnie powód wniósł o zwrot połowy opłaty od pozwu w kwocie 345 zł oraz zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powoda kosztów procesu.

Sąd ustalił, co następuje.

Dnia 28 marca 2007 r. M. J. oraz S. J. zawarli z (...) Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. umowę kredytu mieszkaniowego W. hipoteczny nr (...) (...)- (...) (spłacanego w ratach annuitetowych, udzielonego w walucie wymienialnej). Umowa została zawarta na okres do dnia 1 marca 2037 r.

Zgodnie z § 8 za czynności związane z obsługą kredytu oraz zmianą postanowień umowy (...) S.A. pobiera od kredytobiorcy prowizje i opłaty bankowe określone w Taryfie.

Zgodnie z aneksem nr 1 z dnia 21 kwietnia 2008 r. strony zmieniły postanowienia umowy dotyczące § 5, 12 i 28 umowy co do dat.

Zgodnie z aneksem nr 2 z dnia 20 maja 2008 r. strony uzgodniły postawienie do dyspozycji kredytobiorcy kredytu uzupełniającego w kwocie 72.537,36 CHF. Za podwyższenie kwoty kredytu pobrano prowizję w wysokości 1.450,75 CHF. Ustalono przy tym, że prowizja od podwyższenia kwoty kredytu zostanie potrącona przez Bank z kwoty podwyższenia w dniu wypłaty.

Zgodnie z aneksem nr 3 z dnia 4 września 2008 r. strony uzgodniły postawienie do dyspozycji kredytobiorcy kredytu uzupełniającego w kwocie 50.774,31 CHF. Za podwyższenie kwoty kredytu pobrano prowizję w wysokości 1.015,49 CHF. Ustalono przy tym, że prowizja od podwyższenia kwoty kredytu zostanie potrącona przez Bank z kwoty podwyższenia w dniu wypłaty.

Realizując umowę Bank wypłacił na rzecz kredytobiorców kwotę 626.060,66 zł oraz 2.466,24 CHF tytułem ww. prowizji.

Wyrokiem z dnia 16 lutego 2023 r. Sąd Okręgowy w Toruniu w sprawie I C 1524/22 ustalił, że umowa numer (...) z dnia 28 marca 2007 r. jest nieważna i jednocześnie zasądził od (...) Banku (...) S.A. z siedzibą w W. łącznie na rzecz M. J. i S. J. kwoty 112.601,63 zł oraz 119.376,98 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 sierpnia 2022 r. do dnia zapłaty. Wyrokiem z dnia 12 marca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku utrzymał powyższy wyrok w mocy.

Okoliczności niesporne, a ponadto dowody:

– umowa kredytu z dnia 28.03.2007 r. wraz z aneksami, k. 14-21,

– informacja Banku z 28.06.2024 r., k. 22,

– wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu w sprawie 1524/22 z dnia 16 lutego 2023 r., k. 29,

– wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w sprawie I ACa 1241/23 z dnia 12 marca 2024 r., k. 30.

Pismami z dnia 18 czerwca 2024 r. Bank wobec prawomocnego stwierdzenia nieważności lub trwałej bezskuteczności umowy kredytu z 28 marca 2007 r. wezwał kredytobiorców do zwrotu wypłaconego w wykonaniu umowy kapitału kredytu poprzez zapłatę kwot 626.060,66 zł oraz 2.466,24 CHF. Wezwania te zostały odebrane przez pozwanych w dniu 3 lipca 2024 r.

Jednocześnie w tym czasie strony prowadziły rozmowy dotyczące rozliczeń nieważnej umowy.

Porozumieniem kompensacyjnym z 26 czerwca 2024 r. strony potwierdziły, że wyrok z dnia 16 lutego 2023 r. I C 1524/22 został wykonany przez Bank w dniu 21 marca 2024 r., niemniej pozostały między nimi nierozliczone dotychczas wierzytelności. Strony w § 1 porozumienia ustaliły, że dokonują potrącenia wierzytelności Banku o zwrot wypłaconego kapitału w kwocie 626.060,66 zł z wierzytelnością kredytobiorców która nie wynikała z ww. wyroku z dnia 16 lutego 2023 r. I C 1524/22 w kwocie 120.114,32 zł. Wobec tego kredytobiorcy zobowiązali się do zapłaty na rzecz Banku kwoty 505.946,34 zł w terminie 30 dni.

Jednocześnie w § 1 ust. 8 porozumienia wskazano, że porozumienie przewiduje wzajemne potrącenie tych wierzytelności, które są między stronami niesporne. Bank zastrzegł, że porozumienie nie ogranicza możliwości dochodzenia przez Bank pozostałych roszczeń wynikających ze stwierdzenia nieważności umowy tj. wypłaconego kapitału na poczet prowizji, odsetek od kapitału powstałych do dnia zawarcia porozumienia.

W dniu 11 lipca 2024 r. kredytobiorcy wpłacili kwotę 505.946,34 zł tytułem porozumienia kompensacyjnego.

Okoliczności niesporne, a ponadto dowody:

– wezwania do zapłaty z dnia 18.06.2024 r. wraz z dowodami doręczenia, k. 23-28,

– porozumienie kompensacyjne z 26.06.2024 r., k. 31-34

– potwierdzenie przelewu, k. 35.

Sąd zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 355 § 1 k.p.c. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew lub jeżeli wydanie wyroku stało się z innych przyczyn zbędne lub niedopuszczalne.

Stosownie do treści art. 203 § 1 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku, zaś zgodnie z § 4 przywołanego przepisu Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa.

W sprawie oceniając cofnięcie pozwu przez powoda z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 203 § 1 - 4 k.p.c., Sąd nie dopatrzył się, aby czynność ta była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego lub by zmierzała do obejścia prawa. Cofnięcie powództwa w sprawie wynikało bowiem z faktu, że pozwani spełnili na rzecz powoda świadczenie dochodzone pozwem niezwłocznie po doręczeniu im odpisu pozwu i jednocześnie w odpowiedzi na pozew z tego powodu wskazywali również na podstawę do umorzenia postępowania w sprawie.

Wobec powyższego postępowanie podlegało umorzeniu w całości o czym orzeczono jak w pkt 1 postanowienia.

W pkt 2 postanowienia Sąd orzekł o nieobciążaniu pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda.

Na podstawie językowych dyrektyw wykładni należy wskazać, że z treści art. 203 § 2 k.p.c. wynika, że co do zasady w przypadku cofnięcia pozwu zwrot kosztów procesu przysługuje wyłącznie pozwanemu, o ile zgłosi w tym zakresie wniosek w wymaganym terminie. Za ugruntowany w orzecznictwie należy jednak uznać pogląd, że od tej zasady zachodzi wyjątek w sytuacji, gdy powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw lub celowej obrony, z uwzględnieniem okoliczności istniejących w dacie wytoczenia pozwu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia przez pozwanego wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia powoda. W rozumieniu przepisów o kosztach procesu (art. 98 k.p.c.) pozwanego należy uznać wówczas za stronę przegrywającą sprawę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II CZ 208/11, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt V CZ 109/11). W tym jednakże przypadku to na powodzie spoczywa ciężar wykazania, że wystąpienie z pozwem było niezbędne do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony i faktycznie doszło do jego zaspokojenia w toku procesu.

W sprawie koszty procesu obciążające stroną pozwaną wynosiłyby łącznie kwotę 4.022 zł. Na koszty te składają się kwoty: 405 zł tytułem niezwróconej części opłaty od pozwu, 3.600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego przez stronę powodową (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz.U.2023.1965 ze zm.) oraz 17 zł uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa (k. 12).

Jednocześnie pozwani w sprawie nie ponieśli żadnych kosztów albowiem nie korzystali z pomocy pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego, a po doręczeniu im odpisu pozwu spełnili niezwłocznie świadczenie dochodzone pozwem.

Odstępstwo od zasady która w niniejszej sprawie miałaby zastosowanie co do kosztów procesu, tj. że to pozwani którzy spełnili świadczenie po doręczeniu odpisu pozwu winni zwrócić koszty powodowi może przybrać formę rozstrzygnięcia właściwego dla art. 102 k.p.c., czyli sąd może nie obciążać pozwanego kosztami należnymi powodowi. Przywołany przepis, realizujący zasadę słuszności, stanowi jednak wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 § 1 k.p.c.).

Artykuł 102 k.p.c. statuujący zasadę słuszności jest przejawem tzw. prawa sędziowskiego i może być stosowany wówczas, kiedy okoliczności konkretnej sprawy dają po temu podstawy. Nie konkretyzuje on pojęcia „wypadki szczególnie uzasadnione”, toteż ich kwalifikacja należy do sądu. Ocena sądu jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy. Okoliczności te powinny być jednak przede wszystkim oceniane z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Do kręgu okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek z art. 102 k.p.c. należą m.in. przesłanki dotyczące samego procesu. Wśród nich należy wymienić: charakter zgłoszonego roszczenia i znaczenie roszczenia dla strony, przekonanie o zasadności roszczenia.

Nadto, należy mieć na uwadze, że zgodnie z art. 101 k.p.c. zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Przepis art. 101 k.p.c. ma służyć temu, by zapobiegać zbędnemu wytaczaniu powództwa w sytuacjach, kiedy to ewentualne wezwanie przedsądowe może doprowadzić do dobrowolnego spełnienia świadczenia i tym samym bezprzedmiotowości wszczynania procesu.

O ile co do zasady ww. przepisy art. 101 k.p.c. oraz 102 k.p.c. dotyczą różnych stanów faktycznych i prawnych co do zwrotu kosztów procesu, w sprawie w świetle okoliczności sprawy należało mieć je jednak oba na uwadze albowiem pozwani niezwłocznie po doręczeniu pozwu spełnili świadczenie, nie kwestionując roszczenia i wnosząc o nieobciążanie kosztami procesu.

W sprawie Sąd odnotował natomiast, że w dniu 26 czerwca 2024 r. strony zawarły porozumienie kompensacyjne, które co do zasady miało służyć rozliczeniu ich wzajemnych roszczeń. Pozwani w dniu 11 lipca 2024 r. zrealizowali obowiązek wynikający z porozumienia i wpłacili na rzecz powoda kwotę 505.946,34 zł. Niemniej w tym samym okresie powód wystosował do pozwanych wezwanie do zapłaty z dnia 18 czerwca 2024 r., doręczone pozwanym dopiero 3 lipca 2024 r. Tym samym, pozwani co do zasady nie znali treści wezwania na dzień zawarcia porozumienia. Wezwanie z 18 czerwca 2024 r. obejmowało natomiast dwie kwoty tj. kwotę 626.060,66 zł oraz kwotę 2.466.24 CHF, przy czym w wezwaniu obie kwoty określono jako kapitał kredytu. W żadnym elemencie pisma nie wskazano na inne określenie powyższych kwot niż „kapitał kredytu”, w tym chociażby „kapitał kredytu wypłacony na poczet prowizji”. W zawartym porozumieniu z 26 czerwca 2024 r. w § 1 strony dokonały wzajemnych rozliczeń tytułem kapitału kredytu, niemniej jak wynika z pozwu dotyczyło to kwoty 626.060,66 zł. Jednocześnie w sporządzonym przez siebie wzorze porozumienia, Bank zastrzegł dla siebie prawo do dochodzenia spornych roszczeń związanych m.in. z kwotą kapitału wypłaconą na poczet prowizji.

W ocenie Sądu całokształt powyższych okoliczności faktycznych, które sprowadzają się do „wtrącenia” przez Bank wezwania do zapłaty z 18 czerwca 2024 r. - w czasie gdy jak wynika z dat dokumentów - strony prowadziły rozmowy w celu wzajemnego rozliczenia, nie daje usprawiedliwionych podstaw do obciążenia pozwanych kosztami niniejszego procesu, tylko z tego powodu że na wezwanie doręczone w dniu 3 lipca 2024 r., pozwani nie spełnili świadczenia co do kwoty 2.466,24 CHF. Zdaniem Sądu powód w wezwaniu z dnia 18 czerwca 2024 r. nie przedstawił pozwanym lojalnie z czego wynikają jego roszczenia tj. 626.060,66 zł i 2.466,24 CHF tj. kolejno tytułem „kapitału” i tytułem „kapitału zaliczonego na poczet prowizji”, opisując obie ww. kwoty jedynie ogólnie mianem „kapitału”. W porozumieniu rozliczono najistotniejszą część zobowiązania pozwanych – wymienioną również w ww. wezwaniu do zapłaty z 18 czerwca 2024 r. tj. 626.060,66 zł. Jednocześnie o ile powód zastrzegł sobie w ww. porozumieniu możliwość dochodzenia dalszych roszczeń wobec pozwanych w związku z np. „kapitałem wypłaconym na rzecz prowizji” to jednak nie wskazano we wzorze porozumienia, że dotyczy to właśnie ww. kwoty 2.466,24 CHF. Wzór porozumienia został natomiast sporządzony przez powoda. Powód w żaden sposób nie wykazał, aby po zawarciu porozumienia kompensacyjnego oraz uiszczenia przez pozwanych 505.946,34 zł (na skutek rozliczenia wskazanej również w wezwaniu kwoty 626.060,66 zł) sygnalizował pozwanym, że nadal pozostają jego dłużnikami co do kwoty 2.466,24 CHF. Bank nie wykazał by wyjaśnił pozwanym, że wobec zawarcia porozumienia nie wygasły roszczenia powodowego Banku co do kwoty 2.466,24 CHF i czego ono istotnie dotyczy, takie okoliczności powołano dopiero w pozwie. Zdaniem Sądu strona powodowa mogła podjąć dodatkowe czynności w postaci chociażby dodatkowego wezwania wyjaśniającego i żądającego dopłaty kwoty 2.466,24 CHF, które – mając na względzie postawę pozwanych w procesie – nie doprowadziłby do powstania niniejszego procesu.

Wobec tego, należało uznać, że skoro pozwani w dniu 11 lipca 2024 r. realizując postanowienia porozumienia kompensacyjnego wpłacili kwotę 505.946,34 zł, a po doręczeniu powództwa złożonego w niniejszej sprawie, w dniu 20 lutego 2025 r. uiścili kwotę 2.466,24 CHF powiększoną o należne odsetki (por. k. 48 i 54) nie pozostają w obowiązku zwrotu na rzecz powoda kosztów procesu.

Oceniając zasadność obciążenia pozwanych w sprawie kosztami procesu w sprawie Sąd nie mógł również pominąć charakteru roszczenia dochodzonego w sprawie. O ile pozwani spełnili świadczenie dochodzone pozwem i to w kwocie powiększonej o należne odsetki, powodowy Bank winien zważyć, że w wypadku kontynuowania procesu jego roszczenie podlegałoby ocenie na gruncie dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.U.UE.L.1993.95.29 ze zm.) i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. postanowienie Trybunału z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt C-756/22, ECLI:EU:C:2023:978). Tym samym, zasadność przedmiotowego roszczenia w procesie nie była jednoznacznie przesądzona. Pozwani w sprawie zdecydowali się przeciąć niepewność prawną związaną z wytoczonym powództwem poprzez spełnienie świadczenia niezwłocznie po doręczeniu odpisu pozwu. Niemniej wobec powyżej przytoczonych okoliczności związanych z zawartym porozumieniem kompensacyjnym, Sąd nie dostrzegł aby pozwani dali powody do wytoczenia powództwa w sprawie.

Z tych wszystkich powodów Sąd nie znalazł podstaw do obciążania strony pozwanej kosztami procesu w sprawie.

W pkt 3 postanowienia Sąd orzekł co do zwrotu na rzecz powoda kwoty 345 zł tytułem połowy opłaty od pozwu co do roszczenia objętego cofnięciem powództwa na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a w związku z ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych tj. [750/2 – 30 zł].