Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Toruniu

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2025 roku

Sąd Rejonowy w Toruniu, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Beata Szymańska

Protokolant: starszy sekr. sąd. Michał Ziółkowski

po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 roku w T.

na rozprawie

sprawy M. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w T.

o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej

w związku z odwołaniem od decyzji z dnia 20 marca 2024 roku, znak: (...)

I.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującej M. S. prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej, w wysokości odpowiadającej 13 % stałego uszczerbku na zdrowiu w miejsce przyznanego 8 % stałego uszczerbku na zdrowiu i z tego tytułu przyznaje jej prawo do dalszej kwoty odszkodowania w wysokości 6345,00 zł (sześć tysięcy trzysta czterdzieści pięć złotych 00/100),

II.  stwierdza odpowiedzialność organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji,

III.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. na rzecz odwołującej M. S. kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Asesor sądowy Beata Szymańska

Sygn. akt IV U 120/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 20 marca 2024 roku, znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. przyznał M. S. jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej, ustalając iż stały uszczerbek na zdrowiu wynosi 8 %. Na tej podstawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. przyznał odwołującej odszkodowanie w wysokości 10 152,00 tj. 8 x 1269,00 zł za każdy procent stałego uszczerbku na zdrowiu.

(decyzja – akta wypadkowe)

M. S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do tutejszego Sądu odwołanie od powyższej decyzji.

Decyzji tej zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych skutkujące niewłaściwym zastosowaniem prawa materialnego w wyniku wydania dwóch niewłaściwych orzeczeń Komisji Lekarskiej ZUS, z których wynika, że na dzień 21 listopada 2023 r. stan zdrowia odwołującej uległ pogorszeniu z 0% do 5%, a na dzień 18 stycznia 2024 r. z 5% do 8%. Skutkowało to na początku brakiem podstaw do wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu pogorszenia się stanu zdrowia w związku z chorobą zawodową, a następnie wypłatą odszkodowanie na podstawie uznania 8% stopnia pogorszenia stanu zdrowia. Przy czym w ocenie odwołującej jej stan zdrowia znacznie się pogorszył i w coraz większym stopniu utrudniał jej normalne funkcjonowanie. W związku z tym, zdaniem skarżącej, ustalony procentowo uszczerbek na jej zdrowiu powinien wynosić co najmniej 20%.

W związku z powyższym odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie na jej rzecz jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej, w wysokości 25 380,00 zł tj. 20 % stałego uszczerbku na zdrowiu x 1269,00 zł za każdy procent stałego uszczerbku na zdrowiu. Nadto odwołująca wniosła o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na zasadach określonych w art. 98 § 1(1) k.p.c.

W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżąca podniosła, że w latach 2011-2019 pracowała na stanowisku introligatora poligraficznego. W 2013 r. zaczęła odczuwać drętwienia dłoni, które z początku nasilały się tylko w nocy. Odwołująca się pracowała na produkcji, na linii szyjącej. Praca była głównie stojąca i wymagała sprawnej pracy nadgarstków i palców, co związane było z koniecznością zginania i prostowania elementów książek (w tym ich obracania ze znacznym obciążeniem). Skarżąca pracowała też na oklejarce i foliarce, a praca ta również wymagała sprawnych, stałych i powtarzających się ruchów dłoni. Z początku skarżąca leczyła się farmakologicznie tj. poprzez przyjmowanie leków przeciwbólowych, przeciwobrzękowych i przeciwzapalnych. W 2017r. ortopeda zdiagnozował u M. S. (...) i chorobę (...) Zdarzało się, że odwołująca nie mogła zasisnąć dłoni w pięść, a trzymane przedmioty wypadały jej z rąk. Odwołująca nie potrafiła tym samym pracować na komputerze, miała problemy z pisaniem i wykonywaniem codziennych prac domowych. Czynności te powodowały zaostrzenie objawów, gdyż wymagały wykonywania powtarzających się ruchów zginania nadgarstka lub unoszenia ręki. Odwołująca się korzystała też z różnorodnych rehabilitacji – np. z terapii manualnej. Odwołująca wskazała, że z badania (...) z dnia 22 listopada 2017 r. jednoznacznie wynikało uszkodzenia pnia nerwu pośrodkowego prawego w odcinku dystalnym odpowiadające elektrofizjologicznie (...) o niewielkim stopniu zaawansowania. Odwołująca się otrzymała skierowanie do szpitala w celem wykonania w znieczuleniu miejscowym przezskórnej tendovaginotomii palca III i IV na wysokości troczka A1, gdyż doszło do zapalenia pochewek i ścięgien zginaczy palca III i IV. Dnia 5 lipca 2018 roku odwołująca się miała operację polegającą na przecięciu toczka zginaczy nadgarstka prawego, w wyniku czego doszło do uwolnienia kanału nadgarstka oraz więzadła nadgarstka. W wyniku wykonania pierwszej operacji, początkowo ustały drętwienia dłoni, lecz pozostały dolegliwości bólowe kciuka oraz nadgarstka. Tym samym skarżąca została skierowana na kolejną operację, polegającą na przecięciu troczka prostowników kciuka, do której to operacji doszło 4 stycznia 2019 roku. Pomiędzy dwoma zabiegami na prawą dłoń u odwołującej się zdiagnozowano (...) w fazie zmian początkowych w lewej dłoni. U skarżącej pojawiły się podobne dolegliwości po lewej stronie kończyny górnej, jak po prawej. Ból nadgarstka i drętwienie palców powodowały dodatkowo promieniowanie od przedramienia do barku po zewnętrznej stronie lewej ręki. W następstwie kolejnych dolegliwości, które pojawiły się w lewej górnej kończynie dnia 8 lutego 2019 roku wykonano operację uwolnienia nerwu łokciowego w rowku, poprzez uwolnienie więzadła w łokciu. Odwołująca wskazała, że choroba (...) kciuka prawego jest chorobą współistniejącą z chorobą (...). Wszystkie te choroby mają charakter przeciążeniowy i mają ścisły związek z wykonywaną przez skarżącą pracą. W konsekwencji odwołująca podała, iż złożyła wniosek o stwierdzenie choroby zawodowej. Dnia 24 kwietnia 2019 roku Państwowa Inspekcja Sanitarna wydała decyzję nr (...) o stwierdzeniu przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy tj. (...) w obrębię nadgarstka. W 2019 roku odwołująca się złożyła wniosek o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu pogorszenia się stanu zdrowia w związku z chorobą zawodową. W związku z tym, iż w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z 8 stycznia 2020 r. ustalono 0% uszczerbku na zdrowiu, w odpowiedzi na odwołanie, wydano decyzję negatywną. W październiku 2019 roku odwołująca się powróciła od pracy w firmie (...) Tam także pracowała na produkcji, na której wymagana była praca nadgarstkami i palcami 1-3, lecz bez znacznych obciążeń i dźwigania. Odwołująca świadczyła tam pracę przy zgiętym nadgarstku oraz zgiętym łokciu z odwiedzeniem do 90% - bez podparcia. W latach 2020-2021 u odwołującej zaczęły występować dolegliwości bólowe barku prawego promieniujące do przedramienia, a także bóle nadgarstka i przedramienia. Odwołująca się leczona była blokadami, lekami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi. Ponownie zaczęły się drętwienia i mrowienia palców i dłoni. W następstwie od sierpnia 2022 r. do 23 listopada 2023 r. odwołująca się przebywała na zwolnieniu lekarskim, korzystając z zasiłku chorobowego, a następnie ze świadczenia rehabilitacyjnego. W późniejszym czasie odwołująca się otrzymała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową do 31 października 2025 r. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 26 października 2023 r. jednoznacznie wynikało, że odwołująca się jest częściowo niezdolna do pracy i pozostaje to w związku z chorobą zawodową. Odwołująca podała, że z badania (...) z dnia 22 września 2022 r. wynikały cechy (...) prawostronnego o niewielkim stopni nasilenia zmian, zaś cech obwodowego uszkodzenia prawego nerwu łokciowego nie stwierdzono. Dnia 13 grudnia 2022 r. został wykonana kolejna operacja polegająca na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka prawego. Z uwagi na pojawiające się drętwienia lewej dłoni, lekarz prowadzący skierował odwołującą na badanie (...), w ramach którego wykazano cechy (...) lewostronnego o średnim nasileniu. W konsekwencji dnia 7 marca 2023 r. u odwołującej się wykonano operację polegającą na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka lewego. Po leczeniu operacyjnym rany nie zagoiły się, a na dłoni i nadgarstku pojawiły się znacznych rozmiarów obrzęki (w tym stany zapalne w obrębie blizny). Odwołująca się ponownie była leczona środkami przeciwbólowymi i przeciwzapalnymi, w tym zastosowano rehabilitację. W pierwszych miesiącach operacji dolegliwości drętwienia nocnego ustały, lecz pozostały dolegliwości bólowe nadgarstka, które nie ustały, a wręcz nasiliły się. Po krótkim czasie od wyleczenia blizn, dolegliwości drętwienia nocnego powróciły. W sierpniu 2023 r. lekarz neurolog zlecił odwołującej się wykonanie badania (...) prawej i lewej dłoni. Badanie (...) z dnia 31 sierpnia 2023 r. wykazało cechy mogące sugerować obustronny (...) w dość zaawansowanym stadium. Nadto, z badania jednoznacznie wynikało, że zmiany chorobowe po obu stronach były porównywalne. W marcu 2024 r. podczas badania ujawniono, że objawy mogą sugerować (...), ponieważ nie było efektu przy obarczeniu nerwu w cieśni nadgarstka, a w badaniu (...)nie ma kompresji tego nerwu. Tym samym odwołująca uzyskała skierowanie na oddział neurochirurgiczny. W następstwie powyższego stanu zdrowia, który uległ znacznemu pogorszeniu, odwołująca złożyła wniosek w przedmiocie przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu pogorszenia się stanu zdrowia w związku z chorobą zawodową. Dnia 21 listopada 2023 r. lekarz orzecznik ZUS wydał orzeczenia, wskazując, że w oparciu o obowiązujące przepisy ustalił 5% stałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami choroby zawodowej stwierdzonej decyzją nr (...) z dnia 24 kwietnia 2019 r. Tym samym wg orzeczenia lekarza orzecznika ZUS uszczerbek na zdrowiu uległ pogorszeniu i wynosi obecnie 5%. Z uwagi na niedokładną analizę stanu zdrowia skarżącej, wykonaną przez lekarza orzecznika ZUS, odwołująca się złożyła sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS w trybie art. 14 ust. 2a i 2d Ustawy emerytalnej. Z protokołu, ze sprzeciwu oraz z wniosku o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu z dnia 15 grudnia 2023 r. wynikało jednoznacznie stanowisko odwołującej się względem przeprowadzonego badania. W wyniku skutecznie wniesionego sprzeciwu na orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, komisja lekarska ZUS, będąca organem odwoławczym uznała zastrzeżenia odwołującej się za zasadne, lecz ustaliła 8% stałego uszczerbku na zdrowiu, spowodowanego skutkami choroby zawodowej. Dodatkowo komisja wskazała, że w wyniku (...) prawego, doszło do upośledzenia funkcji prawej ręki. W następstwie wydania pierwszego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, dnia 6 grudnia 2023 r. wydano decyzję o odmowie przyznania prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej. Po wydaniu zaś orzeczenia komisji lekarskiej ZUS, dnia 24 stycznia 2024 r. wydano decyzję o identycznej treści, w której wskazano, że na skutek złożonego przez odwołującą sprzeciwu dnia 20 grudnia 2023 r. komisja ustaliła, że procentowy uszczerbek na zdrowiu wynoszący 5% uległ pogorszeni i wynosi 8%. Niemniej uszczerbek ten w świetle orzeczeń lekarskich nie uległ zwiększeniu o 10 punktów procentowych, co uniemożliwiło wypłatę jednorazowego odszkodowania z tego tytułu. Po wniesieniu odwołania z dnia 29 lutego 2024 r. na decyzję z dnia 24 stycznia 2024 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję, w której przyznał odwołującej się jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej, w wysokości 10 152,00 zł – co wynikało z ustalonego 8-procentowego uszczerbku na zdrowiu. Odwołująca się uważała, że powinna uzyskać co najmniej 20%, gdyż jej stan zdrowia jednoznacznie wskazywał na znaczne pogorszenie zdrowia. Odwołująca się nie zgodziła się z orzeczeniami lekarzy orzeczników ZUS, w tym odwoławczej komisji lekarskiej, gdyż nie doszło do prawidłowej analizy jej stanu zdrowia. Dokumentacja medyczna została zignorowana przez lekarzy, o czym świadczył brak jakiejkolwiek adnotacji o problemach lewej dłoni (które, zdaniem skarżącej, są identyczne jak w przypadku dłoni prawej). Z aktualnej dokumentacji medycznej odwołującej wynikało wprost, że stopień uszczerbku na zdrowiu wywołanym chorobą zawodową jest na dość zaawansowanym stadium, uniemożliwiającym skarżącej funkcjonowanie niemalże już w zakresie całkowitym. Tym samym, w ocenie odwołującej się, na tym etapie nie można było mówić o 5-cio czy 8-procentowym uszczerbku na zdrowiu. Nadto, skoro pomiędzy pierwszym badaniem z dnia 21 listopada 2023 r. a drugim badaniem z dnia 18 stycznia 2024 r. procentowy uszczerbek na zdrowiu uległ pogorszeniu z 5% do 8%, nie jest możliwe, zdaniem skarżącej, że pomiędzy badaniem z dnia 8 stycznia 2020 r. a badaniem z dnia 21 listopada 2023 r. procentowy uszczerbek na zdrowiu uległ pogorszeniu z 0% do 5%. Z tego jednoznacznie wynikało, że orzeczenia nie odzwierciedlały faktycznego stanu zdrowia skarżącej i były kształtowane tak, aby odwołująca nie przekroczyła 10 punktów procentowych, których przekroczenie prowadziłoby do przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu pogorszenia stanu zdrowia. (...) najczęściej dotyczy prawej ręki, ale rzadko dotyczyć może również lewej ręki. W przypadku odwołującej choroba ta znacznie postępuje zarówno w prawej, jak i w lewej ręce. Niestety leczenie operacyjne oraz rehabilitacja nie pomogły, a w pracy i w codziennych obowiązkach domowych odwołująca nie ma możliwości uniknięcia wykonywania czynności nadgarstkami. Po leczeniu operacyjnym odwołująca się odczuwała drętwienia, mrowienia dłoni nasilające się w nocy. Odwołująca się ma znaczne problemy ze zginaniem prawej ręki w pięść. Przy jakiejkolwiek próbie odczuwa sztywność i opór w zginaniu palców 2-4. Tym samym odwołująca się nie może tego wykonać bez bólu, który promieniuje do przedramienia, a po chwili drętwieją jej również palce. Odwołująca się ma również znaczny problem z podnoszeniem przedmiotów – chwytając je odczuwa ból, a to z kolei powoduje wypuszczanie przez nią przedmiotów z dłoni. Jej ruchy są niezdarne, a każdy czyn wymaga asekuracji drugą ręką. Odwołująca się ma problemy z pisaniem, a jej pismo jest bardzo niewyraźne. Powyższe, w ocenie skarżącej, jednoznacznie wskazywało na jej pogarszający się stan zdrowia.

(odwołanie od decyzji ZUS – k. 49-57)

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wniósł o oddalenie odwołania.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ stwierdził, że jak wynika z akt sprawy – orzeczeniem z 21 listopada 2023 r. lekarz orzecznik ZUS w oparciu o obowiązujące przepisy ustalił 5% uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami choroby zawodowej, stwierdzonej decyzją nr (...) z dnia 24 kwietnia 2019 r. Decyzją z 6 grudnia 2023 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej, ponieważ ustalony 8 stycznia 2020 r. uszczerbek na zdrowiu wynoszący 0% uległ pogorszeniu o 5%. 15 grudnia 2023 r. wnioskodawczyni złożyła odwołanie od decyzji z 6 grudnia 2023 r., które 4 stycznia 2024 r. zostało przekazane do tutejszego Sądu. Postanowieniem z 14 lutego 2024 r. o sygn.. (...) Sąd odrzucił odwołanie. M. S. wraz z wnioskiem o przywrócenie sprzeciwu, złożyła sprzeciw. W związku z powyższym sprawa trafiła do Komisji Lekarskiej ZUS, która w orzeczeniu z 18 stycznia 2024 r. ustaliła 8% stałego uszczerbku na zdrowiu, spowodowanego skutkami choroby zawodowej stwierdzonej decyzją nr (...)z 24 kwietnia 2019 r. Decyzją z 24 stycznia 2024 r. organ rentowy odmówił prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu pogorszenia się stanu zdrowia w związku z chorobą zawodową. Decyzję z 24 stycznia 2024 r. wnioskodawczyni zakwestionowała. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zaskarżoną obecnie decyzją z 20 marca 2024 r. organ rentowy przyznał wnioskodawczyni odszkodowanie w kwocie 10 152,00 zł, z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej. Przyznając wnioskodawczyni odszkodowanie, organ rentowy uznał, że roszczenie zawarte w odwołaniu zostało zaspokojone i nie przekazał odwołania do Sądu. Dnia 11 kwietnia 2024 r. wpłynęło do tutejszego Oddziału ZUS odwołanie M. S. od decyzji z 20 marca 2024 r. Po zapoznaniu się z jego treścią, mając na uwadze stanowisko orzeczników ZUS, organ rentowy wskazał, iż podtrzymuje zajęte stanowisko.

(odpowiedź na odwołanie – k. 43-43v)

W piśmie z dnia 5 marca 2025 r. odwołująca ograniczyła swoje żądanie, w ten sposób, że wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie odwołującej się jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej w wysokości 16 497,00 zł tj. 13% stałego uszczerbku na zdrowiu x 1 269,00 zł za każdy procent stałego uszczerbku na zdrowiu. Nadto wniosła o stwierdzenie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, o której mowa w art. 118 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

(pismo z dnia 5 marca 2025 roku k. 134-134v)

W dalszym toku postępowania, strony podtrzymały zajęte stanowiska procesowe.

Sąd ustalił, co następuje:

M. S. w okresie od 25 lutego 2011 r. do 4 kwietnia 2019 r. zatrudniona była w (...) Sp. z o.o. w T. na stanowisku introligatora poligraficznego.

Wykonywane przez nią czynności zawodowe obejmowały obsługę linii szyjącej i foliarki, pakowanie ręczne i w folię termokurczliwą oraz tzw. „prace ręczne”. Praca wiązała się z obciążeniem obu kończyn górnych, okresowo powodowała konieczność wykonywania długotrwale monotypowych ruchów, wielokrotnie powtarzanych w czasie zmiany roboczej.

(dowód: akta emerytalno-rentowe t. I - świadectwo pracy z 22.09.2023 r., świadectwo pracy z 12.04.2019 r., decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 kwietnia 2019 r. nr (...) o stwierdzeniu choroby zawodowej)

Dnia 1 kwietnia 2019 roku Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w T. wydała orzeczenie lekarskie nr (...) o rozpoznaniu u odwołującej się choroby zawodowej. Jako miejsce zatrudnienia lub wykonywania pracy, w którym wystąpiło narażenie zawodowe wskazano wyłącznie (...) Sp. z o.o. w T.. W orzeczeniu określono, iż okres narażenia zawodowego trwał od nieprzerwanie od 25 lutego 2011 roku i trwał aż do momentu wydania orzeczenia.

(dowód: akta emerytalno-rentowe t. I - orzeczenie lekarskie nr (...) o rozpoznaniu choroby zawodowej)

Decyzją nr (...) z dnia 24 kwietnia 2019 roku Państwowy Powiatowy Inspektorat Sanitarny w T. po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u odwołującej stwierdził chorobę zawodową – przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: (...) wymienioną w poz. (...) wykazu chorób zawodowych, określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1(1) ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

(dowód: akta emerytalno-rentowe – decyzja nr (...) z dnia 24 kwietnia 2019 roku)

Na powyższej podstawie odwołująca złożyła wniosek o wypłatę jednorazowego odszkodowania w związku z chorobą zawodową. Powołany w przedmiocie oceny zdrowia wnioskodawczyni lekarz orzecznik ZUS rozpoznał u wnioskodawczyni (...) leczony operacyjnie, (...) leczony operacyjnie, bez zaników mięśniowych w zakresie obu rąk, bez cech uszkodzenia układu nerwowego. Lekarz ten w orzeczeniu z 8 stycznia 2020 r. ustalił 0% uszczerbku na zdrowiu wnioskodawczyni, spowodowanego skutkami choroby zawodowej, stwierdzonej decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 24 kwietnia 2019 r. nr (...) o stwierdzeniu choroby zawodowej.

(dowód: akta emerytalno-rentowe t. V - orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 08.01.2020 r. – k. 19-20)

W dniu 27 października 2023 roku odwołująca złożyła kolejny wniosek o ustalenie procentowego uszczerbku na zdrowiu w związku z chorobą zawodową.

W jego wyniku lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 21 listopada 2023 r. w oparciu o obowiązujące przepisy ustalił 5% stałego uszczerbku na zdrowiu wnioskodawczyni, spowodowanego skutkami choroby zawodowej stwierdzonej decyzją nr (...) z dnia 24 kwietnia 2019 r. Lekarz orzecznik wyjaśnił, że określony orzeczeniem z dnia 8 stycznia 2020 roku procentowy uszczerbek na zdrowiu wynoszący 0% uległ pogorszeniu i wynosi 5 % według nr pozycji tabeli (...).

Na tej podstawie decyzją z dnia 6 grudnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił wnioskodawczyni prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej. Organ podał, że zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189) jednorazowe odszkodowanie przysługuje, jeżeli wskutek pogorszenia się stanu zdrowia stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu będący następstwem wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, który był podstawą przyznania jednorazowego odszkodowania, ulegnie zwiększeniu o 10 punktów procentowych. Organ podał, iż w związku z tym, że uszczerbek na zdrowiu uległ zwiększeniu o 5 punktów procentowych brak było podstaw do wypłaty jednorazowego odszkodowania z tego tytułu.

(dowód: akta wypadkowe – wniosek z dnia 27 października 2023 roku, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 08.01.2020 r. – k. 29-30, decyzja z dnia 06.12.2023 r.)

W dniu 28 lutego 2025 roku odwołująca M. S. wniosła sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 21 listopada 2023 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu podniosła, iż lekarz wydający orzeczenie nie zapoznał się z zaświadczeniem (...) o stanie zdrowia, z którego, zdaniem skarżącej, wynikało, iż miała operowaną nie tylko prawą, ale również i lewą rękę. Nadto odwołująca podniosła, że badanie (...) po 6 miesiącach od operacji wykazało cechy mogące sugerować obustronny (...)w dość zaawansowanym stadium oraz zmiany chorobowe po obu stronach.

(dowód: akta wypadkowe - sprzeciw wobec orzeczenia lekarza orzecznika wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu)

Organ rentowy podjął decyzję o przywróceniu terminu do złożenia sprzeciwu i sprawę przekazał do rozpatrzenia komisji lekarskiej ZUS. Orzeczeniem z dnia 18 stycznia 2024 roku Komisja lekarska ZUS ustaliła 8% stałego uszczerbku na zdrowiu skarżącej, spowodowanego skutkami choroby zawodowej stwierdzonej decyzją nr (...) z dnia 24 kwietnia 2019 r. według numeru pozycji tabeli (...). Komisja określiła naruszenie sprawności organizmu odwołującej się mianem (...) po leczeniu operacyjnym, z upośledzeniem funkcji ręki prawej.

Na tej podstawie dnia 24 stycznia 2024 r. ZUS Oddział w T.wydał decyzję, w której odmówił skarżącej prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu pogorszenia się stanu zdrowia w związku z chorobą zawodową. Organ argumentował, iż Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 18 stycznia 2024 r. stwierdziła, iż ustalony 21 listopada 2023 r. procentowy uszczerbek na zdrowiu wynoszący 5% uległ pogorszeniu do poziomu 8%. W związku z tym, iż uszczerbek na zdrowiu nie uległ zwiększeniu o 10 punktów procentowych, brak było, zdaniem organu, podstaw do wypłaty jednorazowego odszkodowania z tego tytułu.

(dowód: akta wypadkowe – orzeczenie komisji lekarskiej ZUS nr (...) z dnia 18.01.2024 r., decyzja ZUS z dnia 24.01.2024 r.)

Po wniesieniu przez M. S. odwołania z dnia 29 lutego 2024 r. na decyzję z dnia 24 stycznia 2024 r., organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję z dnia 20 marca 2024 r., w której przyznał odwołującej się jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej, w wysokości 10 152,00 zł – co wynikało z ustalonego 8-procentowego uszczerbku na zdrowiu.

(dowód: akta wypadkowe – decyzja ZUS o przyznaniu jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej z dnia 20.03.2024 r.)

U M. S. rozpoznano stan po leczeniu operacyjnym (...). U skarżącej widoczne są blizny pooperacyjne okolicy obu nadgarstków i końca dalszego przedramienia prawego oraz łokcia lewego. Stwierdzono brak możliwości wykonania pełnego zgięcia palców I-III obu rąk (deficyt zgięcia o 10 st.), a także ograniczenie odwodzenia i rotacji zewnętrznej obu barków o 10 stopni. Pozostałe ruchy stawów kończyn górnych były prawidłowe. Kręgosłup skarżącej był ograniczony ruchowo o 10 stopni. Ujawniono ograniczenie rotacji wewnętrznej obu bioder do 10 stopni oraz ograniczenie zgięcia kolan do 120 stopni. Pozostałe ruchy stawów kończyn dolnych uznano za prawidłowe. Z ortopedycznego punktu widzenia następstwa stwierdzonej u skarżącej choroby zawodowej objawiają się ograniczeniem sprawności manualnej obu rąk w zakresie opisanym w badaniu przedmiotowym.

(dowód: opinia sądowo-lekarska biegłego specjalisty z zakresu ortopedii – k. 73-75 akt sądowych)

Następstwami stwierdzonej u odwołującej choroby zawodowej są te, które zostały ujęte w Decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej z dnia 24 kwietnia 2019 roku i są to:

- (...)– stan po drugim leczeniu operacyjnym dnia 12.12.2022 r.: przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka prawego; pierwsze leczenie operacyjne dnia 05.07.2018 r.: przecięcie troczka zginaczy nadgarstka prawego,

- (...) – stan po leczeniu operacyjnym dnia 07.03.2023 r.: przecięcie więzadła poprzecznego nadgarstka lewego.

Z neurologicznego punktu widzenia opinia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 18 stycznia 2024 roku była słuszna i uzasadniona, ale tylko w odniesieniu do prawej kończyny górnej. Stwierdzenie w tej opinii „Ręka lewa (także stan po leczeniu operacyjnym (...) oraz (...)) – bez istotnych dysfunkcji…” było niesłuszne i nieuzasadnione (o czym świadczy wynik badania podmiotowego i badania przedmiotowego). Z tego powodu, należy również orzec 5 % uszczerbku na zdrowiu według pozycji (...) tabeli uszczerbku na zdrowiu. Łączny przeto trwały uszczerbek na zdrowiu według pozycji (...)tabeli uszczerbków na zdrowiu wynosi u odwołującej się: 8% + 5 % = 13 %.

Odwołująca pracując przez 8 lat jako introligator w drukarni przeciążała fizycznie (przez sumujące się urazy i przeciążenia) obie kończyny górne, a nie tylko prawą. W rezultacie tych powtarzających się przeciążeń doszło do obustronnego (...) a nie tylko po stronie prawej. Znajduje to odzwierciedlenie w badaniu podmiotowym, w którym odwołująca się wymieniając obecne dolegliwości chorobowe podawała: „drętwieją mi palce w nocy, obustronnie” – wskazując na place 1, 2, 3; „mam sztywne te palce – z tego powodu mam trudności w zaciskaniu ręki w pięść – bardziej prawej – w lewej nie mam jeszcze takiego oporu”; „jak pracuję, to mam ręce napuchnięte – od nadgarstka do ¾ przedramienia; boli mnie wtedy w kłębie – po obu stronach, ale prawa jest zdecydowanie gorsza”; „palce 1, 2, 3 w obu rękach są jakby napuchnięte – takie dziwne uczucie jak dotykam opuszki palców”.

Podobnie obustronnie odnotowano zmiany patologiczne w wyniku badania (...) z dnia 31 sierpnia 2023 roku („Badanie przewodnictwa impulsów nerwowych wykazało cechy mogące sugerować obustronny (...) w dość zaawansowanym stadium. Zmiany po obu stronach porównywalne”). Dodatkowo w zaświadczeniu o stanie zdrowia (...) z dnia 24.10.2019 r. lek. K. E. ortopeda-traumatolog podał rozpoznanie w postaci obustronnego (...)To, że w Oddziale Urazowo-Ortopedycznym szpitala w T. dnia 08.02.2019 r. rozpoznano: (...), z powodu którego przeprowadzono leczenie operacyjne tego samego dnia: (...) uwolnienie nerwu łokciowego w rowku – jest dodatkowym wskazaniem istotnych przeciążeń fizycznych zaistniałych także w lewej kończynie górnej.

(dowód: opinia sądowo-lekarska biegłego specjalisty z zakresu neurologii – k. 122-124, opinia sądowo-lekarska uzupełniająca biegłego specjalisty z zakresu neurologii – k. 160-160v)

Sąd zważył, co następuje:

Stan faktyczny niniejszej sprawy Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, w tym zawartych w aktach organu rentowego, których prawdziwość i rzetelność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Sąd również nie znalazł podstaw do podważenia ich autentyczności i wiarygodności.

Przesłanki medyczne w niniejszej sprawie Sąd ustalał zaś w oparciu o dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neurologii (w tym opinii uzupełniającej biegłego neurologa). Zdaniem Sądu Rejonowego, opinie obu powołanych w sprawie biegłych były co do zasady przydatne dla poczynienia na ich podstawie ustaleń w przedmiotowej sprawie. Złożone opinie (w tym opinia uzupełniająca biegłego neurologa), sporządzone były bowiem po wszechstronnej analizie dostępnego w aktach materiału dowodowego oraz w oparciu o fachową wiedzę obu powołanych w sprawie specjalistów. Opinia biegłego ortopedy budziła jednak wątpliwości Sądu w zakresie ostatecznych wniosków, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia. Jasność wywodu zaprezentowanego przez biegłego neurologa zasługiwała zaś w całości na pełną aprobatę z uwagi na wszechstronność, rozwagę i logikę wypowiedzi popartą specjalistyczną wiedzą.

Odwołanie od decyzji ZUS z dnia 20 marca 2024 r., znak: (...)w zakresie zmodyfikowanym pismem pełnomocnika skarżącej z dnia 21 lutego 2025 r. zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Stosownie do przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 z późn. zm.), dalej jako „ustawa wypadkowa” – jednorazowe odszkodowanie przyznawane jest ubezpieczonemu, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. By ubezpieczonemu przysługiwało przedmiotowe świadczenie, muszą zatem zajść następujące przesłanki w postaci: choroby zawodowej lub wypadku przy pracy ubezpieczonego oraz stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu ubezpieczonego. Konstrukcja przepisu oraz względy logiczne wymagają, by przesłanki te występowały kumulatywnie, a pomiędzy nimi zachodził związek przyczynowo-skutkowy. Innymi słowy – dopiero w momencie ustalenia, iż ubezpieczony doznał wypadku przy pracy lub cierpi na chorobę zawodową, a któryś z tych czynników spowodował stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu ubezpieczonego, organ rentowy zobowiązany jest do wypłaty jednorazowego odszkodowania. Sąd Rejonowy podziela przy tym wyrażone w judykaturze stanowisko, zgodnie z którym, w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a praca była świadczona w warunkach narażających na powstanie choroby, zachodzi domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (zob. wyroki SN z: 03.02.1999 r., III RN 110/98, LEX nr 794841; 09.07.1984 r., II PRN 9/84 OSNCP 1985 r. z. 4, poz. 53; 04.06.1998 r., III RN 36/98, OSNAPiUS 1999 r. Nr 6, poz. 192).

Wykaz chorób zawodowych jako spis konkretnych schorzeń potencjalnie spowodowanych szeroko pojętymi czynnikami towarzyszącymi codziennemu wykonywaniu pracy, zawiera Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1836). Załącznik do przedmiotowego rozporządzenia w pkt. (...)wymienia zaś „Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy”. Wśród chorób tych znajduje się (...)

Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, iż w całym przebiegu postępowania przed Sądem żadna ze stron nie kwestionowała, iż rozpoznane u odwołującej się schorzenia powinny być kwalifikowane jako choroba zawodowa. Wskazanie to zawierało już orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy nr (...) o rozpoznaniu choroby zawodowej z 1 kwietnia 2019 roku. Na jego podstawie wydana została z kolei decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr (...) o stwierdzeniu choroby zawodowej u skarżącej z dnia 24 kwietnia 2019 roku. Autentyczności tych dokumentów oraz prawdziwości płynących z nich wniosków nie kwestionowała żadna ze stron, a Sąd z urzędu również nie znalazł przyczyn by wiarygodność tę podważać. Można zatem z całą pewnością stwierdzić, że wieloletnia praca M. S. w charakterze introligatora, wymagająca ciągłych, monotypowych ruchów, wywołała schorzenia w postaci (...) stanowiącego chorobę zawodową.

Nie było przedmiotem sporu również, iż choroba zawodowa M. S. wywołała u niej stały uszczerbek na zdrowiu. Orzeczenia tej treści były bowiem wydawane w sprawie skarżącej przez lekarzy orzeczników ZUS oraz komisję lekarską ZUS w 2023 i 2024 roku. Na podstawie tychże orzeczeń wydawane były z kolei kolejne decyzje organu rentowego.

Spornym w sprawie było zaś to, jaka jest wielkość doznanego przez odwołującą wskutek choroby zawodowej stałego uszczerbku na zdrowia.

Jak już zostało wyżej wskazane, stan zdrowia M. S. w tym zakresie Sąd ustalał w oparciu o opinie biegłych specjalistów z zakresu ortopedii oraz neurologii.

Choroba zawodowa na jaką cierpi skarżąca objawiała się w (...) co zostało potwierdzone w wydawanych kolejno orzeczeniach lekarzy orzeczników ZUS oraz komisji lekarskiej ZUS, a także decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wydanej 24 kwietnia 2019 roku na podstawie orzeczenia lekarskiego z dnia 1 kwietnia 2019 roku nr (...) o rozpoznaniu u skarżącej choroby zawodowej. Schorzenie o etiologii zawodowej na jakie cierpiała skarżąca, pojawiające się w sprawie od początku, miało zatem przede wszystkim charakter choroby neurologicznej. Z tego względu, w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia Sąd oparł się przede wszystkim na opinii głównej i uzupełniającej biegłego z zakresu neurologii. Opinię biegłego z zakresu ortopedii Sąd uznał zaś za wiarygodną w części dotyczącej wyników badania podmiotowego i przedmiotowego, jak również w zakresie rozpoznania klinicznego.

Zarówno biegły specjalista z zakresu ortopedii jak i biegły z zakresu neurologii rozpoznali u skarżącej (...) objawiający się zasadniczo ograniczeniem sprawności obu rąk.

Biegły ortopeda w zakresie wykonanego badania przedmiotowego stwierdził u skarżącej widoczne blizny pooperacyjne okolicy obu nadgarstków i końca dalszego przedramienia prawego oraz łokcia lewego. Stwierdził nadto brak możliwości wykonania pełnego zgięcia palców I-III obu rąk (deficyt zgięcia o 10 st.), a także ograniczenie odwodzenia i rotacji zewnętrznej obu barków o 10 stopni. Jednocześnie wskazał, iż pozostałe ruchy stawów kończyn górnych były prawidłowe. Biegły skontastował, iż z ortopedycznego punktu widzenia następstwa stwierdzonej u skarżącej choroby zawodowej objawiają się ograniczeniem sprawności manualnej obu rąk w zakresie opisanym w badaniu przedmiotowym.

Mimo powyższego, biegły uznał, iż opinia Komisji Lekarskiej ZUS była prawidłowa w zakresie ustalenia u odwołującej 8 % stałego uszczerbku na zdrowiu z powodu (...) według punktu (...) Biegły w żaden sposób nie wyjaśnił przy tym poczynionych w ten sposób wniosków, a w szczególności nie uzasadnił, dlaczego, jego zdaniem w następstwie (...) nie doszło do powstania u odwołującej stałego uszczerbku na zdrowiu.

Powołany biegły specjalista z zakresu neurologii już w swojej pierwotnej opinii z 10 lutego 2025 r. stwierdził natomiast, że choć ustalenia komisji lekarskiej ZUS zwieńczone orzeczeniem z 18 stycznia 2024 r. są prawidłowe co do stanu ręki prawej skarżącej, są nietrafne i nieuzasadnione w zakresie stanu nadgarstka lewego. W opinii tej biegły neurolog, podobnie jak wcześniej biegły ortopeda, rozpoznał u badanej (...). Z uwagi na to, iż zdaniem organu rentowego, z uzasadnienia opinii nie wynikały zaburzenia funkcjonalne dotyczące ręki lewej w następstwie choroby zawodowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zakwestionował wnioski sporządzonej opinii. Sąd zastrzeżenia te podzielił i w związku z tym zwrócił się do biegłego neurologa o sporządzenia opinii uzupełniającej.

W opinii z 9 kwietnia 2025 r. specjalista neurolog zwrócił uwagę na szereg istotnych, w ocenie Sądu, faktów klinicznych, które odtworzył na podstawie przedstawionej dokumentacji medycznej oraz w oparciu o badanie podmiotowe odwołującej.

Biegły w odpowiedzi na pytania Sądu szczegółowo wyjaśnił, że odwołująca pracując przez 8 lat jako introligator w drukarni przeciążała fizycznie (przez sumujące się urazy i przeciążenia) obie kończyny górne, a nie tylko prawą. W rezultacie tych powtarzających się przeciążeń doszło do obustronnego (...), a nie tylko po stronie prawej. Znajduje to odzwierciedlenie w badaniu podmiotowym, w którym odwołująca się wymieniając obecne dolegliwości chorobowe podawała: „drętwieją mi palce w nocy, obustronnie” – wskazując na place 1, 2, 3; „mam sztywne te palce – z tego powodu mam trudności w zaciskaniu ręki w pięść – bardziej prawej – w lewej nie mam jeszcze takiego oporu”; „jak pracuję, to mam ręce napuchnięte – od nadgarstka do ¾ przedramienia; boli mnie wtedy w kłębie – po obu stronach, ale prawa jest zdecydowanie gorsza”; „palce 1, 2, 3 w obu rękach są jakby napuchnięte – takie dziwne uczucie jak dotykam opuszki palców”. Biegły wskazał nadto, iż podobnie obustronnie odnotowano zmiany patologiczne w wyniku badania (...) z dnia 31 sierpnia 2023 roku („Badanie przewodnictwa impulsów nerwowych wykazało cechy mogące sugerować obustronny (...) w dość zaawansowanym stadium. Zmiany po obu stronach porównywalne”). Dodatkowo biegły podał, że w zaświadczeniu o stanie zdrowia (...) z dnia 24.10.2019 r. lek. K. E. ortopeda-traumatolog podał rozpoznanie w postaci obustronnego (...)Nadto wskazał również, że w Oddziale Urazowo-Ortopedycznym szpitala w T. dnia 08.02.2019 r. rozpoznano: (...) z powodu którego przeprowadzono leczenie operacyjne tego samego dnia: (...)– to zaś zdaniem biegłego jest dodatkowym wskazaniem istotnych przeciążeń fizycznych zaistniałych także w lewej kończynie górnej.

Zdaniem Sądu Rejonowego, opinia główna wraz z opinią uzupełniającą biegłego z zakresu neurologii w pełni zasługują na wiarę. Sporządzone opinie jawią się bowiem jako rzetelne i merytorycznie uzasadnione. Podkreślić należy, iż biegły posiada umiejętności i kwalifikacje niezbędne do sporządzenia przedmiotowej opinii, dysponuje też odpowiednią wiedzą i doświadczeniem z dziedziny medycyny objętej zakresem przedmiotowej opinii. Na podstawie dokładnej analizy dokumentacji medyczny biegły ustalił fakty potrzebne do sporządzenia opinii, dokonał ich pogłębionej analizy i wyprowadził nie budzące wątpliwości wnioski. Biegły zaprezentował przy tym swój wywód w sposób logiczny i rzetelnie uargumentowany, unikając formułowania arbitralnych tez, dochodząc do przedstawianych wniosków w sposób stopniowy i z odniesieniem do zebranych w aktach sprawy dokumentów medycznych. Co przy tym istotne, żadna ze stron ostatecznie nie kwestionowała opinii biegłego z zakresu neurologii.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Rejonowy uznał, iż M. S. doznała stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej na poziomie 13%. W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 477 (14) § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującej M. S. prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego uszczerbku na zdrowiu będącego następstwem choroby zawodowej, w wysokości odpowiadającej 13 % stałego uszczerbku na zdrowiu w miejsce przyznanego 8 % stałego uszczerbku na zdrowiu i z tego tytułu przyznał jej prawo do dalszej kwoty odszkodowania w wysokości 6345,00 zł, o czym orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

W pkt II sentencji wyroku Sąd stwierdził odpowiedzialność organu za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Stosownie bowiem do przepisu art. 58 ustawy wypadkowej z zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa oraz ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Zgodnie zaś z przepisem art. 118 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 ze zm.), dalej jako ustawa o emeryturach i rentach z FUS, w razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego, jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Organ odwoławczy, wydając orzeczenie, stwierdza odpowiedzialność organu rentowego.

W orzecznictwie sądów powszechnych nie ma wprawdzie jednolitego poglądu, co do tego, czy na mocy odesłania zawartego w art. 58 ustawy wypadkowej, przepis art. 118 ust. 1a znajduje odpowiednie zastosowanie w zakresie rozstrzygania w przedmiocie prawa do świadczeń z ustawy wypadkowej. Taki pogląd prezentowany jest jednak w orzecznictwie sądów powszechnych (por. np. wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 2.11.2020 r., VII Ua 56/20, LEX nr 3273820). Sąd orzekający w niniejszej sprawie również stoi na stanowisku, iż przepis art. 118 ust. 1a ustawy emerytalnej, znajduje odpowiednie zastosowanie w zakresie przyznawania i wypłacania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, w tym jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Przez wyjaśnienie "ostatniej niezbędnej okoliczności" trzeba rozumieć wyjaśnienie ostatniej okoliczności koniecznej do ustalenia istnienia prawa wnioskodawcy do świadczenia. W piśmiennictwie i judykaturze sądów powszechnych przyjmuje się, iż odpowiedzialność określona w art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS zachodzi wówczas, gdy organ rentowy mimo dołożenia wszelkich starań, by w ramach wyznaczonych przez przepisy wszechstronnie zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, nie wyjaśnił okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości. O odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji można bowiem mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten mimo obiektywnej, prawnej możliwości nie podjął wszystkich działań zmierzających do wyjaśnienia tego faktu lub podjęte przez niego działania w tym zakresie były nieprawidłowe. (S. Gajewski [w:] Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych [w:] Emerytury i renty z FUS. Emerytury pomostowe. Okresowe emerytury kapitałowe. Komentarz do trzech ustaw emerytalnych, wyd. I, red. K. Antonów, LEX/el. 2019, art. 118). Wydanie przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia w sytuacji, gdy było możliwe wydanie decyzji zgodnej z prawem, w szczególności, gdy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki świadczenia, oznacza, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność, choćby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa (por. wyrok Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 23 października 2013 r., III AUa 425/13). W celu ustalenia, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie spowodowane błędem w ustaleniach faktycznych, konieczne jest wykazanie, że w przepisanym terminie ZUS nie dysponował materiałem umożliwiającym przyznanie świadczenia. W takiej sytuacji zachodzi jednak konieczność uwzględnienia tego, czy organ rentowy w ramach swoich kompetencji i nałożonych obowiązków poczynił wszystkie możliwe ustalenia faktyczne i wyjaśnił wszystkie okoliczności konieczne do wydania decyzji. Jeżeli bowiem zmiana decyzji w postępowaniu odwoławczym będzie uzasadniona ustaleniami co do takich okoliczności, które nie były i nie mogły być znane organowi rentowemu, to nie będzie podstaw do uznania, iż opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność (por. wyrok SA we Wrocławiu z 12.06.2018 r., III AUa 323/18, LEX nr 2937498).

Na kanwie niniejszej sprawy Sąd nie znalazł podstaw, aby uznać, że organ rentowy na czas wydawania zaskarżonej decyzji z dnia 20 marca 2024 r. nie dysponował wszelkimi dowodami, na podstawie których mógł w sposób prawidłowy ustalić wielkość stałego uszczerbku na zdrowiu odwołującej, a w konsekwencji poprawnie określić wysokość przysługującego jej jednorazowego odszkodowania. Należy bowiem zauważyć, że wszelka dokumentacja medyczna dotycząca stanu zdrowia skarżącej pochodziła od organu rentowego. To między innymi również w oparciu o tę dokumentację biegły specjalista z zakresu neurologii był w stanie ustalić prawidłowy sumarycznie stopień uszczerbku na zdrowiu skarżącej. Jeżeli pojedynczy specjalista w oparciu o zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną był w stanie dojść do prawidłowej konkluzji, tym bardziej należałoby tego wymagać od komisji lekarskiej ZUS, jako gremia specjalistów. Mając to na uwadze, Sąd Rejonowy doszedł do konstatacji, iż organ rentowy nie ustalając stałego uszczerbku na zdrowiu dotyczącego ręki lewej skarżącej ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji z dnia 20 marca 2024 roku.

O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu (98 k.p.c.). Z tego względu, Sąd w pkt III zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz odwołującej się wynagrodzenie jednego profesjonalnego pełnomocnika, którego wysokość ustalił w oparciu o § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z 22 października 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).

Asesor sądowy Beata Szymańska